Улсын Их Хурлын гишүүд · Ардчилсан нам
Ц.Мөнхтуяа

Цэндсүрэн Мөнхтуяа

Ардчилсан намнамын жагсаалт · №16

УИХ-ын гишүүн Ц.Мөнхтуяа (Ардчилсан нам): 2,762 санал хураалтад санал өгсөн, 58.5% нь намынхаа олонхтой ижил. Санал хураалт, ирц, хуулийн төсөл, намтар, хөрөнгө орлогын мэдүүлэг.

Санал өгсөн
2,762
3,165 санал хураалтаас
Зөвшөөрсөн · Татгалзсан
27% · 73%
өгсөн саналын
Намынхаа олонхтой ижил
58.5%
1,099 удаа зөрсөн
Ирц
86.1%
136/158 хуралдаан
GOYBIZ BLITZТун удахгүй

10 хэцүү асуулт

Ц.Мөнхтуяа гишүүнд түүний санал хураалт, санаачилга, мэдүүлэгт тулгуурласан 10 асуулт тулгаж, маш товч хариулт авна. Хариулаагүй асуултыг тэмдэглэнэ.

GOYBIZ FACTCHECKТун удахгүй

Мэдэгдлийн баримт шалгалт

Гишүүний олон нийтэд хэлсэн мэдэгдлийг санал хураалт, хууль санаачлага, албан ёсны тоо баримттай тулгаж, эх сурвалж, огноотой нь дүгнэнэ.

01 · ТОВЧ ПРОФАЙЛ

Улс төрийн хэв маяг

Бие даасаннамынхаа олонхтой ижил санал өгсөн нь 53.0% (намдаа доод 20%)
Цөөнхийн талдмаргаантай санал хураалтын зөвхөн 34.5%-д ялсан (олонхын) талд
Хяналт тавигч18 асуулт, асуулга тавьсан
  • 2024 оноос хойш 17 хууль, тогтоолын төсөл санаачилсан/хамтран санаачилсан (0 нь батлагдсан); гол сэдэв: Төрийн байгуулалт, Хууль зүй, хүний эрх.
  • 18 асуулт, асуулга тавьсан; ихэвчлэн ерөнхий сайд-д.
  • Намынхаа олонхоос хамгийн их зөрдөг сэдэв: Хууль зүй, хүний эрх (ердийнхөөсөө 16 пп бага нийцдэг).
  • Ажлын тайлан, мэдээндээ бусдаас илүү онцолдог сэдэв: Нийгмийн хамгаалал, хөдөлмөр, Төсөв, санхүү, Эрүүл мэнд.
126 гишүүнтэй харьцуулахад
Перцентиль: 50 = дундаж, 90 = 10 гишүүн тутмын 9-өөс өндөр
Намын олонхтой нийцэл
9
Ялсан (олонхын) талд
7
Хууль санаачлага
78
Асуулт, асуулга
100
Хуралдаанд үг хэлсэн
26
Шийдвэрт нөлөөлсөн
64

Намын доторх санал хураалтын жигүүр: 2025 хавар — B (сул) · 2025 намар — B · 2026 хавар — B (сул). Дэлгэрэнгүй «Сэдэв ба байр суурь» хэсэгт.

Товч намтар
Мэргэжил: Багш. Хажуу тийш гүйлгэж үзнэ.
БоловсролАжилУИХ-ын гишүүн
1981–1991
Дорнод 2 дугаар сургууль
1991–1995
Дорнод Их Сургууль, бага боловсролын багш, бакалавр
1995–1999
Дорнод 2 дугаар сургуульд, багш
1999–2002
УБ СБД 16 дугаар сургуульд багш
2002–2007
Дорнод 12 дугаар сургуульд, багш
2008–2011
БЗД 102 дугаар сургуульд, багш
2011–2018
БГД 40 дүгээр сургуульд, багш
2018–2024
МБҮЭХ-ны дарга, ТУЗ-ийн гишүүн
2024–одоо
Монгол Улсын Их Хурлын гишүүн

Шагнал: 2019 онд Алтангадас одон. Гадаад хэл: Орос хэл.

02 · САНАЛ ХУРААЛТ

Хэрхэн санал өгдөг вэ

2025–2026 оны чуулганы нэгдсэн хуралдааны 3,282 санал хураалтын 3,165 нь түүний бүрэн эрхийн хугацаанд болсон. Үүнээс 2,762-д нь санал өгч, 403-д нь санал өгөөгүй (ирээгүй, ирцэд бүртгүүлээгүй).

Зөвшөөрсөн 739Татгалзсан 2,023Санал өгөөгүй 403
ЧуулганСанал хураалтСанал өгсөнЗөвшөөрсөнТатгалзсанНамын олонхтой ижил
2025 хавар61554326527868.2%
2025 намар57853411342166.3%
2026 хавар1,8821,5983571,24150.6%
2026 намар2078748393.1%
Санал хураалтын орон зай дахь байрлал
Бүх гишүүний саналаас гаргасан 2 хэмжээст зураглал; ойр цэгүүд ижил санал өгдөг
Ц.Мөнхтуяа
МАНАНХҮНҮЭИЗНН
Хамгийн ойр санал өгдөг гишүүд
Хоёулаа санал өгсөн санал хураалтын хэдэн хувьд ижил санал өгсөн
Өөр намаас хамгийн ойр
Намын хил давсан хамгийн өндөр давхцал
Хамгийн зөрүүтэй
Ижил санал өгсөн хувь хамгийн бага гишүүд
Байнга эсрэг санал өгдөг гишүүд
Хоёулаа санал өгсөн санал хураалтын хэдэн хувьд нэг нь зөвшөөрч, нөгөө нь татгалзсан
Бүх гишүүдийн санал хураалтын холбоосын зураглалыг УИХ-ын гишүүдийн граф хэсгээс харна уу.

Санал хураалтын төрлөөр

Томьёоллоос нь автоматаар ангилсан: үзэл баримтлалын хүрээнд хэлэлцэх, эцэслэн батлах, ажлын хэсэг/гишүүний гаргасан заалтын өөрчлөлт г.м.

ТөрөлЗөвшөөрсөнТатгалзсанӨгөөгүйЗөвшөөрсөн %
Ажлын хэсгийн заалт26271613827%
Үзэл баримтлалын хүрээнд хэлэлцэх17660111423%
Эцэслэн батлах10014913740%
Бусад заалтын өөрчлөлт702741720%
Гишүүний гаргасан заалт651538030%
Горимын санал17411429%
Бусад1930339%
Томилох, чөлөөлөх424514%
Буцаах / хэлэлцэхгүй718228%
Яаралтай / хэлэлцэх эсэх49831%
Байнгын хорооны заалт123280%
Дахин санал хураах24033%
Ерөнхийлөгчийн хориг11050%
Сар бүрээр
Намынхаа олонхтой ижил санал өгсөн хувь ба санал хураалтад оролцсон хувь
0%25%50%75%100%2025-032025-092026-05
Намынхаа олонхтой ижилОролцсон
03 · СЭДЭВ БА БАЙР СУУРЬ

Аль сэдэвт илүү, аль сэдэвт бага дэмждэг вэ

Маргаантай санал хураалтыг 13 бодлогын сэдэвт ангилж, гишүүн сэдэв бүрд ердийн түвшнээсээ хэр их эсвэл бага дэмждэгийг хэмжлээ. Нам нь өөрөө тухайн сэдэвт хэр өөрчлөгддөгийг хассан. Тиймээс баар нь зөвхөн тухайн гишүүний өөрийн онцлогийг харуулна.

Сэдэв бүрд — ердийн түвшнээс зөрөх нь
Пп; намын адил өөрчлөлтийг хассан. Бүдэг баар — 5 пп-аас бага, ач холбогдол багатай.
бага дэмждэгердийн түвшинилүү дэмждэг
Төсөв, санхүү504 санал
+18
Уул уурхай, эрчим хүч21 санал
+14
Төрийн байгуулалт281 санал
+10
Газар, байгаль орчин115 санал
+8
Хууль зүй, хүний эрх437 санал
+5
Орон нутаг, дэд бүтэц79 санал
+4
Нийгмийн хамгаалал, хөдөлмөр93 санал
+3
Эрүүл мэнд277 санал
+1
Хөдөө аж ахуй, хүнс36 санал
−0
Татвар, гааль46 санал
−2
Эдийн засаг, бизнес645 санал
−20
Хамгийн их дэмждэгТөсөв, санхүү+18 пп · 36% зөвшөөрсөн
Хамгийн бага дэмждэгЭдийн засаг, бизнес−20 пп · 10% зөвшөөрсөн
Намаасаа хамгийн их зөрдөгХууль зүй, хүний эрхнамын олонхтой 40% ижил (−16 пп ердийнхөөсөө)
АН доторх жигүүр — чуулган бүрд аль талд байсан бэ
Нам дотроо хуваагдсан (цөөнх ≥ 20%) санал хураалтын хэв маягаар 2 бүлэг ялгав. Албан ёсны фракц биш; A/B нь тэмдэглэгээ.
2025 хавар · сул
A22 гишүүн
Д.Ганбат, Г.Очирбат, Ө.Шижир
B17 гишүүн
● Ц.Мөнхтуяа (сул)
Г.Хосбаяр, Ж.Баярмаа, Б.Жаргалан
2025 намар
A26 гишүүн
Л.Мөнхбаясгалан, Р.Сэддорж, С.Эрдэнэболд
B11 гишүүн
● Ц.Мөнхтуяа
Э.Одбаяр, Б.Жаргалан, Н.Алтанхуяг
2026 хавар · сул
A22 гишүүн
Б.Бейсен, Х.Тэмүүжин, Б.Жаргалан
B16 гишүүн
● Ц.Мөнхтуяа (сул)
Н.Алтанхуяг, Э.Одбаяр, О.Амгаланбаатар
2026 намар
A19 гишүүн
Х.Тэмүүжин, Б.Бейсен, Б.Жаргалан
B12 гишүүн
О.Цогтгэрэл, П.Мөнхтулга, Б.Түвшин

«Татгалзсан» гэдэгт ирцэд бүртгүүлсэн ч товч дараагүй тохиолдол ордог. Сэдвийн ангилал төслийн гарчгаас автоматаар тогтоогдсон. Жигүүрийн нүдэнд — тухайн бүлгийг хамгийн тод илэрхийлсэн гишүүд.

04 · ШИЙДВЭР ГАРГАХ ХЭВ МАЯГ

Шийдвэр гаргахдаа ямар байдаг вэ

Санал нь хуваагдсан 2,564 санал хураалтад гишүүн хэнийг дагадаг, хэзээ намаасаа салдаг, саналаа хэр өөрчилдгийг харуулав. Доорх зурвас нь 126 гишүүнтэй харьцуулсан байр; дунд шугам нь дундаж.

Намын олонхтой ижил
53.0%
126 гишүүнээс ~115-д
Ялсан (олонхын) талд
34.5%
126 гишүүнээс ~117-д
Байнгын хорооны саналыг дагасан
61.3%
хороо дэмжсэн / дэмжээгүй саналд
Ирсэн өдрөө санал өгөөгүй
8.7%
тухайн өдрийн маргаантай санал хураалтаас
Чуулган бүрээр — намын олонхтой ижил
Маргаантай санал хураалтад; баганын доор санал хураалтын тоо
67.5%
2025 хавар510
49.6%
2025 намар335
50.6%
2026 хавар1,520
93.1%
2026 намар87

2025 хавар → 2026 хавар: −16.9 пп; намынхаа бусад гишүүдийн өөрчлөлтөөс −9.7 пп.

Байр сууриа өөрчилсөн мөчүүд
29удаа бага зөрүүтэй (≤ 6 санал) санал хураалтад намаасаа зөрсөн — 17 нь ялсан талд, өөрөөр хэлбэл дүнд нөлөөлсөн.
3/6төсөлд «хэлэлцэх эсэх» ба эцсийн шатанд өөр санал өгсөн.
15удаа дахин явуулсан санал хураалтад саналаа өөрчилсөн.
05 · ХУУЛЬ САНААЧЛАГА

Юуг санаачилж, хэнтэй хамтардаг вэ

2024 оноос хойш 17 хууль, тогтоолын төслийн санаачлагчаар бүртгэгдсэн.

Санаачилсан төсөл
17
126 гишүүнээс ~28-д
Батлагдсан
0
0 нь дэмжигдээгүй
Хэлэлцэгдэж буй
17
өргөн барьсан / хэлэлцэж буй
Хамтрагчдын өөр намынх
—
2–10 санаачлагчтай төсөлд
Санаачилсан төслүүд цаг хугацаанд
Цэг бүр нэг төсөл; том цэг — цөөн санаачлагчтай (өөрийн санаачилга), жижиг — олон гишүүний хамтын
202520262024-072025.05.09 · Нийгмийн даатгалын ерөнхий хуульд нэмэлт, өөрчлөлт оруулах тухай · хэлэлцэгдэж буй / өргөн барьсан · 41 санаачлагч · Эдийн засаг, бизнес2025.06.11 · Монгол Улсын Их Хурлын тухай хуульд нэмэлт оруулах тухай · хэлэлцэгдэж буй / өргөн барьсан · 40 санаачлагч · Төрийн байгуулалт2025.09.22 · Тамхины хяналтын тухай хуульд нэмэлт, өөрчлөлт оруулах тухай · хэлэлцэгдэж буй / өргөн барьсан · 77 санаачлагч · Эрүүл мэнд2025.11.07 · Хянан шалгах түр хороо байгуулах тухай · хэлэлцэгдэж буй / өргөн барьсан · 34 санаачлагч · Төрийн байгуулалт2025.11.24 · Хянан шалгах түр хороо байгуулах тухай · хэлэлцэгдэж буй / өргөн барьсан · 37 санаачлагч · Төрийн байгуулалт2025.12.17 · Нийгмийн ажлын тухай · хэлэлцэгдэж буй / өргөн барьсан · 24 санаачлагч2026.04.14 · Төрийн нууцын тухай (Шинэчилсэн найруулга) · хэлэлцэгдэж буй / өргөн барьсан · 18 санаачлагч · Хууль зүй, хүний эрх2026.05.05 · Хянан шалгах түр хороо байгуулах тухай · хэлэлцэгдэж буй / өргөн барьсан · 40 санаачлагч · Төрийн байгуулалт2026.05.07 · Улсын төсвийн хөрөнгө оруулалтаар төсөл, арга хэмжээг санхүүжүүлэх талаар авч хэрэгжүүлэх зарим арга хэмжээний тухай · хэлэлцэгдэж буй / өргөн барьсан · 14 санаачлагч · Төсөв, санхүү2026.05.27 · Монгол Улсын их хурлын тухай хуульд нэмэлт оруулах тухай · хэлэлцэгдэж буй / өргөн барьсан · 74 санаачлагч · Төрийн байгуулалт2026.05.29 · Эмнэлгийн тусламж, үйлчилгээний тухай хууль · хэлэлцэгдэж буй / өргөн барьсан · 45 санаачлагч · Эрүүл мэнд2026.05.29 · Монгол Улсын хүний эрхийн үндэсний комиссын тухай хуульд нэмэлт оруулах тухай · хэлэлцэгдэж буй / өргөн барьсан · 38 санаачлагч · Хууль зүй, хүний эрх2026.06.02 · Улсын бүртгэлийн ерөнхий хуульд нэмэлт оруулах тухай · хэлэлцэгдэж буй / өргөн барьсан · 36 санаачлагч · Төрийн байгуулалт2026.06.23 · Асрах үйлчилгээний тухай · хэлэлцэгдэж буй / өргөн барьсан · 65 санаачлагч · Нийгмийн хамгаалал, хөдөлмөр2026.06.29 · Монгол Улсын үндсэн хуулийн цэцийн тухай · хэлэлцэгдэж буй / өргөн барьсан · 54 санаачлагч · Төрийн байгуулалт2026.06.29 · Үндсэн хуулийн цэцэд маргаан хянан шийдвэрлэх тухай · хэлэлцэгдэж буй / өргөн барьсан · 55 санаачлагч · Хууль зүй, хүний эрх2026.07.06 · Дулаан хангамжийн тухай · хэлэлцэгдэж буй / өргөн барьсан · 31 санаачлагч · Уул уурхай, эрчим хүч
батлагдсандэмжигдээгүйхэлэлцэгдэж буй / өргөн барьсан
Хэнтэй хамтардаг вэ
Санаачлагчдын тоогоор төслүүд; хамтрагч — 2–10 гишүүнтэй төслөөр
17
Ганцаараа 0%2–10 гишүүн11+ гишүүн

2–10 гишүүнтэй хамтын төсөл алга.

Санаачилсан төслийн сэдэв
Төслийн гарчгаар ангилсан
Төрийн байгуулалт
50%
Хууль зүй, хүний эрх
14%
Эдийн засаг, бизнес
9%
Нийгмийн хамгаалал, хөдөлмөр
9%
Эрүүл мэнд
9%
Төсөв, санхүү
5%
06 · ХЯНАЛТ

Гүйцэтгэх засаглалаас юу асуудаг вэ

Асуулт, асуулга нь гишүүн Засгийн газрыг хянах албан ёсны хэрэгсэл. Хэнд хандаж, ямар сэдвээр асуудаг нь гишүүний анхаарлын төвийг харуулдаг.

Асуулт, асуулга
18
126 гишүүнээс ~1-д
Асуулга
5
чуулганы хуралдаанд хариулдаг
Асуулт · асуулгын цаг
10 · 3
бичгээр / амаар
Хариу авсан
100%
18 / 18
Хэнд хандсан
Ерөнхий сайд
12
Боловсролын сайд
4
Монгол Улсын Хүний эрхийн Үндэсний Комиссын дарга Д.Сүнжид
1
Төрийн албаны зөвлөлийн дарга Л.Цэдэвсүрэн
1
Сэдэв
Асуулт, асуулгын бичвэрээс
Боловсрол, соёл, шинжлэх ухаан
35%
Нийгмийн хамгаалал, хөдөлмөр
22%
Төрийн байгуулалт
14%
Төсөв, санхүү
9%
Газар, байгаль орчин
8%
Орон нутаг, дэд бүтэц
3%
Асуулга · хариу авсанБагшийн цалинг нэмэгдүүлэх арга хэмжээний талаар2026.08.03 · Ерөнхий сайдУИХ-ын асуулгын цаг · хариу авсанМонгол Улсын Их Хурлын 2026 оны хаврын ээлжит чуулганы 06 дугаар сарын 26-ны өдрийн Баасан гарагийн нэгдсэн хуралдааны Улсын Их Хурлын асуулгын цагт Ерөнхий сайдаас асуухаар ирүүлсэн Улсын Их Хурлын г2026.06.23 · Ерөнхий сайдАсуулга · хариу авсанМонгол Улсын Их Хурлын 2025 оны 109 дүгээр тогтоолын хэрэгжилтийн талаар2026.02.13 · Ерөнхий сайдАсуулт · хариу авсанМонгол Улсын Засгийн газрын 2025 оны 225 дугаар тогтоолыг хэрэгжүүлэх төсвийн талаар2026.02.02 · Ерөнхий сайдАсуулга · хариу авсанМонгол Улсын Засгийн газрын 2025 оны 224, 225 дугаар тогтоолын хэрэгжилтийн талаар2026.01.26 · Ерөнхий сайдУИХ-ын асуулгын цаг · хариу авсанМонгол Улсын Их Хурлын 2025 оны намрын ээлжит чуулганы 2025 оны 10 дугаар сарын 31-ний өдрийн Баасан гарагт Улсын Их Хурлын асуулгын цагт Улсын Их Хурлын гишүүдээс Ерөнхий сайдаас асуухаар ирүүлсэн Ул2025.10.28 · Ерөнхий сайдУИХ-ын асуулгын цаг · хариу авсанМонгол Улсын Их Хурлын 2025 оны намрын ээлжит чуулганы 2025 оны 9 дүгээр сарын 26-ны өдрийн Баасан гарагт Улсын Их Хурлын асуулгын цагт Улсын Их Хурлын гишүүдээс Ерөнхий сайдаас асуухаар ирүүлсэн Улсы2025.09.23 · Ерөнхий сайдАсуулт · хариу авсанМонгол Улсын Засгийн газрын 2018 оны 382 дугаар тогтоол, 2024 оны 53 дугаар тогтоолын хэрэгжилтийн талаар2025.08.20 · Монгол Улсын Хүний эрхийн Үндэсний Комиссын дарга Д.СүнжидАсуулт · хариу авсанМонгол Улсын Засгийн газрын тогтоолын хэрэгжилтийн талаар2025.08.19 · Ерөнхий сайдАсуулт · хариу авсанМонгол Улсын Засгийн газрын 2024.01.17-ны өдрийн 25 дугаар тогтоолын хэрэгжилтийн талаар2024.11.25 · Боловсролын сайдАсуулт · хариу авсанБоловсролын ерөнхий хуулийн зарим заалтын хэрэгжилтийн талаар2024.11.21 · Боловсролын сайдАсуулт · хариу авсанБоловсролын ерөнхий хуулийн зарим заалтын хэрэгжилтийн талаар2024.11.20 · Төрийн албаны зөвлөлийн дарга Л.ЦэдэвсүрэнАсуулга · хариу авсанМонгол Улсын Засгийн газрын 2023 оны 326 дугаар тогтоолын хэрэгжилтийн талаар2024.10.21 · Ерөнхий сайдАсуулт · хариу авсанБоловсролын салбарын тоон мэдээллийн талаар2024.09.10 · Боловсролын сайдАсуулт · хариу авсанБоловсролын салбарын хамтын хэлэлцээрийн талаар2024.09.03 · Ерөнхий сайд

Аргачлал, эх сурвалж

Юуг хэмжсэн бэ

  • Санал хураалт: чуулганы нэгдсэн хуралдааны нэрсийн санал хураалт (2025-03-27-с хойш); байнгын хорооных ороогүй. «Татгалзсан» гэдэгт ирцэд бүртгүүлсэн ч товч дараагүй тохиолдол ордог тул «эсэргүүцсэн» гэж уншихгүй.
  • «Намынхаа олонхтой ижил» — тухайн санал хураалтад гишүүний намын бүлгийн олонх өгсөн саналтай давхцсан хувь. Гишүүд хоорондын ойр байдал — хоёулаа санал өгсөн (≥100) санал хураалтын хэдэн хувьд ижил санал өгсөн.
  • Сэдэв ба байр суурь: төслийг гарчгаар нь 13 бодлогын сэдэвт ангилж, маргаантай (цөөнх ≥ 10%) санал хураалтаар тооцов. Намын доторх жигүүрийг чуулган бүрд санал хураалтын хэв маягаар ялгасан — албан ёсны фракц биш.
  • Хамтын санаачилга: зориуд хамтарсныг харуулахын тулд 2–10 санаачлагчтай төслөөр тоолсон.
  • Хэв маягийн шошго, перцентиль нь 126 гишүүнтэй харьцуулсан тоон босгоор автоматаар оноогдсон тайлбар бөгөөд үнэлгээ биш.
  • Товч намтрыг parliament.mn-д нийтэлсэн бичвэрээс он дарааллаар байрлуулсан; бичвэрийг өөрчлөөгүй.

Эх сурвалж

  • Монгол Улсын Их Хурлын цахим хуудас — parliament.mn: танилцуулга, намтар, санал хураалт, ирц, асуулт асуулга, хуралдааны тэмдэглэл.
  • uih.mn (Цогц Хөгжлийн Үндэсний Төв): хууль, тогтоолын төслийн санаачлагчид, байнгын хороо.
  • Тооцоо, ангилал: Goybiz Analytics.

Шинэчилсэн: 2026-10-16