Улсын Их Хурлын гишүүд · Ардчилсан нам
Ц.Туваан

Цэвэгдорж Туваан

Ардчилсан нам5-р тойрог · Дархан-Уул, Сэлэнгэ, Төв

УИХ-ын гишүүн Ц.Туваан (Ардчилсан нам, Дархан-Уул, Сэлэнгэ, Төв тойргоос): 1,867 санал хураалтад санал өгсөн, 72.8% нь намынхаа олонхтой ижил. Санал хураалт, ирц, хуулийн төсөл, намтар, хөрөнгө орлогын мэдүүлэг.

Санал өгсөн
1,867
3,282 санал хураалтаас
Зөвшөөрсөн · Татгалзсан
56% · 44%
өгсөн саналын
Намынхаа олонхтой ижил
72.8%
489 удаа зөрсөн
Ирц
69.6%
110/158 хуралдаан
GOYBIZ BLITZТун удахгүй

10 хэцүү асуулт

Ц.Туваан гишүүнд түүний санал хураалт, санаачилга, мэдүүлэгт тулгуурласан 10 асуулт тулгаж, маш товч хариулт авна. Хариулаагүй асуултыг тэмдэглэнэ.

GOYBIZ FACTCHECKТун удахгүй

Мэдэгдлийн баримт шалгалт

Гишүүний олон нийтэд хэлсэн мэдэгдлийг санал хураалт, хууль санаачлага, албан ёсны тоо баримттай тулгаж, эх сурвалж, огноотой нь дүгнэнэ.

01 · ТОВЧ ПРОФАЙЛ

Улс төрийн хэв маяг

Онцгой хэв маяг илрээгүй — ихэнх үзүүлэлтээр парламентын дунджид ойр.

  • 2024 оноос хойш 16 хууль, тогтоолын төсөл санаачилсан/хамтран санаачилсан (0 нь батлагдсан); гол сэдэв: Төрийн байгуулалт, Газар, байгаль орчин.
  • 1 асуулт, асуулга тавьсан; ихэвчлэн ерөнхий сайд-д.
  • Намынхаа олонхоос хамгийн их зөрдөг сэдэв: Хууль зүй, хүний эрх (ердийнхөөсөө 41 пп бага нийцдэг).
  • Ажлын тайлан, мэдээндээ бусдаас илүү онцолдог сэдэв: Хууль зүй, хүний эрх, Нийгмийн хамгаалал, хөдөлмөр.
126 гишүүнтэй харьцуулахад
Перцентиль: 50 = дундаж, 90 = 10 гишүүн тутмын 9-өөс өндөр
Намын олонхтой нийцэл
58
Ялсан (олонхын) талд
41
Хууль санаачлага
72
Асуулт, асуулга
44
Хуралдаанд үг хэлсэн
70
Шийдвэрт нөлөөлсөн
27

Намын доторх санал хураалтын жигүүр: 2025 хавар — A (сул) · 2026 хавар — A (сул) · 2026 намар — A. Дэлгэрэнгүй «Сэдэв ба байр суурь» хэсэгт.

Товч намтар
Мэргэжил: Хүний их эмч. Хажуу тийш гүйлгэж үзнэ.
БоловсролАжилЗасгийн газар, Ерөнхийлөгчийн тамгын газарУИХ-ын гишүүн
1989
Ерөнхий боловсролын 77-р дунд сургууль
1991
Бүгд Найрамдах Словак улс Коминский Их сургууль хэлний курс
2000
Leadership institute АНУ, Вашингтон хот мэргэжил дээшлүүлэх сургалт
Анагаах ухааны их сургуулийг хүний их эмч, бакалавр
2000–2005
“Эрэг нэг” ХХК үүсгэн байгуулагч
2008–2012
Эрүүл мэндийн яам- Сайдын зөвлөх
2012–2015
Үйлдвэр, Хөдөө аж ахуйн яамны дэд сайд
2015
Хүн амын хөгжил, нийгмийн хамгааллын яамны газрын дарга
2016
НХҮЕГ-ын дарга
Төрийн банк ТУЗ-н дарга
2017–2019
Ардчилсан намын Ерөнхий нарийн бичгийн дарга
2020
Ардчилсан Намын дэд дарга, Намын даргын үүрэг гүйцэтгэгч
2020–2024
Монгол Улсын Их Хурлын гишүүн / Төв аймаг, 14р тойрог/
2024–одоо
Монгол Улсын Их Хурлын гишүүн / Төв аймаг, Дархан-Уул аймаг, Сэлэнгэ аймаг 5р тойрог/
2024–2025
Монгол Улсын Засгийн газрын гишүүн, Аж үйлдвэр, эрдэс баялгийн сайд

Шагнал: 2013 онд Алтан гадас одон; 2021 онд Хөдөлмөрийн Гавьяаны Улаан тугын одон; 2024 онд Монгол Улсын Алдарт Уяач цол тэмдэг; ГАДААД ХЭЛ; Орос, Словак.

02 · САНАЛ ХУРААЛТ

Хэрхэн санал өгдөг вэ

2025–2026 оны чуулганы нэгдсэн хуралдааны 3,282 санал хураалтын 3,282 нь түүний бүрэн эрхийн хугацаанд болсон. Үүнээс 1,867-д нь санал өгч, 1,415-д нь санал өгөөгүй (ирээгүй, ирцэд бүртгүүлээгүй).

Зөвшөөрсөн 1,045Татгалзсан 822Санал өгөөгүй 1,415
ЧуулганСанал хураалтСанал өгсөнЗөвшөөрсөнТатгалзсанНамын олонхтой ижил
2025 хавар61543315328082.5%
2025 намар5781571065163.8%
2026 хавар1,8821,08868440469.7%
2026 намар2071891028775.7%
Санал хураалтын орон зай дахь байрлал
Бүх гишүүний саналаас гаргасан 2 хэмжээст зураглал; ойр цэгүүд ижил санал өгдөг
Ц.Туваан
МАНАНХҮНҮЭИЗНН
Хамгийн ойр санал өгдөг гишүүд
Хоёулаа санал өгсөн санал хураалтын хэдэн хувьд ижил санал өгсөн
Өөр намаас хамгийн ойр
Намын хил давсан хамгийн өндөр давхцал
Хамгийн зөрүүтэй
Ижил санал өгсөн хувь хамгийн бага гишүүд
Байнга эсрэг санал өгдөг гишүүд
Хоёулаа санал өгсөн санал хураалтын хэдэн хувьд нэг нь зөвшөөрч, нөгөө нь татгалзсан
Бүх гишүүдийн санал хураалтын холбоосын зураглалыг УИХ-ын гишүүдийн граф хэсгээс харна уу.

Санал хураалтын төрлөөр

Томьёоллоос нь автоматаар ангилсан: үзэл баримтлалын хүрээнд хэлэлцэх, эцэслэн батлах, ажлын хэсэг/гишүүний гаргасан заалтын өөрчлөлт г.м.

ТөрөлЗөвшөөрсөнТатгалзсанӨгөөгүйЗөвшөөрсөн %
Ажлын хэсгийн заалт29624657455%
Үзэл баримтлалын хүрээнд хэлэлцэх23923142151%
Эцэслэн батлах217759474%
Бусад заалтын өөрчлөлт7711017441%
Гишүүний гаргасан заалт123967956%
Горимын санал25291846%
Бусад25101771%
Томилох, чөлөөлөх235582%
Буцаах / хэлэлцэхгүй661550%
Яаралтай / хэлэлцэх эсэх410729%
Байнгын хорооны заалт421167%
Дахин санал хураах600100%
Ерөнхийлөгчийн хориг0200%
Сар бүрээр
Намынхаа олонхтой ижил санал өгсөн хувь ба санал хураалтад оролцсон хувь
0%25%50%75%100%2025-032025-092026-05
Намынхаа олонхтой ижилОролцсон
03 · СЭДЭВ БА БАЙР СУУРЬ

Аль сэдэвт илүү, аль сэдэвт бага дэмждэг вэ

Маргаантай санал хураалтыг 13 бодлогын сэдэвт ангилж, гишүүн сэдэв бүрд ердийн түвшнээсээ хэр их эсвэл бага дэмждэгийг хэмжлээ. Нам нь өөрөө тухайн сэдэвт хэр өөрчлөгддөгийг хассан. Тиймээс баар нь зөвхөн тухайн гишүүний өөрийн онцлогийг харуулна.

Сэдэв бүрд — ердийн түвшнээс зөрөх нь
Пп; намын адил өөрчлөлтийг хассан. Бүдэг баар — 5 пп-аас бага, ач холбогдол багатай.
бага дэмждэгердийн түвшинилүү дэмждэг
Эрүүл мэнд142 санал
+22
Татвар, гааль58 санал
+19
Орон нутаг, дэд бүтэц70 санал
+17
Уул уурхай, эрчим хүч72 санал
+16
Боловсрол, соёл, шинжлэх ухаан18 санал
+16
Хууль зүй, хүний эрх183 санал
+8
Төрийн байгуулалт311 санал
+5
Нийгмийн хамгаалал, хөдөлмөр92 санал
+2
Хөдөө аж ахуй, хүнс55 санал
−6
Эдийн засаг, бизнес404 санал
−7
Төсөв, санхүү316 санал
−20
Газар, байгаль орчин82 санал
−22
Хамгийн их дэмждэгЭрүүл мэнд+22 пп · 87% зөвшөөрсөн
Хамгийн бага дэмждэгГазар, байгаль орчин−22 пп · 27% зөвшөөрсөн
Намаасаа хамгийн их зөрдөгХууль зүй, хүний эрхнамын олонхтой 32% ижил (−41 пп ердийнхөөсөө)
АН доторх жигүүр — чуулган бүрд аль талд байсан бэ
Нам дотроо хуваагдсан (цөөнх ≥ 20%) санал хураалтын хэв маягаар 2 бүлэг ялгав. Албан ёсны фракц биш; A/B нь тэмдэглэгээ.
2025 хавар · сул
A22 гишүүн
● Ц.Туваан (сул)
Д.Ганбат, Г.Очирбат, Ө.Шижир
B17 гишүүн
Г.Хосбаяр, Ж.Баярмаа, Б.Жаргалан
2025 намар
A26 гишүүн
Л.Мөнхбаясгалан, Р.Сэддорж, С.Эрдэнэболд
B11 гишүүн
Э.Одбаяр, Б.Жаргалан, Н.Алтанхуяг
2026 хавар · сул
A22 гишүүн
● Ц.Туваан (сул)
Б.Бейсен, Х.Тэмүүжин, Б.Жаргалан
B16 гишүүн
Н.Алтанхуяг, Э.Одбаяр, О.Амгаланбаатар
2026 намар
A19 гишүүн
● Ц.Туваан
Х.Тэмүүжин, Б.Бейсен, Б.Жаргалан
B12 гишүүн
О.Цогтгэрэл, П.Мөнхтулга, Б.Түвшин

«Татгалзсан» гэдэгт ирцэд бүртгүүлсэн ч товч дараагүй тохиолдол ордог. Сэдвийн ангилал төслийн гарчгаас автоматаар тогтоогдсон. Жигүүрийн нүдэнд — тухайн бүлгийг хамгийн тод илэрхийлсэн гишүүд.

04 · ШИЙДВЭР ГАРГАХ ХЭВ МАЯГ

Шийдвэр гаргахдаа ямар байдаг вэ

Санал нь хуваагдсан 1,807 санал хураалтад гишүүн хэнийг дагадаг, хэзээ намаасаа салдаг, саналаа хэр өөрчилдгийг харуулав. Доорх зурвас нь 126 гишүүнтэй харьцуулсан байр; дунд шугам нь дундаж.

Намын олонхтой ижил
70.6%
126 гишүүнээс ~53-д
Ялсан (олонхын) талд
60.2%
126 гишүүнээс ~74-д
Байнгын хорооны саналыг дагасан
51.6%
хороо дэмжсэн / дэмжээгүй саналд
Ирсэн өдрөө санал өгөөгүй
7.7%
тухайн өдрийн маргаантай санал хураалтаас
Чуулган бүрээр — намын олонхтой ижил
Маргаантай санал хураалтад; баганын доор санал хураалтын тоо
82.0%
2025 хавар406
75.0%
2025 намар108
69.5%
2026 хавар1,034
75.5%
2026 намар188

2025 хавар → 2026 намар: −6.5 пп; намынхаа бусад гишүүдийн өөрчлөлтөөс +0.7 пп.

Байр сууриа өөрчилсөн мөчүүд
20удаа бага зөрүүтэй (≤ 6 санал) санал хураалтад намаасаа зөрсөн — 9 нь ялсан талд, өөрөөр хэлбэл дүнд нөлөөлсөн.
0/1төсөлд «хэлэлцэх эсэх» ба эцсийн шатанд өөр санал өгсөн.
4удаа дахин явуулсан санал хураалтад саналаа өөрчилсөн.
05 · ХУУЛЬ САНААЧЛАГА

Юуг санаачилж, хэнтэй хамтардаг вэ

2024 оноос хойш 16 хууль, тогтоолын төслийн санаачлагчаар бүртгэгдсэн. Өмнөх бүрэн эрхийн хугацаанд 2 төсөл санаачилсан. 1 хуулийн ажлын хэсэгт ажилласан.

Санаачилсан төсөл
16
126 гишүүнээс ~35-д
Батлагдсан
0
1 нь дэмжигдээгүй
Хэлэлцэгдэж буй
15
өргөн барьсан / хэлэлцэж буй
Хамтрагчдын өөр намынх
40%
2–10 санаачлагчтай төсөлд
Санаачилсан төслүүд цаг хугацаанд
Цэг бүр нэг төсөл; том цэг — цөөн санаачлагчтай (өөрийн санаачилга), жижиг — олон гишүүний хамтын
202520262024-072024.12.12 · "Жамсрангийн Самбуугийн алдар гавьяаг мөнхжүүлэх, түүний мэндэлсний 130 жилийн ойг тэмдэглэн өнгөрүүлэх талаар авах зарим арга хэмжээний тухай" Улсын Их Хурлын · хэлэлцэгдэж буй / өргөн барьсан · 7 санаачлагч · Төрийн байгуулалт2025.06.11 · Монгол Улсын Их Хурлын тухай хуульд нэмэлт оруулах тухай · хэлэлцэгдэж буй / өргөн барьсан · 40 санаачлагч · Төрийн байгуулалт2025.11.07 · Хянан шалгах түр хороо байгуулах тухай · хэлэлцэгдэж буй / өргөн барьсан · 34 санаачлагч · Төрийн байгуулалт2025.11.20 · Монгол Улсын их хурлын тухай хуульд өөрчлөлт оруулах тухай · хэлэлцэгдэж буй / өргөн барьсан · 17 санаачлагч · Төрийн байгуулалт2025.11.24 · Хянан шалгах түр хороо байгуулах тухай · хэлэлцэгдэж буй / өргөн барьсан · 37 санаачлагч · Төрийн байгуулалт2025.11.27 · Үндэсний их баяр наадмын тухай хуульд нэмэлт, өөрчлөлт оруулах тухай · хэлэлцэгдэж буй / өргөн барьсан · 41 санаачлагч · Боловсрол, соёл, шинжлэх ухаан2025.12.12 · Гадаад зээллэгийн ашиглалт, үр ашгийг нэмэгдүүлэх тухай · дэмжигдээгүй · 38 санаачлагч · Төсөв, санхүү2026.03.30 · Хувь хүний орлогын албан татварын тухай хуульд өөрчлөлт оруулах тухай · хэлэлцэгдэж буй / өргөн барьсан · 31 санаачлагч · Татвар, гааль2026.05.27 · Монгол Улсын их хурлын тухай хуульд нэмэлт оруулах тухай · хэлэлцэгдэж буй / өргөн барьсан · 74 санаачлагч · Төрийн байгуулалт2026.06.02 · Улсын бүртгэлийн ерөнхий хуульд нэмэлт оруулах тухай · хэлэлцэгдэж буй / өргөн барьсан · 36 санаачлагч · Төрийн байгуулалт2026.06.08 · Ойн тухай /Шинэчилсэн найруулга/ · хэлэлцэгдэж буй / өргөн барьсан · 17 санаачлагч · Газар, байгаль орчин2026.06.10 · Сургуулийн өмнөх болон ерөнхий боловсролын тухай хуульд нэмэлт, өөрчлөлт оруулах тухай · хэлэлцэгдэж буй / өргөн барьсан · 36 санаачлагч · Боловсрол, соёл, шинжлэх ухаан2026.06.23 · Асрах үйлчилгээний тухай · хэлэлцэгдэж буй / өргөн барьсан · 65 санаачлагч · Нийгмийн хамгаалал, хөдөлмөр2026.06.29 · Монгол Улсын үндсэн хуулийн цэцийн тухай · хэлэлцэгдэж буй / өргөн барьсан · 54 санаачлагч · Төрийн байгуулалт2026.06.29 · Үндсэн хуулийн цэцэд маргаан хянан шийдвэрлэх тухай · хэлэлцэгдэж буй / өргөн барьсан · 55 санаачлагч · Хууль зүй, хүний эрх2026.07.01 · Газрын тухай хуульд нэмэлт, өөрчлөлт оруулах тухай · хэлэлцэгдэж буй / өргөн барьсан · 10 санаачлагч · Газар, байгаль орчин
батлагдсандэмжигдээгүйхэлэлцэгдэж буй / өргөн барьсан
Хэнтэй хамтардаг вэ
Санаачлагчдын тоогоор төслүүд; хамтрагч — 2–10 гишүүнтэй төслөөр
2
14
Ганцаараа 0%2–10 гишүүн11+ гишүүн
Санаачилсан төслийн сэдэв
Төслийн гарчгаар ангилсан
Төрийн байгуулалт
50%
Газар, байгаль орчин
14%
Боловсрол, соёл, шинжлэх ухаан
14%
Төсөв, санхүү
9%
Татвар, гааль
5%
Нийгмийн хамгаалал, хөдөлмөр
5%
06 · ХЯНАЛТ

Гүйцэтгэх засаглалаас юу асуудаг вэ

Асуулт, асуулга нь гишүүн Засгийн газрыг хянах албан ёсны хэрэгсэл. Хэнд хандаж, ямар сэдвээр асуудаг нь гишүүний анхаарлын төвийг харуулдаг.

Асуулт, асуулга
1
126 гишүүнээс ~71-д
Асуулга
0
чуулганы хуралдаанд хариулдаг
Асуулт · асуулгын цаг
0 · 1
бичгээр / амаар
Хариу авсан
100%
1 / 1
Хэнд хандсан
Ерөнхий сайд
1
Сэдэв
Асуулт, асуулгын бичвэрээс
Төрийн байгуулалт
42%
Төсөв, санхүү
25%
Хөдөө аж ахуй, хүнс
17%
Нийгмийн хамгаалал, хөдөлмөр
17%

Аргачлал, эх сурвалж

Юуг хэмжсэн бэ

  • Санал хураалт: чуулганы нэгдсэн хуралдааны нэрсийн санал хураалт (2025-03-27-с хойш); байнгын хорооных ороогүй. «Татгалзсан» гэдэгт ирцэд бүртгүүлсэн ч товч дараагүй тохиолдол ордог тул «эсэргүүцсэн» гэж уншихгүй.
  • «Намынхаа олонхтой ижил» — тухайн санал хураалтад гишүүний намын бүлгийн олонх өгсөн саналтай давхцсан хувь. Гишүүд хоорондын ойр байдал — хоёулаа санал өгсөн (≥100) санал хураалтын хэдэн хувьд ижил санал өгсөн.
  • Сэдэв ба байр суурь: төслийг гарчгаар нь 13 бодлогын сэдэвт ангилж, маргаантай (цөөнх ≥ 10%) санал хураалтаар тооцов. Намын доторх жигүүрийг чуулган бүрд санал хураалтын хэв маягаар ялгасан — албан ёсны фракц биш.
  • Хамтын санаачилга: зориуд хамтарсныг харуулахын тулд 2–10 санаачлагчтай төслөөр тоолсон.
  • Хэв маягийн шошго, перцентиль нь 126 гишүүнтэй харьцуулсан тоон босгоор автоматаар оноогдсон тайлбар бөгөөд үнэлгээ биш.
  • Товч намтрыг parliament.mn-д нийтэлсэн бичвэрээс он дарааллаар байрлуулсан; бичвэрийг өөрчлөөгүй.

Эх сурвалж

  • Монгол Улсын Их Хурлын цахим хуудас — parliament.mn: танилцуулга, намтар, санал хураалт, ирц, асуулт асуулга, хуралдааны тэмдэглэл.
  • uih.mn (Цогц Хөгжлийн Үндэсний Төв): хууль, тогтоолын төслийн санаачлагчид, байнгын хороо.
  • Тооцоо, ангилал: Goybiz Analytics.

Шинэчилсэн: 2026-10-16