Улсын Их Хурлын гишүүд · Хүн нам
Б.Найдалаа

Бадрах Найдалаа

Хүн намнамын жагсаалт · №5

УИХ-ын гишүүн Б.Найдалаа (Хүн нам): 2,159 санал хураалтад санал өгсөн, 85.7% нь намынхаа олонхтой ижил. Санал хураалт, ирц, хуулийн төсөл, намтар, хөрөнгө орлогын мэдүүлэг.

Санал өгсөн
2,159
3,165 санал хураалтаас
Зөвшөөрсөн · Татгалзсан
78% · 22%
өгсөн саналын
Намынхаа олонхтой ижил
85.7%
297 удаа зөрсөн
Ирц
84.2%
133/158 хуралдаан
GOYBIZ BLITZТун удахгүй

10 хэцүү асуулт

Б.Найдалаа гишүүнд түүний санал хураалт, санаачилга, мэдүүлэгт тулгуурласан 10 асуулт тулгаж, маш товч хариулт авна. Хариулаагүй асуултыг тэмдэглэнэ.

GOYBIZ FACTCHECKТун удахгүй

Мэдэгдлийн баримт шалгалт

Гишүүний олон нийтэд хэлсэн мэдэгдлийг санал хураалт, хууль санаачлага, албан ёсны тоо баримттай тулгаж, эх сурвалж, огноотой нь дүгнэнэ.

01 · ТОВЧ ПРОФАЙЛ

Улс төрийн хэв маяг

Нам дамнасан хамтрагч2–10 гишүүнтэй 4 төслийн хамтран санаачлагчдынх нь 100.0% нь өөр намынх
  • 2024 оноос хойш 10 хууль, тогтоолын төсөл санаачилсан/хамтран санаачилсан (2 нь батлагдсан); гол сэдэв: Төрийн байгуулалт, Төсөв, санхүү.
  • 1 асуулт, асуулга тавьсан; ихэвчлэн ерөнхий сайд-д.
  • Намынхаа олонхоос хамгийн их зөрдөг сэдэв: Эрүүл мэнд (ердийнхөөсөө 43 пп бага нийцдэг).
  • Ажлын тайлан, мэдээндээ бусдаас илүү онцолдог сэдэв: Уул уурхай, эрчим хүч, Төсөв, санхүү.
126 гишүүнтэй харьцуулахад
Перцентиль: 50 = дундаж, 90 = 10 гишүүн тутмын 9-өөс өндөр
Намын олонхтой нийцэл
82
Ялсан (олонхын) талд
80
Хууль санаачлага
28
Асуулт, асуулга
44
Хуралдаанд үг хэлсэн
17
Шийдвэрт нөлөөлсөн
22
Товч намтар
Мэргэжил: Бизнесийн удирдлага. Хажуу тийш гүйлгэж үзнэ.
БоловсролАжилЗасгийн газар, Ерөнхийлөгчийн тамгын газарУИХ-ын гишүүн
1993
Нийслэлийн 23-р дунд сургууль
1997
СЭЗДС, бизнесийн удирдлагын бакалавр
1997–2002
СЭЗДС, эдийн засгийн онолын багш
2004
Япон улсын Кобе их сургууль, эдийн засгийн ухааны магистр, хөгжлийн эдийн засагч
2004–2007
Анод банк, Эрсдэлийн удирдлагын газрын захирал, эдийн засагч
2007–2008
Хаан банк, Эрсдэлийн удирдлагын газрын захирал
2008–2011
МСиЭс групп, Юнител ХХК, газрын захирал
2011–2012
Монголын эдийн засгийн форум, Гүйцэтгэх захирал
2012–2015
Монголын банкны холбоо, Гүйцэтгэх захирал бөгөөд Ерөнхий нарийн бичгийн дарга
2016–2024
ХҮН намын дарга, Удирдах зөвлөлийн гишүүн
2018–2020
ТоС (Тогтвортой, ногоон санхүүжилтийн хөгжил) холбоо, Гүйцэтгэх захирал
2024–одоо
Монгол Улсын Их Хурлын гишүүн
2025–2026
Монгол Улсын Их Хурлын Хүний хөгжил, нийгмийн бодлогын байнгын хорооны дарга
2026–одоо
Монгол Улсын Засгийн газрын гишүүн, Эрчим хүчний сайд

Шагнал: 2024 онд Алтангадас одон. Гадаад хэл: Англи, Орос, Япон.

02 · САНАЛ ХУРААЛТ

Хэрхэн санал өгдөг вэ

2025–2026 оны чуулганы нэгдсэн хуралдааны 3,282 санал хураалтын 3,165 нь түүний бүрэн эрхийн хугацаанд болсон. Үүнээс 2,159-д нь санал өгч, 1,006-д нь санал өгөөгүй (ирээгүй, ирцэд бүртгүүлээгүй).

Зөвшөөрсөн 1,688Татгалзсан 471Санал өгөөгүй 1,006
ЧуулганСанал хураалтСанал өгсөнЗөвшөөрсөнТатгалзсанНамын олонхтой ижил
2025 хавар61560149710482.3%
2025 намар5783642739193.6%
2026 хавар1,8821,10583227384.5%
2026 намар2078986388.8%
Санал хураалтын орон зай дахь байрлал
Бүх гишүүний саналаас гаргасан 2 хэмжээст зураглал; ойр цэгүүд ижил санал өгдөг
Б.Найдалаа
МАНАНХҮНҮЭИЗНН
Хамгийн ойр санал өгдөг гишүүд
Хоёулаа санал өгсөн санал хураалтын хэдэн хувьд ижил санал өгсөн
Өөр намаас хамгийн ойр
Намын хил давсан хамгийн өндөр давхцал
Хамгийн зөрүүтэй
Ижил санал өгсөн хувь хамгийн бага гишүүд
Байнга эсрэг санал өгдөг гишүүд
Хоёулаа санал өгсөн санал хураалтын хэдэн хувьд нэг нь зөвшөөрч, нөгөө нь татгалзсан
Бүх гишүүдийн санал хураалтын холбоосын зураглалыг УИХ-ын гишүүдийн граф хэсгээс харна уу.

Санал хураалтын төрлөөр

Томьёоллоос нь автоматаар ангилсан: үзэл баримтлалын хүрээнд хэлэлцэх, эцэслэн батлах, ажлын хэсэг/гишүүний гаргасан заалтын өөрчлөлт г.м.

ТөрөлЗөвшөөрсөнТатгалзсанӨгөөгүйЗөвшөөрсөн %
Ажлын хэсгийн заалт33018859864%
Үзэл баримтлалын хүрээнд хэлэлцэх6025623391%
Эцэслэн батлах321412489%
Бусад заалтын өөрчлөлт1817710370%
Гишүүний гаргасан заалт1236710865%
Горимын санал43111880%
Бусад3510778%
Томилох, чөлөөлөх273390%
Буцаах / хэлэлцэхгүй931575%
Яаралтай / хэлэлцэх эсэх87653%
Байнгын хорооны заалт83673%
Дахин санал хураах15017%
Ерөнхийлөгчийн хориг002—
Сар бүрээр
Намынхаа олонхтой ижил санал өгсөн хувь ба санал хураалтад оролцсон хувь
0%25%50%75%100%2025-032025-092026-05
Намынхаа олонхтой ижилОролцсон
03 · СЭДЭВ БА БАЙР СУУРЬ

Аль сэдэвт илүү, аль сэдэвт бага дэмждэг вэ

Маргаантай санал хураалтыг 13 бодлогын сэдэвт ангилж, гишүүн сэдэв бүрд ердийн түвшнээсээ хэр их эсвэл бага дэмждэгийг хэмжлээ. Нам нь өөрөө тухайн сэдэвт хэр өөрчлөгддөгийг хассан. Тиймээс баар нь зөвхөн тухайн гишүүний өөрийн онцлогийг харуулна.

Сэдэв бүрд — ердийн түвшнээс зөрөх нь
Пп; намын адил өөрчлөлтийг хассан. Бүдэг баар — 5 пп-аас бага, ач холбогдол багатай.
бага дэмждэгердийн түвшинилүү дэмждэг
Төсөв, санхүү500 санал
+16
Хөдөө аж ахуй, хүнс17 санал
+13
Орон нутаг, дэд бүтэц57 санал
+12
Татвар, гааль58 санал
+12
Эдийн засаг, бизнес518 санал
+7
Боловсрол, соёл, шинжлэх ухаан29 санал
+7
Уул уурхай, эрчим хүч55 санал
+6
Нийгмийн хамгаалал, хөдөлмөр104 санал
+5
Газар, байгаль орчин92 санал
+0
Төрийн байгуулалт259 санал
−2
Хууль зүй, хүний эрх228 санал
−6
Эрүүл мэнд168 санал
−52
Хамгийн их дэмждэгТөсөв, санхүү+16 пп · 81% зөвшөөрсөн
Хамгийн бага дэмждэгЭрүүл мэнд−52 пп · 21% зөвшөөрсөн
Намаасаа хамгийн их зөрдөгЭрүүл мэнднамын олонхтой 42% ижил (−43 пп ердийнхөөсөө)

«Татгалзсан» гэдэгт ирцэд бүртгүүлсэн ч товч дараагүй тохиолдол ордог. Сэдвийн ангилал төслийн гарчгаас автоматаар тогтоогдсон. Жигүүрийн нүдэнд — тухайн бүлгийг хамгийн тод илэрхийлсэн гишүүд.

04 · ШИЙДВЭР ГАРГАХ ХЭВ МАЯГ

Шийдвэр гаргахдаа ямар байдаг вэ

Санал нь хуваагдсан 2,097 санал хураалтад гишүүн хэнийг дагадаг, хэзээ намаасаа салдаг, саналаа хэр өөрчилдгийг харуулав. Доорх зурвас нь 126 гишүүнтэй харьцуулсан байр; дунд шугам нь дундаж.

Намын олонхтой ижил
81.7%
126 гишүүнээс ~23-д
Ялсан (олонхын) талд
80.7%
126 гишүүнээс ~25-д
Байнгын хорооны саналыг дагасан
46.5%
хороо дэмжсэн / дэмжээгүй саналд
Ирсэн өдрөө санал өгөөгүй
0.4%
тухайн өдрийн маргаантай санал хураалтаас
Чуулган бүрээр — намын олонхтой ижил
Маргаантай санал хураалтад; баганын доор санал хураалтын тоо
82.1%
2025 хавар536
92.6%
2025 намар311
84.5%
2026 хавар1,072
88.8%
2026 намар89

2025 хавар → 2026 хавар: +2.4 пп; намынхаа бусад гишүүдийн өөрчлөлтөөс −5.6 пп.

Байр сууриа өөрчилсөн мөчүүд
20удаа бага зөрүүтэй (≤ 6 санал) санал хураалтад намаасаа зөрсөн — 8 нь ялсан талд, өөрөөр хэлбэл дүнд нөлөөлсөн.
2/7төсөлд «хэлэлцэх эсэх» ба эцсийн шатанд өөр санал өгсөн.
2удаа дахин явуулсан санал хураалтад саналаа өөрчилсөн.
05 · ХУУЛЬ САНААЧЛАГА

Юуг санаачилж, хэнтэй хамтардаг вэ

2024 оноос хойш 10 хууль, тогтоолын төслийн санаачлагчаар бүртгэгдсэн.

Санаачилсан төсөл
10
126 гишүүнээс ~91-д
Батлагдсан
2
1 нь дэмжигдээгүй
Хэлэлцэгдэж буй
7
өргөн барьсан / хэлэлцэж буй
Хамтрагчдын өөр намынх
100%
2–10 санаачлагчтай төсөлд
Санаачилсан төслүүд цаг хугацаанд
Цэг бүр нэг төсөл; том цэг — цөөн санаачлагчтай (өөрийн санаачилга), жижиг — олон гишүүний хамтын
202520262024-072024.10.01 · Монгол улсын их хурлын 2024-2028 оны стратеги төлөвлөгөөг батлах тухай · батлагдсан · 8 санаачлагч · Төрийн байгуулалт2025.05.09 · Нийгмийн даатгалын ерөнхий хуульд нэмэлт, өөрчлөлт оруулах тухай · хэлэлцэгдэж буй / өргөн барьсан · 41 санаачлагч · Эдийн засаг, бизнес2025.06.18 · Монгол Улсын Их Хурлын тухай хуульд нэмэлт, өөрчлөлт оруулах тухай · хэлэлцэгдэж буй / өргөн барьсан · 10 санаачлагч · Төрийн байгуулалт2025.06.19 · Монгол Улсын Их Хурлын тухай хуульд нэмэлт, өөрчлөлт оруулах тухай · хэлэлцэгдэж буй / өргөн барьсан · 9 санаачлагч · Төрийн байгуулалт2025.07.09 · Монгол Улсын засаг захиргаа, нутаг дэвсгэрийн нэгж, түүний удирдлагын тухай хуульд өөрчлөлт оруулах тухай · батлагдсан · 8 санаачлагч · Төрийн байгуулалт2025.09.22 · Тамхины хяналтын тухай хуульд нэмэлт, өөрчлөлт оруулах тухай · хэлэлцэгдэж буй / өргөн барьсан · 77 санаачлагч · Эрүүл мэнд2025.11.24 · Хянан шалгах түр хороо байгуулах тухай · хэлэлцэгдэж буй / өргөн барьсан · 37 санаачлагч · Төрийн байгуулалт2025.11.27 · Үндэсний их баяр наадмын тухай хуульд нэмэлт, өөрчлөлт оруулах тухай · хэлэлцэгдэж буй / өргөн барьсан · 41 санаачлагч · Боловсрол, соёл, шинжлэх ухаан2025.12.12 · Гадаад зээллэгийн ашиглалт, үр ашгийг нэмэгдүүлэх тухай · дэмжигдээгүй · 38 санаачлагч · Төсөв, санхүү2026.06.23 · Асрах үйлчилгээний тухай · хэлэлцэгдэж буй / өргөн барьсан · 65 санаачлагч · Нийгмийн хамгаалал, хөдөлмөр
батлагдсандэмжигдээгүйхэлэлцэгдэж буй / өргөн барьсан
Хэнтэй хамтардаг вэ
Санаачлагчдын тоогоор төслүүд; хамтрагч — 2–10 гишүүнтэй төслөөр
4
6
Ганцаараа 0%2–10 гишүүн11+ гишүүн
Санаачилсан төслийн сэдэв
Төслийн гарчгаар ангилсан
Төрийн байгуулалт
43%
Төсөв, санхүү
14%
Нийгмийн хамгаалал, хөдөлмөр
14%
Боловсрол, соёл, шинжлэх ухаан
14%
Эдийн засаг, бизнес
7%
Эрүүл мэнд
7%
06 · ХЯНАЛТ

Гүйцэтгэх засаглалаас юу асуудаг вэ

Асуулт, асуулга нь гишүүн Засгийн газрыг хянах албан ёсны хэрэгсэл. Хэнд хандаж, ямар сэдвээр асуудаг нь гишүүний анхаарлын төвийг харуулдаг.

Асуулт, асуулга
1
126 гишүүнээс ~71-д
Асуулга
0
чуулганы хуралдаанд хариулдаг
Асуулт · асуулгын цаг
0 · 1
бичгээр / амаар
Хариу авсан
100%
1 / 1
Хэнд хандсан
Ерөнхий сайд
1
Сэдэв
Асуулт, асуулгын бичвэрээс
Эрүүл мэнд
35%
Төрийн байгуулалт
17%
Газар, байгаль орчин
14%
Нийгмийн хамгаалал, хөдөлмөр
14%
Эдийн засаг, бизнес
10%
Төсөв, санхүү
7%

Аргачлал, эх сурвалж

Юуг хэмжсэн бэ

  • Санал хураалт: чуулганы нэгдсэн хуралдааны нэрсийн санал хураалт (2025-03-27-с хойш); байнгын хорооных ороогүй. «Татгалзсан» гэдэгт ирцэд бүртгүүлсэн ч товч дараагүй тохиолдол ордог тул «эсэргүүцсэн» гэж уншихгүй.
  • «Намынхаа олонхтой ижил» — тухайн санал хураалтад гишүүний намын бүлгийн олонх өгсөн саналтай давхцсан хувь. Гишүүд хоорондын ойр байдал — хоёулаа санал өгсөн (≥100) санал хураалтын хэдэн хувьд ижил санал өгсөн.
  • Сэдэв ба байр суурь: төслийг гарчгаар нь 13 бодлогын сэдэвт ангилж, маргаантай (цөөнх ≥ 10%) санал хураалтаар тооцов. Намын доторх жигүүрийг чуулган бүрд санал хураалтын хэв маягаар ялгасан — албан ёсны фракц биш.
  • Хамтын санаачилга: зориуд хамтарсныг харуулахын тулд 2–10 санаачлагчтай төслөөр тоолсон.
  • Хэв маягийн шошго, перцентиль нь 126 гишүүнтэй харьцуулсан тоон босгоор автоматаар оноогдсон тайлбар бөгөөд үнэлгээ биш.
  • Товч намтрыг parliament.mn-д нийтэлсэн бичвэрээс он дарааллаар байрлуулсан; бичвэрийг өөрчлөөгүй.

Эх сурвалж

  • Монгол Улсын Их Хурлын цахим хуудас — parliament.mn: танилцуулга, намтар, санал хураалт, ирц, асуулт асуулга, хуралдааны тэмдэглэл.
  • uih.mn (Цогц Хөгжлийн Үндэсний Төв): хууль, тогтоолын төслийн санаачлагчид, байнгын хороо.
  • Тооцоо, ангилал: Goybiz Analytics.

Шинэчилсэн: 2026-10-16