GOYBIZ BLITZТун удахгүй
10 хэцүү асуулт
Ч.Ундрам гишүүнд түүний санал хураалт, санаачилга, мэдүүлэгт тулгуурласан 10 асуулт тулгаж, маш товч хариулт авна. Хариулаагүй асуултыг тэмдэглэнэ.
Улсын Их Хурлын гишүүд · Монгол Ардын нам
Чинбат Ундрам
Монгол Ардын нам5-р тойрог · Дархан-Уул, Сэлэнгэ, Төв
УИХ-ын гишүүн Ч.Ундрам (Монгол Ардын нам, Дархан-Уул, Сэлэнгэ, Төв тойргоос): 2,881 санал хураалтад санал өгсөн, 72.9% нь намынхаа олонхтой ижил. Санал хураалт, ирц, хуулийн төсөл, намтар, хөрөнгө орлогын мэдүүлэг.
Санал өгсөн
2,881
3,282 санал хураалтаас
Зөвшөөрсөн · Татгалзсан
66% · 34%
өгсөн саналын
Намынхаа олонхтой ижил
72.9%
780 удаа зөрсөн
Ирц
83.5%
132/158 хуралдаан
GOYBIZ FACTCHECKТун удахгүй
Мэдэгдлийн баримт шалгалт
Гишүүний олон нийтэд хэлсэн мэдэгдлийг санал хураалт, хууль санаачлага, албан ёсны тоо баримттай тулгаж, эх сурвалж, огноотой нь дүгнэнэ.
01 · ТОВЧ ПРОФАЙЛ
Улс төрийн хэв маяг
Жигүүр сольсоннамын доторх санал хураалтын жигүүрээ 2025 намар → 2026 намар хооронд сольсон
- 2024 оноос хойш 10 хууль, тогтоолын төсөл санаачилсан/хамтран санаачилсан (1 нь батлагдсан); гол сэдэв: Төрийн байгуулалт, Төсөв, санхүү.
- 2 асуулт, асуулга тавьсан; ихэвчлэн хүнс, хөдөө аж ахуй, хөнгөн үйлдвэрийн сайд-д.
- Намынхаа олонхоос хамгийн их зөрдөг сэдэв: Төрийн байгуулалт (ердийнхөөсөө 25 пп бага нийцдэг).
- Ажлын тайлан, мэдээндээ бусдаас илүү онцолдог сэдэв: Нийгмийн хамгаалал, хөдөлмөр, Төрийн байгуулалт.
126 гишүүнтэй харьцуулахад
Перцентиль: 50 = дундаж, 90 = 10 гишүүн тутмын 9-өөс өндөр
Намын олонхтой нийцэл
59
Ялсан (олонхын) талд
54
Хууль санаачлага
28
Асуулт, асуулга
62
Хуралдаанд үг хэлсэн
41
Шийдвэрт нөлөөлсөн
71
Намын доторх санал хураалтын жигүүр: 2025 хавар — B (сул) · 2025 намар — A · 2026 хавар — B (сул) · 2026 намар — B. Дэлгэрэнгүй «Сэдэв ба байр суурь» хэсэгт.
Товч намтар
Мэргэжил: Эдийн засагч. Хажуу тийш гүйлгэж үзнэ.
БоловсролАжилЗасгийн газар, Ерөнхийлөгчийн тамгын газарУИХ-ын гишүүн
1998
Нийслэлийн 23 дугаар дунд сургууль
1999
АНУ-ын Terry Sanford ахлах сургууль
2003
Лондон хотын Олон улсын америкийн их сургуулийн бизнесийн сургууль /бакалавр/
2004
Лондон хотын Олон улсын америкийн их сургуулийн бизнесийн сургууль /магистр/
2005–2006
Эм Си Эс Интернэйшнл ХХК-д Маркетингийн менежер
2007–2008
Япон Улсын Нагоя их сургуулийн Эдийн засгийн сургуульд зочин судлаач
2010
Япон Улсын Нагоя их сургуулийн эдийн засгийн сургууль, “Ил уурхай болон төмрийн хүдэр баяжуулах үйлдвэрийн төслийн менежмент ба сумуляци дүн шинжилгээ хийх зарим аргууд” сэдвээр докторын зэрэг хамгаалсан
2010–2020
Харвардын их сургуулийн Бизнесийн сургуулийн дэргэдэх Өрсөлдөөний макро-экономикийн институтын Монгол улс дахь кординатор
2010–2013
МУИС- ийн Эдийн засгийн сургуулийн Менежментийн тэнхимд тэнхимийн эрхлэгч, профессор
2013–2014
МУИС-ийн Бакалаврын сургалтын албаны дарга, Байгаль эх лицей ахлах сургуулийн удирдах зөвлөлийн дарга
2014–2017
МУИС-ийн Сургалтын нэгдсэн албаны дарга, Бизнес менежментийн докторын зэрэг хамгаалуулах зөвлөлийн нарийн бичгийн дарга
2017–2018
МУИС-ийн Захиргаа, дотоод хамтын ажиллагаа хариуцсан дэд захирал
2017–2020
Монгол Улсын Ерөнхий сайдын Эдийн засгийн бодлогын зөвлөлийн гишүүн
2018–2019
МУИС-ийн Санхүү, төлөвлөлт хариуцан дэд захирал
2019–2020
МУИС-ийн Бизнесийн сургуульд профессор
2020–2024
Монгол Улсын Их Хурлын гишүүн
2024–одоо
Монгол Улсын Их Хурлын гишүүн
2024–2025
Монгол Улсын Их хурлын Боловсрол,соёл, шинжлэх ухаан, спортын байнгын хорооны дарга
2025–2026
Монгол Улсын Засгийн газрын гишүүн, Соёл, спорт, аялал жуулчлал, залуучуудын сайд
Шагнал: 2014 онд Боловсролын тэргүүний ажилтан; 2015 онд МУИС-ийн Жуух бичиг; 2016 онд Шинжлэх ухааны тэргүүний ажилтан; 2011 онд Ардын хувьсгалын 90 жилийн ойн медаль. Гадаад хэл: Англи, Орос, Япон.
02 · САНАЛ ХУРААЛТ
Хэрхэн санал өгдөг вэ
2025–2026 оны чуулганы нэгдсэн хуралдааны 3,282 санал хураалтын 3,282 нь түүний бүрэн эрхийн хугацаанд болсон. Үүнээс 2,881-д нь санал өгч, 401-д нь санал өгөөгүй (ирээгүй, ирцэд бүртгүүлээгүй).
Зөвшөөрсөн 1,905Татгалзсан 976Санал өгөөгүй 401
| Чуулган | Санал хураалт | Санал өгсөн | Зөвшөөрсөн | Татгалзсан | Намын олонхтой ижил |
|---|---|---|---|---|---|
| 2025 хавар | 615 | 559 | 341 | 218 | 63.9% |
| 2025 намар | 578 | 518 | 305 | 213 | 88.6% |
| 2026 хавар | 1,882 | 1,597 | 1,185 | 412 | 75.0% |
| 2026 намар | 207 | 207 | 74 | 133 | 41.3% |
Санал хураалтын орон зай дахь байрлал
Бүх гишүүний саналаас гаргасан 2 хэмжээст зураглал; ойр цэгүүд ижил санал өгдөг
МАНАНХҮНҮЭИЗНН
Хамгийн ойр санал өгдөг гишүүд
Хоёулаа санал өгсөн санал хураалтын хэдэн хувьд ижил санал өгсөн
Өөр намаас хамгийн ойр
Намын хил давсан хамгийн өндөр давхцал
Хамгийн зөрүүтэй
Ижил санал өгсөн хувь хамгийн бага гишүүд
Байнга эсрэг санал өгдөг гишүүд
Хоёулаа санал өгсөн санал хураалтын хэдэн хувьд нэг нь зөвшөөрч, нөгөө нь татгалзсан
Бүх гишүүдийн санал хураалтын холбоосын зураглалыг УИХ-ын гишүүдийн граф хэсгээс харна уу.
Санал хураалтын төрлөөр
Томьёоллоос нь автоматаар ангилсан: үзэл баримтлалын хүрээнд хэлэлцэх, эцэслэн батлах, ажлын хэсэг/гишүүний гаргасан заалтын өөрчлөлт г.м.
| Төрөл | Зөвшөөрсөн | Татгалзсан | Өгөөгүй | Зөвшөөрсөн % |
|---|---|---|---|---|
| Ажлын хэсгийн заалт | 539 | 481 | 96 | 53% |
| Үзэл баримтлалын хүрээнд хэлэлцэх | 562 | 172 | 157 | 77% |
| Эцэслэн батлах | 315 | 29 | 42 | 92% |
| Бусад заалтын өөрчлөлт | 230 | 78 | 53 | 75% |
| Гишүүний гаргасан заалт | 137 | 139 | 22 | 50% |
| Горимын санал | 40 | 15 | 17 | 73% |
| Бусад | 37 | 14 | 1 | 73% |
| Томилох, чөлөөлөх | 7 | 23 | 3 | 23% |
| Буцаах / хэлэлцэхгүй | 10 | 12 | 5 | 45% |
| Яаралтай / хэлэлцэх эсэх | 13 | 4 | 4 | 76% |
| Байнгын хорооны заалт | 11 | 5 | 1 | 69% |
| Дахин санал хураах | 2 | 4 | 0 | 33% |
| Ерөнхийлөгчийн хориг | 2 | 0 | 0 | 100% |
Сар бүрээр
Намынхаа олонхтой ижил санал өгсөн хувь ба санал хураалтад оролцсон хувь
Намынхаа олонхтой ижилОролцсон
03 · СЭДЭВ БА БАЙР СУУРЬ
Аль сэдэвт илүү, аль сэдэвт бага дэмждэг вэ
Маргаантай санал хураалтыг 13 бодлогын сэдэвт ангилж, гишүүн сэдэв бүрд ердийн түвшнээсээ хэр их эсвэл бага дэмждэгийг хэмжлээ. Нам нь өөрөө тухайн сэдэвт хэр өөрчлөгддөгийг хассан. Тиймээс баар нь зөвхөн тухайн гишүүний өөрийн онцлогийг харуулна.
Сэдэв бүрд — ердийн түвшнээс зөрөх нь
Пп; намын адил өөрчлөлтийг хассан. Бүдэг баар — 5 пп-аас бага, ач холбогдол багатай.
бага дэмждэгердийн түвшинилүү дэмждэг
Татвар, гааль80 санал
+23
Хөдөө аж ахуй, хүнс42 санал
+15
Төсөв, санхүү457 санал
+13
Нийгмийн хамгаалал, хөдөлмөр93 санал
+11
Хууль зүй, хүний эрх382 санал
+6
Эдийн засаг, бизнес744 санал
−2
Орон нутаг, дэд бүтэц70 санал
−3
Эрүүл мэнд209 санал
−8
Уул уурхай, эрчим хүч66 санал
−10
Төрийн байгуулалт400 санал
−18
Газар, байгаль орчин108 санал
−19
Боловсрол, соёл, шинжлэх ухаан21 санал
−20
Хамгийн их дэмждэгТатвар, гааль+23 пп · 95% зөвшөөрсөн
Хамгийн бага дэмждэгБоловсрол, соёл, шинжлэх ухаан−20 пп · 52% зөвшөөрсөн
Намаасаа хамгийн их зөрдөгТөрийн байгуулалтнамын олонхтой 46% ижил (−25 пп ердийнхөөсөө)
МАН доторх жигүүр — чуулган бүрд аль талд байсан бэ
Нам дотроо хуваагдсан (цөөнх ≥ 20%) санал хураалтын хэв маягаар 2 бүлэг ялгав. Албан ёсны фракц биш; A/B нь тэмдэглэгээ.
2025 хавар · сул
A40 гишүүн
П.Сайнзориг, Э.Болормаа, А.Ариунзаяа
B24 гишүүн
● Ч.Ундрам (сул)
Л.Энх-Амгалан, Ч.Ундрам, Ж.Чинбүрэн
2025 намар↕ сольсон
A39 гишүүн
● Ч.Ундрам
Ж.Батжаргал, Э.Батшугар, Ч.Ундрам
B22 гишүүн
Ц.Даваасүрэн, Л.Мөнхбаатар, Ж.Ганбаатар
2026 хавар↕ сольсон · сул
A34 гишүүн
Ж.Батжаргал, С.Бямбацогт, А.Ариунзаяа
B29 гишүүн
● Ч.Ундрам (сул)
Б.Чойжилсүрэн, Л.Мөнхбаатар, З.Мэндсайхан
2026 намар
A38 гишүүн
Ж.Батжаргал, Б.Уянга, Э.Батшугар
B22 гишүүн
● Ч.Ундрам
Э.Болормаа, М.Мандхай, Ч.Ундрам
«Татгалзсан» гэдэгт ирцэд бүртгүүлсэн ч товч дараагүй тохиолдол ордог. Сэдвийн ангилал төслийн гарчгаас автоматаар тогтоогдсон. Жигүүрийн нүдэнд — тухайн бүлгийг хамгийн тод илэрхийлсэн гишүүд.
04 · ШИЙДВЭР ГАРГАХ ХЭВ МАЯГ
Шийдвэр гаргахдаа ямар байдаг вэ
Санал нь хуваагдсан 2,686 санал хураалтад гишүүн хэнийг дагадаг, хэзээ намаасаа салдаг, саналаа хэр өөрчилдгийг харуулав. Доорх зурвас нь 126 гишүүнтэй харьцуулсан байр; дунд шугам нь дундаж.
Намын олонхтой ижил
71.1%
126 гишүүнээс ~52-д
Ялсан (олонхын) талд
69.7%
126 гишүүнээс ~58-д
Байнгын хорооны саналыг дагасан
65.5%
хороо дэмжсэн / дэмжээгүй саналд
Ирсэн өдрөө санал өгөөгүй
5.3%
тухайн өдрийн маргаантай санал хураалтаас
Чуулган бүрээр — намын олонхтой ижил
Маргаантай санал хураалтад; баганын доор санал хураалтын тоо
63.3%
2025 хавар547
84.7%
2025 намар339
75.0%
2026 хавар1,591
41.0%
2026 намар205
2025 хавар → 2026 намар: −22.3 пп; намынхаа бусад гишүүдийн өөрчлөлтөөс −26.0 пп.
Байр сууриа өөрчилсөн мөчүүд
43удаа бага зөрүүтэй (≤ 6 санал) санал хураалтад намаасаа зөрсөн — 20 нь ялсан талд, өөрөөр хэлбэл дүнд нөлөөлсөн.
1/6төсөлд «хэлэлцэх эсэх» ба эцсийн шатанд өөр санал өгсөн.
15удаа дахин явуулсан санал хураалтад саналаа өөрчилсөн.
05 · ХУУЛЬ САНААЧЛАГА
Юуг санаачилж, хэнтэй хамтардаг вэ
2024 оноос хойш 10 хууль, тогтоолын төслийн санаачлагчаар бүртгэгдсэн. Өмнөх бүрэн эрхийн хугацаанд 7 төсөл санаачилсан. 1 хуулийн ажлын хэсэгт ажилласан.
Санаачилсан төсөл
10
126 гишүүнээс ~91-д
Батлагдсан
1
2 нь дэмжигдээгүй
Хэлэлцэгдэж буй
7
өргөн барьсан / хэлэлцэж буй
Хамтрагчдын өөр намынх
56%
2–10 санаачлагчтай төсөлд
Санаачилсан төслүүд цаг хугацаанд
Цэг бүр нэг төсөл; том цэг — цөөн санаачлагчтай (өөрийн санаачилга), жижиг — олон гишүүний хамтын
батлагдсандэмжигдээгүйхэлэлцэгдэж буй / өргөн барьсан
Хэнтэй хамтардаг вэ
Санаачлагчдын тоогоор төслүүд; хамтрагч — 2–10 гишүүнтэй төслөөр
2
8
Ганцаараа 0%2–10 гишүүн11+ гишүүн
Санаачилсан төслийн сэдэв
Төслийн гарчгаар ангилсан
Төрийн байгуулалт
57%
Төсөв, санхүү
14%
Боловсрол, соёл, шинжлэх ухаан
14%
Нийгмийн хамгаалал, хөдөлмөр
7%
Эрүүл мэнд
7%
06 · ХЯНАЛТ
Гүйцэтгэх засаглалаас юу асуудаг вэ
Асуулт, асуулга нь гишүүн Засгийн газрыг хянах албан ёсны хэрэгсэл. Хэнд хандаж, ямар сэдвээр асуудаг нь гишүүний анхаарлын төвийг харуулдаг.
Асуулт, асуулга
2
126 гишүүнээс ~48-д
Асуулга
2
чуулганы хуралдаанд хариулдаг
Асуулт · асуулгын цаг
0 · 0
бичгээр / амаар
Хариу авсан
100%
2 / 2
Хэнд хандсан
Сэдэв
Асуулт, асуулгын бичвэрээс
Эдийн засаг, бизнес
42%
Хөдөө аж ахуй, хүнс
36%
Татвар, гааль
7%
Хууль зүй, хүний эрх
7%
Төсөв, санхүү
3%
Төрийн байгуулалт
3%
Аргачлал, эх сурвалж
Юуг хэмжсэн бэ
- Санал хураалт: чуулганы нэгдсэн хуралдааны нэрсийн санал хураалт (2025-03-27-с хойш); байнгын хорооных ороогүй. «Татгалзсан» гэдэгт ирцэд бүртгүүлсэн ч товч дараагүй тохиолдол ордог тул «эсэргүүцсэн» гэж уншихгүй.
- «Намынхаа олонхтой ижил» — тухайн санал хураалтад гишүүний намын бүлгийн олонх өгсөн саналтай давхцсан хувь. Гишүүд хоорондын ойр байдал — хоёулаа санал өгсөн (≥100) санал хураалтын хэдэн хувьд ижил санал өгсөн.
- Сэдэв ба байр суурь: төслийг гарчгаар нь 13 бодлогын сэдэвт ангилж, маргаантай (цөөнх ≥ 10%) санал хураалтаар тооцов. Намын доторх жигүүрийг чуулган бүрд санал хураалтын хэв маягаар ялгасан — албан ёсны фракц биш.
- Хамтын санаачилга: зориуд хамтарсныг харуулахын тулд 2–10 санаачлагчтай төслөөр тоолсон.
- Хэв маягийн шошго, перцентиль нь 126 гишүүнтэй харьцуулсан тоон босгоор автоматаар оноогдсон тайлбар бөгөөд үнэлгээ биш.
- Товч намтрыг parliament.mn-д нийтэлсэн бичвэрээс он дарааллаар байрлуулсан; бичвэрийг өөрчлөөгүй.
Эх сурвалж
- Монгол Улсын Их Хурлын цахим хуудас — parliament.mn: танилцуулга, намтар, санал хураалт, ирц, асуулт асуулга, хуралдааны тэмдэглэл.
- uih.mn (Цогц Хөгжлийн Үндэсний Төв): хууль, тогтоолын төслийн санаачлагчид, байнгын хороо.
- Тооцоо, ангилал: Goybiz Analytics.
Шинэчилсэн: 2026-10-16