Улсын Их Хурлын гишүүд · Монгол Ардын нам
А.Ариунзаяа

Аюуш Ариунзаяа

Монгол Ардын намнамын жагсаалт · №12

УИХ-ын гишүүн А.Ариунзаяа (Монгол Ардын нам): 3,271 санал хураалтад санал өгсөн, 90.6% нь намынхаа олонхтой ижил. Санал хураалт, ирц, хуулийн төсөл, намтар, хөрөнгө орлогын мэдүүлэг.

Санал өгсөн
3,271
3,282 санал хураалтаас
Зөвшөөрсөн · Татгалзсан
86% · 14%
өгсөн саналын
Намынхаа олонхтой ижил
90.6%
308 удаа зөрсөн
Ирц
99.4%
157/158 хуралдаан
GOYBIZ BLITZТун удахгүй

10 хэцүү асуулт

А.Ариунзаяа гишүүнд түүний санал хураалт, санаачилга, мэдүүлэгт тулгуурласан 10 асуулт тулгаж, маш товч хариулт авна. Хариулаагүй асуултыг тэмдэглэнэ.

GOYBIZ FACTCHECKТун удахгүй

Мэдэгдлийн баримт шалгалт

Гишүүний олон нийтэд хэлсэн мэдэгдлийг санал хураалт, хууль санаачлага, албан ёсны тоо баримттай тулгаж, эх сурвалж, огноотой нь дүгнэнэ.

01 · ТОВЧ ПРОФАЙЛ

Улс төрийн хэв маяг

Намын шугамаармаргаантай санал хураалтын 91.9%-д намынхаа олонхтой ижил (намдаа дээд 20%)
Хууль санаачлагч28 хууль, тогтоолын төсөл санаачилсан/хамтран санаачилсан
Нам дамнасан хамтрагч2–10 гишүүнтэй 7 төслийн хамтран санаачлагчдынх нь 42.5% нь өөр намынх
Идэвхтэй илтгэгчнэгдсэн хуралдаанд 96 удаа үг хэлсэн (дээд 15%)
  • 2024 оноос хойш 28 хууль, тогтоолын төсөл санаачилсан/хамтран санаачилсан (4 нь батлагдсан); гол сэдэв: Төрийн байгуулалт, Эдийн засаг, бизнес.
  • 3 асуулт, асуулга тавьсан; ихэвчлэн гэр бүл, хөдөлмөр, нийгмийн хамгааллын сайд-д.
  • Намынхаа олонхоос хамгийн их зөрдөг сэдэв: Төсөв, санхүү (ердийнхөөсөө 9 пп бага нийцдэг).
  • Ажлын тайлан, мэдээндээ бусдаас илүү онцолдог сэдэв: Нийгмийн хамгаалал, хөдөлмөр, Төрийн байгуулалт.
126 гишүүнтэй харьцуулахад
Перцентиль: 50 = дундаж, 90 = 10 гишүүн тутмын 9-өөс өндөр
Намын олонхтой нийцэл
98
Ялсан (олонхын) талд
98
Хууль санаачлага
100
Асуулт, асуулга
71
Хуралдаанд үг хэлсэн
95
Шийдвэрт нөлөөлсөн
44

Намын доторх санал хураалтын жигүүр: 2025 хавар — A (сул) · 2025 намар — A · 2026 хавар — A (сул) · 2026 намар — A. Дэлгэрэнгүй «Сэдэв ба байр суурь» хэсэгт.

Товч намтар
Мэргэжил: Улс төр, нийгэм судлал. Хажуу тийш гүйлгэж үзнэ.
БоловсролАжилЗасгийн газар, Ерөнхийлөгчийн тамгын газарУИХ-ын гишүүн
1986–1996
Монгол Улсын Орос Монголын хамтарсан 3-р сургууль, бүрэн дунд
1997–1999
ХБНГУ-ын Халле хотын коллежид Германистик чиглэлээр суралцсан
1999–2005
ХБНГУ-ын Ханновер хотын Их сургууль, Улс төр, нийгэм судлал, түүхийн ухааны магистр
2005–2013
Монгол Даатгал ХХК-д Хүний нөөц, сургалт хариуцсан менежер, Ерөнхий менежер, Тэргүүлэх менежер
2013–2016
Монгол Ардын намд Намын байгуулалт, стратеги төлөвлөлтийн газрын дарга, Эдийн засгийн хөгжлийн бодлогын газрын дарга, Нийгэм, эдийн засгийн бодлогын газрын дарга
2014–2015
Монгол Улсын ЗГХЭГ-ын дэргэдэх Удирдлагын Академи
2015–2017
Монгол Улсын Эдийн засгийн үндэсний дээд сургууль, Бизнесийн удирдлагын магистр
2016–2020
Монгол Улсын Үндэсний Статистикийн Хорооны дарга
2020–2022
Монгол Улсын Засгийн газрын гишүүн, Хөдөлмөр, нийгмийн хамгааллын сайд
2021–2024
Монгол Улсын Эрдмийн их сургууль, Бизнесийн удирдлагын доктор (Ph.D)
2022–2023
Монгол Улсын Ерөнхий сайдын Ахлах зөвлөх, Ажлын албаны дарга
2023–2024
Монгол Ардын намын орон тооны нарийн бичгийн дарга
2024–одоо
Монгол Улсын Их Хурлын гишүүн
Улсын Их Хурал дахь Монгол Ардын Намын Бүлгийн дэд дарга

Шагнал: 2023 онд Алтангадас одон. Гадаад хэл: Англи, Герман, Орос.

02 · САНАЛ ХУРААЛТ

Хэрхэн санал өгдөг вэ

2025–2026 оны чуулганы нэгдсэн хуралдааны 3,282 санал хураалтын 3,282 нь түүний бүрэн эрхийн хугацаанд болсон. Үүнээс 3,271-д нь санал өгч, 11-д нь санал өгөөгүй (ирээгүй, ирцэд бүртгүүлээгүй).

Зөвшөөрсөн 2,822Татгалзсан 449Санал өгөөгүй 11
ЧуулганСанал хураалтСанал өгсөнЗөвшөөрсөнТатгалзсанНамын олонхтой ижил
2025 хавар6156155229387.2%
2025 намар57856935921076.1%
2026 хавар1,8821,8801,74913195.6%
2026 намар2072071921594.2%
Санал хураалтын орон зай дахь байрлал
Бүх гишүүний саналаас гаргасан 2 хэмжээст зураглал; ойр цэгүүд ижил санал өгдөг
А.Ариунзаяа
МАНАНХҮНҮЭИЗНН
Хамгийн ойр санал өгдөг гишүүд
Хоёулаа санал өгсөн санал хураалтын хэдэн хувьд ижил санал өгсөн
Өөр намаас хамгийн ойр
Намын хил давсан хамгийн өндөр давхцал
Хамгийн зөрүүтэй
Ижил санал өгсөн хувь хамгийн бага гишүүд
Байнга эсрэг санал өгдөг гишүүд
Хоёулаа санал өгсөн санал хураалтын хэдэн хувьд нэг нь зөвшөөрч, нөгөө нь татгалзсан
Бүх гишүүдийн санал хураалтын холбоосын зураглалыг УИХ-ын гишүүдийн граф хэсгээс харна уу.

Санал хураалтын төрлөөр

Томьёоллоос нь автоматаар ангилсан: үзэл баримтлалын хүрээнд хэлэлцэх, эцэслэн батлах, ажлын хэсэг/гишүүний гаргасан заалтын өөрчлөлт г.м.

ТөрөлЗөвшөөрсөнТатгалзсанӨгөөгүйЗөвшөөрсөн %
Ажлын хэсгийн заалт983133088%
Үзэл баримтлалын хүрээнд хэлэлцэх81671492%
Эцэслэн батлах36420295%
Бусад заалтын өөрчлөлт27487076%
Гишүүний гаргасан заалт195103065%
Горимын санал628289%
Бусад3715071%
Томилох, чөлөөлөх291397%
Буцаах / хэлэлцэхгүй243089%
Яаралтай / хэлэлцэх эсэх147067%
Байнгын хорооны заалт161094%
Дахин санал хураах600100%
Ерөнхийлөгчийн хориг200100%
Сар бүрээр
Намынхаа олонхтой ижил санал өгсөн хувь ба санал хураалтад оролцсон хувь
0%25%50%75%100%2025-032025-092026-05
Намынхаа олонхтой ижилОролцсон
03 · СЭДЭВ БА БАЙР СУУРЬ

Аль сэдэвт илүү, аль сэдэвт бага дэмждэг вэ

Маргаантай санал хураалтыг 13 бодлогын сэдэвт ангилж, гишүүн сэдэв бүрд ердийн түвшнээсээ хэр их эсвэл бага дэмждэгийг хэмжлээ. Нам нь өөрөө тухайн сэдэвт хэр өөрчлөгддөгийг хассан. Тиймээс баар нь зөвхөн тухайн гишүүний өөрийн онцлогийг харуулна.

Сэдэв бүрд — ердийн түвшнээс зөрөх нь
Пп; намын адил өөрчлөлтийг хассан. Бүдэг баар — 5 пп-аас бага, ач холбогдол багатай.
бага дэмждэгердийн түвшинилүү дэмждэг
Эрүүл мэнд281 санал
+11
Газар, байгаль орчин118 санал
+8
Эдийн засаг, бизнес759 санал
+5
Хууль зүй, хүний эрх455 санал
+1
Хөдөө аж ахуй, хүнс71 санал
−0
Төрийн байгуулалт445 санал
−2
Уул уурхай, эрчим хүч78 санал
−2
Татвар, гааль92 санал
−3
Орон нутаг, дэд бүтэц97 санал
−4
Боловсрол, соёл, шинжлэх ухаан31 санал
−6
Нийгмийн хамгаалал, хөдөлмөр106 санал
−10
Төсөв, санхүү515 санал
−11
Хамгийн их дэмждэгЭрүүл мэнд+11 пп · 96% зөвшөөрсөн
Хамгийн бага дэмждэгТөсөв, санхүү−11 пп · 76% зөвшөөрсөн
Намаасаа хамгийн их зөрдөгТөсөв, санхүүнамын олонхтой 83% ижил (−9 пп ердийнхөөсөө)
МАН доторх жигүүр — чуулган бүрд аль талд байсан бэ
Нам дотроо хуваагдсан (цөөнх ≥ 20%) санал хураалтын хэв маягаар 2 бүлэг ялгав. Албан ёсны фракц биш; A/B нь тэмдэглэгээ.
2025 хавар · сул
A40 гишүүн
● А.Ариунзаяа (сул)
П.Сайнзориг, Э.Болормаа, А.Ариунзаяа
B24 гишүүн
Л.Энх-Амгалан, Ч.Ундрам, Ж.Чинбүрэн
2025 намар
A39 гишүүн
● А.Ариунзаяа
Ж.Батжаргал, Э.Батшугар, Ч.Ундрам
B22 гишүүн
Ц.Даваасүрэн, Л.Мөнхбаатар, Ж.Ганбаатар
2026 хавар · сул
A34 гишүүн
● А.Ариунзаяа (сул)
Ж.Батжаргал, С.Бямбацогт, А.Ариунзаяа
B29 гишүүн
Б.Чойжилсүрэн, Л.Мөнхбаатар, З.Мэндсайхан
2026 намар
A38 гишүүн
● А.Ариунзаяа
Ж.Батжаргал, Б.Уянга, Э.Батшугар
B22 гишүүн
Э.Болормаа, М.Мандхай, Ч.Ундрам

«Татгалзсан» гэдэгт ирцэд бүртгүүлсэн ч товч дараагүй тохиолдол ордог. Сэдвийн ангилал төслийн гарчгаас автоматаар тогтоогдсон. Жигүүрийн нүдэнд — тухайн бүлгийг хамгийн тод илэрхийлсэн гишүүд.

04 · ШИЙДВЭР ГАРГАХ ХЭВ МАЯГ

Шийдвэр гаргахдаа ямар байдаг вэ

Санал нь хуваагдсан 3,070 санал хураалтад гишүүн хэнийг дагадаг, хэзээ намаасаа салдаг, саналаа хэр өөрчилдгийг харуулав. Доорх зурвас нь 126 гишүүнтэй харьцуулсан байр; дунд шугам нь дундаж.

Намын олонхтой ижил
91.9%
126 гишүүнээс ~3-д
Ялсан (олонхын) талд
90.2%
126 гишүүнээс ~3-д
Байнгын хорооны саналыг дагасан
47.8%
хороо дэмжсэн / дэмжээгүй саналд
Ирсэн өдрөө санал өгөөгүй
0.1%
тухайн өдрийн маргаантай санал хураалтаас
Чуулган бүрээр — намын олонхтой ижил
Маргаантай санал хураалтад; баганын доор санал хураалтын тоо
86.9%
2025 хавар603
82.0%
2025 намар384
95.6%
2026 хавар1,872
94.1%
2026 намар205

2025 хавар → 2026 намар: +7.2 пп; намынхаа бусад гишүүдийн өөрчлөлтөөс +3.5 пп.

Байр сууриа өөрчилсөн мөчүүд
26удаа бага зөрүүтэй (≤ 6 санал) санал хураалтад намаасаа зөрсөн — 14 нь ялсан талд, өөрөөр хэлбэл дүнд нөлөөлсөн.
1/8төсөлд «хэлэлцэх эсэх» ба эцсийн шатанд өөр санал өгсөн.
7удаа дахин явуулсан санал хураалтад саналаа өөрчилсөн.
05 · ХУУЛЬ САНААЧЛАГА

Юуг санаачилж, хэнтэй хамтардаг вэ

2024 оноос хойш 28 хууль, тогтоолын төслийн санаачлагчаар бүртгэгдсэн.

Санаачилсан төсөл
28
126 гишүүнээс ~1-д
Батлагдсан
4
1 нь дэмжигдээгүй
Хэлэлцэгдэж буй
23
өргөн барьсан / хэлэлцэж буй
Хамтрагчдын өөр намынх
43%
2–10 санаачлагчтай төсөлд
Санаачилсан төслүүд цаг хугацаанд
Цэг бүр нэг төсөл; том цэг — цөөн санаачлагчтай (өөрийн санаачилга), жижиг — олон гишүүний хамтын
202520262024-072025.03.31 · Цусны донорын тухай · батлагдсан · 4 санаачлагч · Эрүүл мэнд2025.03.31 · Эрхтэн, эд, эс шилжүүлэн суулгах тухай · батлагдсан · 4 санаачлагч · Эрүүл мэнд2025.06.10 · Монгол Улсын Их Хурлын тухай хуульд нэмэлт, өөрчлөлт оруулах тухай · батлагдсан · 11 санаачлагч · Төрийн байгуулалт2025.06.19 · Монгол Улсын Их Хурлын тухай хуульд нэмэлт, өөрчлөлт оруулах тухай · хэлэлцэгдэж буй / өргөн барьсан · 9 санаачлагч · Төрийн байгуулалт2025.07.04 · Хүнсний бүтээгдэхүүний аюулгүй байдлыг хангах тухай хуульд нэмэлт, өөрчлөлт оруулах тухай · хэлэлцэгдэж буй / өргөн барьсан · 12 санаачлагч · Хөдөө аж ахуй, хүнс2025.07.09 · Монгол Улсын засаг захиргаа, нутаг дэвсгэрийн нэгж, түүний удирдлагын тухай хуульд өөрчлөлт оруулах тухай · батлагдсан · 8 санаачлагч · Төрийн байгуулалт2025.09.22 · Тамхины хяналтын тухай хуульд нэмэлт, өөрчлөлт оруулах тухай · хэлэлцэгдэж буй / өргөн барьсан · 77 санаачлагч · Эрүүл мэнд2025.10.05 · “Хянан шалгах түр хороо байгуулах тухай” Улсын Их Хурлын тогтоолын төсөл · дэмжигдээгүй · 11 санаачлагч · Төрийн байгуулалт2025.11.24 · Хянан шалгах түр хороо байгуулах тухай · хэлэлцэгдэж буй / өргөн барьсан · 37 санаачлагч · Төрийн байгуулалт2025.12.17 · Нийгмийн ажлын тухай · хэлэлцэгдэж буй / өргөн барьсан · 24 санаачлагч2026.04.09 · Төрийн болон орон нутгийн өмчийн тухай хуульд өөрчлөлт оруулах тухай · хэлэлцэгдэж буй / өргөн барьсан · 8 санаачлагч · Эдийн засаг, бизнес2026.05.05 · Хянан шалгах түр хороо байгуулах тухай · хэлэлцэгдэж буй / өргөн барьсан · 40 санаачлагч · Төрийн байгуулалт2026.05.13 · Монгол Улсын Их Хурлын тухай хуульд нэмэлт, өөрчлөлт оруулах тухай · хэлэлцэгдэж буй / өргөн барьсан · 12 санаачлагч · Төрийн байгуулалт2026.05.13 · Монгол Улсын Их Хурлын чуулганы хуралдааны дэгийн тухай хуульд нэмэлт, өөрчлөлт оруулах тухай · хэлэлцэгдэж буй / өргөн барьсан · 12 санаачлагч · Төрийн байгуулалт2026.05.13 · Монгол Улсын Их Хурлын хяналт шалгалтын тухай хуульд нэмэлт, өөрчлөлт оруулах тухай · хэлэлцэгдэж буй / өргөн барьсан · 12 санаачлагч · Төрийн байгуулалт2026.05.21 · Санхүүгийн хэрэглэгчийн эрхийг хамгаалах тухай · хэлэлцэгдэж буй / өргөн барьсан · 19 санаачлагч · Эдийн засаг, бизнес2026.05.27 · Монгол Улсын их хурлын тухай хуульд нэмэлт оруулах тухай · хэлэлцэгдэж буй / өргөн барьсан · 74 санаачлагч · Төрийн байгуулалт2026.05.29 · Эмнэлгийн тусламж, үйлчилгээний тухай хууль · хэлэлцэгдэж буй / өргөн барьсан · 45 санаачлагч · Эрүүл мэнд2026.06.04 · Нийгмийн даатгалын ерөнхий хуульд нэмэлт, өөрчлөлт оруулах тухай · хэлэлцэгдэж буй / өргөн барьсан · 7 санаачлагч · Эдийн засаг, бизнес2026.06.08 · Ойн тухай /Шинэчилсэн найруулга/ · хэлэлцэгдэж буй / өргөн барьсан · 17 санаачлагч · Газар, байгаль орчин2026.06.10 · Сургуулийн өмнөх болон ерөнхий боловсролын тухай хуульд нэмэлт, өөрчлөлт оруулах тухай · хэлэлцэгдэж буй / өргөн барьсан · 36 санаачлагч · Боловсрол, соёл, шинжлэх ухаан2026.06.10 · Төрийн албаны тухай хуульд нэмэлт, өөрчлөлт оруулах тухай · хэлэлцэгдэж буй / өргөн барьсан · 21 санаачлагч · Төрийн байгуулалт2026.06.23 · Асрах үйлчилгээний тухай · хэлэлцэгдэж буй / өргөн барьсан · 65 санаачлагч · Нийгмийн хамгаалал, хөдөлмөр2026.06.29 · Монгол Улсын үндсэн хуулийн цэцийн тухай · хэлэлцэгдэж буй / өргөн барьсан · 54 санаачлагч · Төрийн байгуулалт2026.06.29 · Үндсэн хуулийн цэцэд маргаан хянан шийдвэрлэх тухай · хэлэлцэгдэж буй / өргөн барьсан · 55 санаачлагч · Хууль зүй, хүний эрх2026.06.29 · Статистикийн тухай · хэлэлцэгдэж буй / өргөн барьсан · 7 санаачлагч · Төрийн байгуулалт2026.07.02 · Төрийн худалдан авах ажиллагааны тухай · хэлэлцэгдэж буй / өргөн барьсан · 28 санаачлагч · Эдийн засаг, бизнес2026.07.06 · Дулаан хангамжийн тухай · хэлэлцэгдэж буй / өргөн барьсан · 31 санаачлагч · Уул уурхай, эрчим хүч
батлагдсандэмжигдээгүйхэлэлцэгдэж буй / өргөн барьсан
Хэнтэй хамтардаг вэ
Санаачлагчдын тоогоор төслүүд; хамтрагч — 2–10 гишүүнтэй төслөөр
7
21
Ганцаараа 0%2–10 гишүүн11+ гишүүн
Санаачилсан төслийн сэдэв
Төслийн гарчгаар ангилсан
Төрийн байгуулалт
56%
Эдийн засаг, бизнес
12%
Эрүүл мэнд
12%
Нийгмийн хамгаалал, хөдөлмөр
6%
Уул уурхай, эрчим хүч
3%
Газар, байгаль орчин
3%
06 · ХЯНАЛТ

Гүйцэтгэх засаглалаас юу асуудаг вэ

Асуулт, асуулга нь гишүүн Засгийн газрыг хянах албан ёсны хэрэгсэл. Хэнд хандаж, ямар сэдвээр асуудаг нь гишүүний анхаарлын төвийг харуулдаг.

Асуулт, асуулга
3
126 гишүүнээс ~37-д
Асуулга
1
чуулганы хуралдаанд хариулдаг
Асуулт · асуулгын цаг
2 · 0
бичгээр / амаар
Хариу авсан
100%
3 / 3
Хэнд хандсан
Гэр бүл, хөдөлмөр, нийгмийн хамгааллын сайд
2
Хууль зүй, дотоод хэргийн сайд
1
Сэдэв
Асуулт, асуулгын бичвэрээс
Нийгмийн хамгаалал, хөдөлмөр
50%
Төрийн байгуулалт
21%
Эдийн засаг, бизнес
12%
Газар, байгаль орчин
9%
Төсөв, санхүү
6%
Эрүүл мэнд
3%

Аргачлал, эх сурвалж

Юуг хэмжсэн бэ

  • Санал хураалт: чуулганы нэгдсэн хуралдааны нэрсийн санал хураалт (2025-03-27-с хойш); байнгын хорооных ороогүй. «Татгалзсан» гэдэгт ирцэд бүртгүүлсэн ч товч дараагүй тохиолдол ордог тул «эсэргүүцсэн» гэж уншихгүй.
  • «Намынхаа олонхтой ижил» — тухайн санал хураалтад гишүүний намын бүлгийн олонх өгсөн саналтай давхцсан хувь. Гишүүд хоорондын ойр байдал — хоёулаа санал өгсөн (≥100) санал хураалтын хэдэн хувьд ижил санал өгсөн.
  • Сэдэв ба байр суурь: төслийг гарчгаар нь 13 бодлогын сэдэвт ангилж, маргаантай (цөөнх ≥ 10%) санал хураалтаар тооцов. Намын доторх жигүүрийг чуулган бүрд санал хураалтын хэв маягаар ялгасан — албан ёсны фракц биш.
  • Хамтын санаачилга: зориуд хамтарсныг харуулахын тулд 2–10 санаачлагчтай төслөөр тоолсон.
  • Хэв маягийн шошго, перцентиль нь 126 гишүүнтэй харьцуулсан тоон босгоор автоматаар оноогдсон тайлбар бөгөөд үнэлгээ биш.
  • Товч намтрыг parliament.mn-д нийтэлсэн бичвэрээс он дарааллаар байрлуулсан; бичвэрийг өөрчлөөгүй.

Эх сурвалж

  • Монгол Улсын Их Хурлын цахим хуудас — parliament.mn: танилцуулга, намтар, санал хураалт, ирц, асуулт асуулга, хуралдааны тэмдэглэл.
  • uih.mn (Цогц Хөгжлийн Үндэсний Төв): хууль, тогтоолын төслийн санаачлагчид, байнгын хороо.
  • Тооцоо, ангилал: Goybiz Analytics.

Шинэчилсэн: 2026-10-16