Улсын Их Хурлын гишүүд · Ардчилсан нам
Д.Батбаяр

Далай Батбаяр

Ардчилсан нам

УИХ-ын гишүүн Д.Батбаяр (Ардчилсан нам): 2,575 санал хураалтад санал өгсөн, 64% нь намынхаа олонхтой ижил. Санал хураалт, ирц, хуулийн төсөл, намтар, хөрөнгө орлогын мэдүүлэг.

Санал өгсөн
2,575
3,165 санал хураалтаас
Зөвшөөрсөн · Татгалзсан
29% · 71%
өгсөн саналын
Намынхаа олонхтой ижил
64.0%
888 удаа зөрсөн
Ирц
75.9%
120/158 хуралдаан
GOYBIZ BLITZТун удахгүй

10 хэцүү асуулт

Д.Батбаяр гишүүнд түүний санал хураалт, санаачилга, мэдүүлэгт тулгуурласан 10 асуулт тулгаж, маш товч хариулт авна. Хариулаагүй асуултыг тэмдэглэнэ.

GOYBIZ FACTCHECKТун удахгүй

Мэдэгдлийн баримт шалгалт

Гишүүний олон нийтэд хэлсэн мэдэгдлийг санал хураалт, хууль санаачлага, албан ёсны тоо баримттай тулгаж, эх сурвалж, огноотой нь дүгнэнэ.

01 · ТОВЧ ПРОФАЙЛ

Улс төрийн хэв маяг

Цөөнхийн талдмаргаантай санал хураалтын зөвхөн 36.3%-д ялсан (олонхын) талд
Хяналт тавигч6 асуулт, асуулга тавьсан
  • 2024 оноос хойш 13 хууль, тогтоолын төсөл санаачилсан/хамтран санаачилсан (1 нь батлагдсан); гол сэдэв: Төрийн байгуулалт, Боловсрол, соёл, шинжлэх ухаан.
  • 6 асуулт, асуулга тавьсан; ихэвчлэн ерөнхий сайд-д.
  • Намынхаа олонхоос хамгийн их зөрдөг сэдэв: Эдийн засаг, бизнес (ердийнхөөсөө 15 пп бага нийцдэг).
  • Ажлын тайлан, мэдээндээ бусдаас илүү онцолдог сэдэв: Нийгмийн хамгаалал, хөдөлмөр, Хууль зүй, хүний эрх, Уул уурхай, эрчим хүч.
126 гишүүнтэй харьцуулахад
Перцентиль: 50 = дундаж, 90 = 10 гишүүн тутмын 9-өөс өндөр
Намын олонхтой нийцэл
21
Ялсан (олонхын) талд
9
Хууль санаачлага
48
Асуулт, асуулга
86
Хуралдаанд үг хэлсэн
66
Шийдвэрт нөлөөлсөн
44

Намын доторх санал хураалтын жигүүр: 2025 хавар — B (сул) · 2025 намар — A · 2026 хавар — B (сул). Дэлгэрэнгүй «Сэдэв ба байр суурь» хэсэгт.

Товч намтар
Мэргэжил: Эдийн засагч. Хажуу тийш гүйлгэж үзнэ.
БоловсролАжилУИХ-ын гишүүн
2000
Монгол Бизнес Дээд Сургууль
2002
Бүгд Найрамдах Чех Улс, ЮЁОП Карлийн Их сургууль
2007
Бүгд Найрамдах Чех Улс, Чех Менежментийн Институт, Эдийн засагч, бакалавр
2008–2012
Уул уурхайн төслийн менежер, удирдагч
2010
Монгол Улс, Худалдаа, Үйлдвэрлэлийн Дээд сургууль, Олон Улсын худалдаа, магистр
2012–2016
Барилгын төслийн санаачлагч, удирдагч
2015
Монгол Улс, Их засаг Их сургууль, Эрх зүйч
2016
Монгол Улс, Удирдлагын Академи, Төрийн Удирдлагын менежмент
2016–2024
“Монгол Чех Металл” ХХК-ийн Гүйцэтгэх захирал
2023–2024
“Монголын Хэрэглэгчийн Эрх Ашгийг Хамгаалах Нийгэмлэг”-ийн зохицуулагч
2024–одоо
Монгол Улсын Их Хурлын гишүүн

Гадаад хэл: Англи, Орос, Чех.

02 · САНАЛ ХУРААЛТ

Хэрхэн санал өгдөг вэ

2025–2026 оны чуулганы нэгдсэн хуралдааны 3,282 санал хураалтын 3,165 нь түүний бүрэн эрхийн хугацаанд болсон. Үүнээс 2,575-д нь санал өгч, 590-д нь санал өгөөгүй (ирээгүй, ирцэд бүртгүүлээгүй).

Зөвшөөрсөн 759Татгалзсан 1,816Санал өгөөгүй 590
ЧуулганСанал хураалтСанал өгсөнЗөвшөөрсөнТатгалзсанНамын олонхтой ижил
2025 хавар61558627930752.4%
2025 намар57841612728992.6%
2026 хавар1,8821,5733531,22060.7%
2026 намар207000—
Санал хураалтын орон зай дахь байрлал
Бүх гишүүний саналаас гаргасан 2 хэмжээст зураглал; ойр цэгүүд ижил санал өгдөг
Д.Батбаяр
МАНАНХҮНҮЭИЗНН
Хамгийн ойр санал өгдөг гишүүд
Хоёулаа санал өгсөн санал хураалтын хэдэн хувьд ижил санал өгсөн
Өөр намаас хамгийн ойр
Намын хил давсан хамгийн өндөр давхцал
Хамгийн зөрүүтэй
Ижил санал өгсөн хувь хамгийн бага гишүүд
Байнга эсрэг санал өгдөг гишүүд
Хоёулаа санал өгсөн санал хураалтын хэдэн хувьд нэг нь зөвшөөрч, нөгөө нь татгалзсан
Бүх гишүүдийн санал хураалтын холбоосын зураглалыг УИХ-ын гишүүдийн граф хэсгээс харна уу.

Санал хураалтын төрлөөр

Томьёоллоос нь автоматаар ангилсан: үзэл баримтлалын хүрээнд хэлэлцэх, эцэслэн батлах, ажлын хэсэг/гишүүний гаргасан заалтын өөрчлөлт г.м.

ТөрөлЗөвшөөрсөнТатгалзсанӨгөөгүйЗөвшөөрсөн %
Ажлын хэсгийн заалт2397819623%
Үзэл баримтлалын хүрээнд хэлэлцэх21746321132%
Эцэслэн батлах829221247%
Бусад заалтын өөрчлөлт911799134%
Гишүүний гаргасан заалт392015816%
Горимын санал2637941%
Бусад3018463%
Томилох, чөлөөлөх226579%
Буцаах / хэлэлцэхгүй218710%
Яаралтай / хэлэлцэх эсэх271222%
Байнгын хорооны заалт79144%
Дахин санал хураах0510%
Ерөнхийлөгчийн хориг200100%
Сар бүрээр
Намынхаа олонхтой ижил санал өгсөн хувь ба санал хураалтад оролцсон хувь
0%25%50%75%100%2025-032025-092026-05
Намынхаа олонхтой ижилОролцсон
03 · СЭДЭВ БА БАЙР СУУРЬ

Аль сэдэвт илүү, аль сэдэвт бага дэмждэг вэ

Маргаантай санал хураалтыг 13 бодлогын сэдэвт ангилж, гишүүн сэдэв бүрд ердийн түвшнээсээ хэр их эсвэл бага дэмждэгийг хэмжлээ. Нам нь өөрөө тухайн сэдэвт хэр өөрчлөгддөгийг хассан. Тиймээс баар нь зөвхөн тухайн гишүүний өөрийн онцлогийг харуулна.

Сэдэв бүрд — ердийн түвшнээс зөрөх нь
Пп; намын адил өөрчлөлтийг хассан. Бүдэг баар — 5 пп-аас бага, ач холбогдол багатай.
бага дэмждэгердийн түвшинилүү дэмждэг
Уул уурхай, эрчим хүч66 санал
+39
Төсөв, санхүү354 санал
+24
Хөдөө аж ахуй, хүнс67 санал
+21
Газар, байгаль орчин114 санал
+14
Төрийн байгуулалт272 санал
+12
Эрүүл мэнд274 санал
+11
Орон нутаг, дэд бүтэц94 санал
+7
Нийгмийн хамгаалал, хөдөлмөр69 санал
+3
Боловсрол, соёл, шинжлэх ухаан31 санал
−2
Татвар, гааль84 санал
−3
Эдийн засаг, бизнес512 санал
−20
Хууль зүй, хүний эрх427 санал
−23
Хамгийн их дэмждэгУул уурхай, эрчим хүч+39 пп · 74% зөвшөөрсөн
Хамгийн бага дэмждэгХууль зүй, хүний эрх−23 пп · 10% зөвшөөрсөн
Намаасаа хамгийн их зөрдөгЭдийн засаг, бизнеснамын олонхтой 46% ижил (−15 пп ердийнхөөсөө)
АН доторх жигүүр — чуулган бүрд аль талд байсан бэ
Нам дотроо хуваагдсан (цөөнх ≥ 20%) санал хураалтын хэв маягаар 2 бүлэг ялгав. Албан ёсны фракц биш; A/B нь тэмдэглэгээ.
2025 хавар · сул
A22 гишүүн
Д.Ганбат, Г.Очирбат, Ө.Шижир
B17 гишүүн
● Д.Батбаяр (сул)
Г.Хосбаяр, Ж.Баярмаа, Б.Жаргалан
2025 намар↕ сольсон
A26 гишүүн
● Д.Батбаяр
Л.Мөнхбаясгалан, Р.Сэддорж, С.Эрдэнэболд
B11 гишүүн
Э.Одбаяр, Б.Жаргалан, Н.Алтанхуяг
2026 хавар↕ сольсон · сул
A22 гишүүн
Б.Бейсен, Х.Тэмүүжин, Б.Жаргалан
B16 гишүүн
● Д.Батбаяр (сул)
Н.Алтанхуяг, Э.Одбаяр, О.Амгаланбаатар
2026 намар
A19 гишүүн
Х.Тэмүүжин, Б.Бейсен, Б.Жаргалан
B12 гишүүн
О.Цогтгэрэл, П.Мөнхтулга, Б.Түвшин

«Татгалзсан» гэдэгт ирцэд бүртгүүлсэн ч товч дараагүй тохиолдол ордог. Сэдвийн ангилал төслийн гарчгаас автоматаар тогтоогдсон. Жигүүрийн нүдэнд — тухайн бүлгийг хамгийн тод илэрхийлсэн гишүүд.

04 · ШИЙДВЭР ГАРГАХ ХЭВ МАЯГ

Шийдвэр гаргахдаа ямар байдаг вэ

Санал нь хуваагдсан 2,383 санал хураалтад гишүүн хэнийг дагадаг, хэзээ намаасаа салдаг, саналаа хэр өөрчилдгийг харуулав. Доорх зурвас нь 126 гишүүнтэй харьцуулсан байр; дунд шугам нь дундаж.

Намын олонхтой ижил
58.3%
126 гишүүнээс ~100-д
Ялсан (олонхын) талд
36.3%
126 гишүүнээс ~115-д
Байнгын хорооны саналыг дагасан
55.2%
хороо дэмжсэн / дэмжээгүй саналд
Ирсэн өдрөө санал өгөөгүй
1.4%
тухайн өдрийн маргаантай санал хураалтаас
Чуулган бүрээр — намын олонхтой ижил
Маргаантай санал хураалтад; баганын доор санал хураалтын тоо
52.0%
2025 хавар558
86.5%
2025 намар223
60.6%
2026 хавар1,497

2025 хавар → 2026 хавар: +8.6 пп; намынхаа бусад гишүүдийн өөрчлөлтөөс +15.8 пп.

Байр сууриа өөрчилсөн мөчүүд
31удаа бага зөрүүтэй (≤ 6 санал) санал хураалтад намаасаа зөрсөн — 14 нь ялсан талд, өөрөөр хэлбэл дүнд нөлөөлсөн.
1/7төсөлд «хэлэлцэх эсэх» ба эцсийн шатанд өөр санал өгсөн.
4удаа дахин явуулсан санал хураалтад саналаа өөрчилсөн.
05 · ХУУЛЬ САНААЧЛАГА

Юуг санаачилж, хэнтэй хамтардаг вэ

2024 оноос хойш 13 хууль, тогтоолын төслийн санаачлагчаар бүртгэгдсэн.

Санаачилсан төсөл
13
126 гишүүнээс ~66-д
Батлагдсан
1
0 нь дэмжигдээгүй
Хэлэлцэгдэж буй
12
өргөн барьсан / хэлэлцэж буй
Хамтрагчдын өөр намынх
46%
2–10 санаачлагчтай төсөлд
Санаачилсан төслүүд цаг хугацаанд
Цэг бүр нэг төсөл; том цэг — цөөн санаачлагчтай (өөрийн санаачилга), жижиг — олон гишүүний хамтын
202520262024-072024.12.12 · "Жамсрангийн Самбуугийн алдар гавьяаг мөнхжүүлэх, түүний мэндэлсний 130 жилийн ойг тэмдэглэн өнгөрүүлэх талаар авах зарим арга хэмжээний тухай" Улсын Их Хурлын · хэлэлцэгдэж буй / өргөн барьсан · 7 санаачлагч · Төрийн байгуулалт2025.05.09 · Нийгмийн даатгалын ерөнхий хуульд нэмэлт, өөрчлөлт оруулах тухай · хэлэлцэгдэж буй / өргөн барьсан · 41 санаачлагч · Эдийн засаг, бизнес2025.05.30 · Эрүүгийн хуульд нэмэлт, өөрчлөлт оруулах тухай · хэлэлцэгдэж буй / өргөн барьсан · 19 санаачлагч · Хууль зүй, хүний эрх2025.06.11 · Монгол Улсын Их Хурлын тухай хуульд нэмэлт оруулах тухай · хэлэлцэгдэж буй / өргөн барьсан · 40 санаачлагч · Төрийн байгуулалт2025.06.23 · Үндэсний их баяр наадмын тухай хуульд өөрчлөлт оруулах тухай · батлагдсан · 39 санаачлагч · Боловсрол, соёл, шинжлэх ухаан2025.11.07 · Хянан шалгах түр хороо байгуулах тухай · хэлэлцэгдэж буй / өргөн барьсан · 34 санаачлагч · Төрийн байгуулалт2025.11.20 · Монгол Улсын их хурлын тухай хуульд өөрчлөлт оруулах тухай · хэлэлцэгдэж буй / өргөн барьсан · 17 санаачлагч · Төрийн байгуулалт2026.05.07 · Улсын төсвийн хөрөнгө оруулалтаар төсөл, арга хэмжээг санхүүжүүлэх талаар авч хэрэгжүүлэх зарим арга хэмжээний тухай · хэлэлцэгдэж буй / өргөн барьсан · 14 санаачлагч · Төсөв, санхүү2026.05.13 · Монгол Улсын засаг захиргаа, нутаг дэвсгэрийн нэгж, түүний удирдлагын тухай хуульд өөрчлөлт оруулах тухай · хэлэлцэгдэж буй / өргөн барьсан · 6 санаачлагч · Төрийн байгуулалт2026.05.27 · Монгол Улсын их хурлын тухай хуульд нэмэлт оруулах тухай · хэлэлцэгдэж буй / өргөн барьсан · 74 санаачлагч · Төрийн байгуулалт2026.05.29 · Эмнэлгийн тусламж, үйлчилгээний тухай хууль · хэлэлцэгдэж буй / өргөн барьсан · 45 санаачлагч · Эрүүл мэнд2026.06.08 · Ойн тухай /Шинэчилсэн найруулга/ · хэлэлцэгдэж буй / өргөн барьсан · 17 санаачлагч · Газар, байгаль орчин2026.06.10 · Сургуулийн өмнөх болон ерөнхий боловсролын тухай хуульд нэмэлт, өөрчлөлт оруулах тухай · хэлэлцэгдэж буй / өргөн барьсан · 36 санаачлагч · Боловсрол, соёл, шинжлэх ухаан
батлагдсандэмжигдээгүйхэлэлцэгдэж буй / өргөн барьсан
Хэнтэй хамтардаг вэ
Санаачлагчдын тоогоор төслүүд; хамтрагч — 2–10 гишүүнтэй төслөөр
2
11
Ганцаараа 0%2–10 гишүүн11+ гишүүн
Санаачилсан төслийн сэдэв
Төслийн гарчгаар ангилсан
Төрийн байгуулалт
41%
Боловсрол, соёл, шинжлэх ухаан
18%
Эдийн засаг, бизнес
12%
Төсөв, санхүү
6%
Газар, байгаль орчин
6%
Нийгмийн хамгаалал, хөдөлмөр
6%
06 · ХЯНАЛТ

Гүйцэтгэх засаглалаас юу асуудаг вэ

Асуулт, асуулга нь гишүүн Засгийн газрыг хянах албан ёсны хэрэгсэл. Хэнд хандаж, ямар сэдвээр асуудаг нь гишүүний анхаарлын төвийг харуулдаг.

Асуулт, асуулга
6
126 гишүүнээс ~18-д
Асуулга
2
чуулганы хуралдаанд хариулдаг
Асуулт · асуулгын цаг
1 · 3
бичгээр / амаар
Хариу авсан
83%
5 / 6
Хэнд хандсан
Ерөнхий сайд
4
Хүнс, хөдөө аж ахуй, хөнгөн үйлдвэрийн сайд
1
Монголбанкны Ерөнхийлөгч С.Наранцогт
1
Сэдэв
Асуулт, асуулгын бичвэрээс
Төсөв, санхүү
23%
Төрийн байгуулалт
19%
Эдийн засаг, бизнес
14%
Хөдөө аж ахуй, хүнс
14%
Газар, байгаль орчин
11%
Хууль зүй, хүний эрх
6%
Асуулга · хариу хүлээгдэж буйГадаад зээл, тусламжийн ашиглалт, үр дүн, хяналт болон өрийн дарамтын талаар2026.09.28 · Ерөнхий сайдАсуулт · хариу авсанМонгол Улсын газар тариалангийн салбарын хөгжил, түүний нэмүү өртгийн сүлжээний талаар2026.09.28 · Хүнс, хөдөө аж ахуй, хөнгөн үйлдвэрийн сайдАсуулга · хариу авсанМөнгөний нийлүүлэлт, банкны зээл болон төсөл, хөтөлбөрийн санхүүжилтийн талаар2026.09.14 · Монголбанкны Ерөнхийлөгч С.НаранцогтУИХ-ын асуулгын цаг · хариу авсанМонгол Улсын Их Хурлын 2026 оны хаврын ээлжит чуулганы 5 дугаар сарын 29-ний өдрийн Баасан гарагийн нэгдсэн хуралдааны Улсын Их Хурлын асуулгын цагт Ерөнхий сайдаас асуухаар ирүүлсэн Улсын Их Хурлын г2026.05.26 · Ерөнхий сайдУИХ-ын асуулгын цаг · хариу авсанМонгол Улсын Их Хурлын 2026 оны хаврын ээлжит чуулганы 4 дүгээр сарын 24-ний өдрийн Баасан гарагийн нэгдсэн хуралдааны Улсын Их Хурлын асуулгын цагт Ерөнхий сайдаас асуухаар ирүүлсэн Улсын Их Хурлын г2026.04.21 · Ерөнхий сайдУИХ-ын асуулгын цаг · хариу авсанМонгол Улсын Их Хурлын 2025 оны намрын ээлжит чуулганы 2025 оны 11 дүгээр сарын 28-ны өдрийн Баасан гарагт болох Улсын Их Хурлын асуулгын цагт Ерөнхий сайдаас асуухаар ирүүлсэн Улсын Их Хурлын гишүүд2025.11.25 · Ерөнхий сайд

Аргачлал, эх сурвалж

Юуг хэмжсэн бэ

  • Санал хураалт: чуулганы нэгдсэн хуралдааны нэрсийн санал хураалт (2025-03-27-с хойш); байнгын хорооных ороогүй. «Татгалзсан» гэдэгт ирцэд бүртгүүлсэн ч товч дараагүй тохиолдол ордог тул «эсэргүүцсэн» гэж уншихгүй.
  • «Намынхаа олонхтой ижил» — тухайн санал хураалтад гишүүний намын бүлгийн олонх өгсөн саналтай давхцсан хувь. Гишүүд хоорондын ойр байдал — хоёулаа санал өгсөн (≥100) санал хураалтын хэдэн хувьд ижил санал өгсөн.
  • Сэдэв ба байр суурь: төслийг гарчгаар нь 13 бодлогын сэдэвт ангилж, маргаантай (цөөнх ≥ 10%) санал хураалтаар тооцов. Намын доторх жигүүрийг чуулган бүрд санал хураалтын хэв маягаар ялгасан — албан ёсны фракц биш.
  • Хамтын санаачилга: зориуд хамтарсныг харуулахын тулд 2–10 санаачлагчтай төслөөр тоолсон.
  • Хэв маягийн шошго, перцентиль нь 126 гишүүнтэй харьцуулсан тоон босгоор автоматаар оноогдсон тайлбар бөгөөд үнэлгээ биш.
  • Товч намтрыг parliament.mn-д нийтэлсэн бичвэрээс он дарааллаар байрлуулсан; бичвэрийг өөрчлөөгүй.

Эх сурвалж

  • Монгол Улсын Их Хурлын цахим хуудас — parliament.mn: танилцуулга, намтар, санал хураалт, ирц, асуулт асуулга, хуралдааны тэмдэглэл.
  • uih.mn (Цогц Хөгжлийн Үндэсний Төв): хууль, тогтоолын төслийн санаачлагчид, байнгын хороо.
  • Тооцоо, ангилал: Goybiz Analytics.

Шинэчилсэн: 2026-10-16