GOYBIZ BLITZТун удахгүй
10 хэцүү асуулт
Д.Бум-Очир гишүүнд түүний санал хураалт, санаачилга, мэдүүлэгт тулгуурласан 10 асуулт тулгаж, маш товч хариулт авна. Хариулаагүй асуултыг тэмдэглэнэ.
Улсын Их Хурлын гишүүд · Монгол Ардын нам
Дулам Бум-Очир
Монгол Ардын намнамын жагсаалт · №15
УИХ-ын гишүүн Д.Бум-Очир (Монгол Ардын нам): 1,670 санал хураалтад санал өгсөн, 86.6% нь намынхаа олонхтой ижил. Санал хураалт, ирц, хуулийн төсөл, намтар, хөрөнгө орлогын мэдүүлэг.
Санал өгсөн
1,670
3,282 санал хураалтаас
Зөвшөөрсөн · Татгалзсан
79% · 21%
өгсөн саналын
Намынхаа олонхтой ижил
86.6%
223 удаа зөрсөн
Ирц
79.1%
125/158 хуралдаан
GOYBIZ FACTCHECKТун удахгүй
Мэдэгдлийн баримт шалгалт
Гишүүний олон нийтэд хэлсэн мэдэгдлийг санал хураалт, хууль санаачлага, албан ёсны тоо баримттай тулгаж, эх сурвалж, огноотой нь дүгнэнэ.
01 · ТОВЧ ПРОФАЙЛ
Улс төрийн хэв маяг
Намын шугамаармаргаантай санал хураалтын 85.9%-д намынхаа олонхтой ижил (намдаа дээд 20%)
Жигүүр сольсоннамын доторх санал хураалтын жигүүрээ 2025 намар → 2026 намар хооронд сольсон
- 2024 оноос хойш 13 хууль, тогтоолын төсөл санаачилсан/хамтран санаачилсан (1 нь батлагдсан); гол сэдэв: Төрийн байгуулалт, Боловсрол, соёл, шинжлэх ухаан.
- Намынхаа олонхоос хамгийн их зөрдөг сэдэв: Орон нутаг, дэд бүтэц (ердийнхөөсөө 11 пп бага нийцдэг).
- Ажлын тайлан, мэдээндээ бусдаас илүү онцолдог сэдэв: Боловсрол, соёл, шинжлэх ухаан, Нийгмийн хамгаалал, хөдөлмөр, Гадаад харилцаа, батлан хамгаалах.
126 гишүүнтэй харьцуулахад
Перцентиль: 50 = дундаж, 90 = 10 гишүүн тутмын 9-өөс өндөр
Намын олонхтой нийцэл
89
Ялсан (олонхын) талд
83
Хууль санаачлага
48
Асуулт, асуулга
0
Хуралдаанд үг хэлсэн
49
Шийдвэрт нөлөөлсөн
1
Намын доторх санал хураалтын жигүүр: 2025 хавар — A (сул) · 2025 намар — B · 2026 намар — A. Дэлгэрэнгүй «Сэдэв ба байр суурь» хэсэгт.
Товч намтар
Мэргэжил: Багш. Хажуу тийш гүйлгэж үзнэ.
БоловсролАжилЗасгийн газар, Ерөнхийлөгчийн тамгын газарУИХ-ын гишүүн
1996
Монгол хэл бичгийн дээд сургууль, Монгол-Англи хэлний багш
1996–1998
Монгол хэл бичгийн дээд сургууль, Багш
1998
Монгол Улсын Их Сургууль, Хэл бичгийн ухааны магистр
1998–2006
МУИС, Утга зохиол судлалын тэнхим, Дагалдан багш
2000
ШУА, Хэл зохиолын хүрээлэн, Хэл бичгийн ухааны доктор
2001
Кембрижийн Их Сургууль, Антропологийн мастер
2006
Кембрижийн Их Сургууль, Антропологийн ухааны доктор
2006–2009
МУИС, Угсаатан судлалын тэнхим, Профессор
2009–2014
МУИС, Нийгэм соёлын антропологийн тэнхим, Профессор, тэнхимийн эрхлэгч
2014–2015
Кембрижийн Их Сургууль, Монгол ба дотоод ази судлалын төв, Зочин судлаач
2015–2019
Лондон Коллеж Их Сургууль, Антропологийн тэнхим, Судлаач
2019–2021
МУИС, Антропологи, археологийн тэнхим, Профессор, тэнхимийн эрхлэгч
2021
Соёлын яам, Сайдын ахлах зөвлөх
2021–2024
Монгол Улсын Ерөнхийлөгчийн тамгын газар, Ерөнхийлөгчийн Соёл, шашны бодлогын зөвлөх
2024–одоо
Монгол Улсын Их Хурлын гишүүн
Гадаад хэл: Англи, Орос, Франц.
02 · САНАЛ ХУРААЛТ
Хэрхэн санал өгдөг вэ
2025–2026 оны чуулганы нэгдсэн хуралдааны 3,282 санал хураалтын 3,282 нь түүний бүрэн эрхийн хугацаанд болсон. Үүнээс 1,670-д нь санал өгч, 1,612-д нь санал өгөөгүй (ирээгүй, ирцэд бүртгүүлээгүй).
Зөвшөөрсөн 1,325Татгалзсан 345Санал өгөөгүй 1,612
| Чуулган | Санал хураалт | Санал өгсөн | Зөвшөөрсөн | Татгалзсан | Намын олонхтой ижил |
|---|---|---|---|---|---|
| 2025 хавар | 615 | 501 | 420 | 81 | 90.6% |
| 2025 намар | 578 | 346 | 179 | 167 | 65.1% |
| 2026 хавар | 1,882 | 616 | 543 | 73 | 95.1% |
| 2026 намар | 207 | 207 | 183 | 24 | 87.4% |
Санал хураалтын орон зай дахь байрлал
Бүх гишүүний саналаас гаргасан 2 хэмжээст зураглал; ойр цэгүүд ижил санал өгдөг
МАНАНХҮНҮЭИЗНН
Хамгийн ойр санал өгдөг гишүүд
Хоёулаа санал өгсөн санал хураалтын хэдэн хувьд ижил санал өгсөн
Өөр намаас хамгийн ойр
Намын хил давсан хамгийн өндөр давхцал
Хамгийн зөрүүтэй
Ижил санал өгсөн хувь хамгийн бага гишүүд
Байнга эсрэг санал өгдөг гишүүд
Хоёулаа санал өгсөн санал хураалтын хэдэн хувьд нэг нь зөвшөөрч, нөгөө нь татгалзсан
Бүх гишүүдийн санал хураалтын холбоосын зураглалыг УИХ-ын гишүүдийн граф хэсгээс харна уу.
Санал хураалтын төрлөөр
Томьёоллоос нь автоматаар ангилсан: үзэл баримтлалын хүрээнд хэлэлцэх, эцэслэн батлах, ажлын хэсэг/гишүүний гаргасан заалтын өөрчлөлт г.м.
| Төрөл | Зөвшөөрсөн | Татгалзсан | Өгөөгүй | Зөвшөөрсөн % |
|---|---|---|---|---|
| Ажлын хэсгийн заалт | 370 | 21 | 725 | 95% |
| Үзэл баримтлалын хүрээнд хэлэлцэх | 431 | 151 | 309 | 74% |
| Эцэслэн батлах | 120 | 14 | 252 | 90% |
| Бусад заалтын өөрчлөлт | 138 | 64 | 159 | 68% |
| Гишүүний гаргасан заалт | 140 | 74 | 84 | 65% |
| Горимын санал | 39 | 8 | 25 | 83% |
| Бусад | 37 | 3 | 12 | 93% |
| Томилох, чөлөөлөх | 24 | 3 | 6 | 89% |
| Буцаах / хэлэлцэхгүй | 7 | 2 | 18 | 78% |
| Яаралтай / хэлэлцэх эсэх | 12 | 2 | 7 | 86% |
| Байнгын хорооны заалт | 6 | 3 | 8 | 67% |
| Дахин санал хураах | 1 | 0 | 5 | 100% |
| Ерөнхийлөгчийн хориг | 0 | 0 | 2 | — |
Сар бүрээр
Намынхаа олонхтой ижил санал өгсөн хувь ба санал хураалтад оролцсон хувь
Намынхаа олонхтой ижилОролцсон
03 · СЭДЭВ БА БАЙР СУУРЬ
Аль сэдэвт илүү, аль сэдэвт бага дэмждэг вэ
Маргаантай санал хураалтыг 13 бодлогын сэдэвт ангилж, гишүүн сэдэв бүрд ердийн түвшнээсээ хэр их эсвэл бага дэмждэгийг хэмжлээ. Нам нь өөрөө тухайн сэдэвт хэр өөрчлөгддөгийг хассан. Тиймээс баар нь зөвхөн тухайн гишүүний өөрийн онцлогийг харуулна.
Сэдэв бүрд — ердийн түвшнээс зөрөх нь
Пп; намын адил өөрчлөлтийг хассан. Бүдэг баар — 5 пп-аас бага, ач холбогдол багатай.
бага дэмждэгердийн түвшинилүү дэмждэг
Эрүүл мэнд178 санал
+17
Татвар, гааль66 санал
+16
Эдийн засаг, бизнес258 санал
+14
Боловсрол, соёл, шинжлэх ухаан19 санал
+11
Хөдөө аж ахуй, хүнс42 санал
+9
Уул уурхай, эрчим хүч21 санал
+9
Хууль зүй, хүний эрх114 санал
+7
Газар, байгаль орчин56 санал
+6
Төрийн байгуулалт329 санал
+5
Орон нутаг, дэд бүтэц32 санал
−7
Төсөв, санхүү472 санал
−13
Хамгийн их дэмждэгЭрүүл мэнд+17 пп · 92% зөвшөөрсөн
Хамгийн бага дэмждэгТөсөв, санхүү−13 пп · 65% зөвшөөрсөн
Намаасаа хамгийн их зөрдөгОрон нутаг, дэд бүтэцнамын олонхтой 75% ижил (−11 пп ердийнхөөсөө)
МАН доторх жигүүр — чуулган бүрд аль талд байсан бэ
Нам дотроо хуваагдсан (цөөнх ≥ 20%) санал хураалтын хэв маягаар 2 бүлэг ялгав. Албан ёсны фракц биш; A/B нь тэмдэглэгээ.
2025 хавар · сул
A40 гишүүн
● Д.Бум-Очир (сул)
П.Сайнзориг, Э.Болормаа, А.Ариунзаяа
B24 гишүүн
Л.Энх-Амгалан, Ч.Ундрам, Ж.Чинбүрэн
2025 намар↕ сольсон
A39 гишүүн
Ж.Батжаргал, Э.Батшугар, Ч.Ундрам
B22 гишүүн
● Д.Бум-Очир
Ц.Даваасүрэн, Л.Мөнхбаатар, Ж.Ганбаатар
2026 хавар · сул
A34 гишүүн
Ж.Батжаргал, С.Бямбацогт, А.Ариунзаяа
B29 гишүүн
Б.Чойжилсүрэн, Л.Мөнхбаатар, З.Мэндсайхан
2026 намар
A38 гишүүн
● Д.Бум-Очир
Ж.Батжаргал, Б.Уянга, Э.Батшугар
B22 гишүүн
Э.Болормаа, М.Мандхай, Ч.Ундрам
«Татгалзсан» гэдэгт ирцэд бүртгүүлсэн ч товч дараагүй тохиолдол ордог. Сэдвийн ангилал төслийн гарчгаас автоматаар тогтоогдсон. Жигүүрийн нүдэнд — тухайн бүлгийг хамгийн тод илэрхийлсэн гишүүд.
04 · ШИЙДВЭР ГАРГАХ ХЭВ МАЯГ
Шийдвэр гаргахдаа ямар байдаг вэ
Санал нь хуваагдсан 1,607 санал хураалтад гишүүн хэнийг дагадаг, хэзээ намаасаа салдаг, саналаа хэр өөрчилдгийг харуулав. Доорх зурвас нь 126 гишүүнтэй харьцуулсан байр; дунд шугам нь дундаж.
Намын олонхтой ижил
85.9%
126 гишүүнээс ~14-д
Ялсан (олонхын) талд
81.5%
126 гишүүнээс ~21-д
Байнгын хорооны саналыг дагасан
48.8%
хороо дэмжсэн / дэмжээгүй саналд
Ирсэн өдрөө санал өгөөгүй
0.0%
тухайн өдрийн маргаантай санал хураалтаас
Чуулган бүрээр — намын олонхтой ижил
Маргаантай санал хураалтад; баганын доор санал хураалтын тоо
90.4%
2025 хавар490
60.2%
2025 намар299
95.1%
2026 хавар608
87.3%
2026 намар205
2025 хавар → 2026 намар: −3.1 пп; намынхаа бусад гишүүдийн өөрчлөлтөөс −6.8 пп.
Байр сууриа өөрчилсөн мөчүүд
8удаа бага зөрүүтэй (≤ 6 санал) санал хураалтад намаасаа зөрсөн — 1 нь ялсан талд, өөрөөр хэлбэл дүнд нөлөөлсөн.
2/6төсөлд «хэлэлцэх эсэх» ба эцсийн шатанд өөр санал өгсөн.
0удаа дахин явуулсан санал хураалтад саналаа өөрчилсөн.
05 · ХУУЛЬ САНААЧЛАГА
Юуг санаачилж, хэнтэй хамтардаг вэ
2024 оноос хойш 13 хууль, тогтоолын төслийн санаачлагчаар бүртгэгдсэн.
Санаачилсан төсөл
13
126 гишүүнээс ~66-д
Батлагдсан
1
1 нь дэмжигдээгүй
Хэлэлцэгдэж буй
11
өргөн барьсан / хэлэлцэж буй
Хамтрагчдын өөр намынх
—
2–10 санаачлагчтай төсөлд
Санаачилсан төслүүд цаг хугацаанд
Цэг бүр нэг төсөл; том цэг — цөөн санаачлагчтай (өөрийн санаачилга), жижиг — олон гишүүний хамтын
батлагдсандэмжигдээгүйхэлэлцэгдэж буй / өргөн барьсан
Хэнтэй хамтардаг вэ
Санаачлагчдын тоогоор төслүүд; хамтрагч — 2–10 гишүүнтэй төслөөр
1
1
11
Ганцаараа 8%2–10 гишүүн11+ гишүүн
Санаачилсан төслийн сэдэв
Төслийн гарчгаар ангилсан
Төрийн байгуулалт
59%
Боловсрол, соёл, шинжлэх ухаан
18%
Орон нутаг, дэд бүтэц
9%
Татвар, гааль
5%
Хөдөө аж ахуй, хүнс
5%
Эрүүл мэнд
5%
Аргачлал, эх сурвалж
Юуг хэмжсэн бэ
- Санал хураалт: чуулганы нэгдсэн хуралдааны нэрсийн санал хураалт (2025-03-27-с хойш); байнгын хорооных ороогүй. «Татгалзсан» гэдэгт ирцэд бүртгүүлсэн ч товч дараагүй тохиолдол ордог тул «эсэргүүцсэн» гэж уншихгүй.
- «Намынхаа олонхтой ижил» — тухайн санал хураалтад гишүүний намын бүлгийн олонх өгсөн саналтай давхцсан хувь. Гишүүд хоорондын ойр байдал — хоёулаа санал өгсөн (≥100) санал хураалтын хэдэн хувьд ижил санал өгсөн.
- Сэдэв ба байр суурь: төслийг гарчгаар нь 13 бодлогын сэдэвт ангилж, маргаантай (цөөнх ≥ 10%) санал хураалтаар тооцов. Намын доторх жигүүрийг чуулган бүрд санал хураалтын хэв маягаар ялгасан — албан ёсны фракц биш.
- Хамтын санаачилга: зориуд хамтарсныг харуулахын тулд 2–10 санаачлагчтай төслөөр тоолсон.
- Хэв маягийн шошго, перцентиль нь 126 гишүүнтэй харьцуулсан тоон босгоор автоматаар оноогдсон тайлбар бөгөөд үнэлгээ биш.
- Товч намтрыг parliament.mn-д нийтэлсэн бичвэрээс он дарааллаар байрлуулсан; бичвэрийг өөрчлөөгүй.
Эх сурвалж
- Монгол Улсын Их Хурлын цахим хуудас — parliament.mn: танилцуулга, намтар, санал хураалт, ирц, асуулт асуулга, хуралдааны тэмдэглэл.
- uih.mn (Цогц Хөгжлийн Үндэсний Төв): хууль, тогтоолын төслийн санаачлагчид, байнгын хороо.
- Тооцоо, ангилал: Goybiz Analytics.
Шинэчилсэн: 2026-10-16