339 сумын 20 жил · Төв аймаг

Заамар сум

Тогтвортой хөдөөИндекс: 64 / 3395,639 хүн (2025)

Заамар нь Төв аймгийн 5,639 хүн амтай харьцангуй байр нь тогтвортой хөдөөгийн сум. Машин, газар, бизнесийн 5 үзүүлэлтийг нэгтгэсэн хөгжлийн индексээр 2021–2026 онд 339 сум, дүүргээс 64-р байранд орж байна (2006–2010 онд харьцангуй индекс 74, одоо 80). Хүн ам нь 2014–2025 онд 4.3%-иар өссөн.

Бараан: Заамар · цайвар: хөрш сумд
Орж ирсэн машин, 1000 хүнд
540
хөдөөгийн медиан 390
Шинэ машины хувь
21.4%
медиан 16.0%
Газрын худалдаа, 1000 хүнд
34.6
медиан 46.8
Бизнесийн дундаж чадавх
36.3
медиан 52.5 · 230 бизнес
01 · ХАРЬЦАНГУЙ БАЙР

20 жилийн замнал

Хөгжлийн дараалал: машины урсгал (2010) → шинэ/тансаг машин (2010) → газрын зах зээл (2017) → шинэ бизнес (2018) → худалдаа, үйлдвэрийн газар (2020). Харьцангуй байраа хамгийн их ахиулсан он 2009, хамгийн их саарсан он 2014.

Хөгжлийн харьцангуй индекс (0–100)
339 сум, дүүргийн дунд тухайн онд эзэлсэн байр · 3 жилийн гулсах дундаж
025507510020062011201620212026
ЗаамарАймгийн бусад сумд (медиан)
Үзүүлэлтүүд хөөрсөн дараалал
Үзүүлэлт анх удаа өөрийн медианаас 1.5 дахин давж, 2 жил дараалан тогтсон он
20062011201620212026
  1. 2009хамгийн их ахисан он
  2. 2010машины урсгал хөөрөв
  3. 2010шинэ/тансаг машин хөөрөв
  4. 2014хамгийн их саарсан он
  5. 2017газрын зах зээл хөөрөв
  6. 2018шинэ бизнес хөөрөв
  7. 2020худалдаа, үйлдвэрийн газар хөөрөв
02 · МАШИН

Машины урсгал

2006 оноос хойш энэ суманд 3,044 машин орж ирж бүртгэгдсэн нь 1000 хүнд 540 буюу улсын хөдөөгийн медиантай ойролцоо. Тэдгээрийн 21.4% нь шинэ (улсын хөдөөгийн медиан 16%), суудлын машины 2.1% нь тансаг/премиум ангиллын. Хамгийн олон машин орж ирсэн он: 2011.

Жил бүр орж ирсэн машин
Одоо энэ суманд бүртгэлтэй · 2026 оны хагас жилийг оруулаагүй
01002003004002006201120162021
Машин
Шинэ машин ба зээлийн машины хувь
Заамар ба улсын дүн, %
0%10%20%30%40%20062011201620212026
Заамар: шинэ (≤1 нас)Улс: шинэЗаамар: банк/ББС/ломбард
03 · ГАЗАР

Газрын эрх ба хүмүүсийн шилжилт

Одоо хүчинтэй 2,236 газрын эрхийн 195 нь худалдаа, шилжүүлгээр эзэмшигч солигдсон тохиолдол. Энд газар авсан иргэдийн 31.3% нь өөр аймгаас гаралтай (медиан 6.7%).

Регистрийн угтвараараа энэ сумаас гаралтай 1,771 газар эзэмшигч иргэний 72% нь төрсөн аймагтаа, 22.7% нь Улаанбаатарт (хөдөөгийн медиан 20.6%), 7.1% нь өөр аймагт газартай.

Одоо хүчинтэй газрын эрх, эхэлсэн оноор
Одоогийн эзэмшигч эрхээ авсан он · 2026 оны хагас жилийг оруулаагүй
01002003004002006201120162021
Худалдаа, шилжүүлэгШинээр олгосон, бусад
Өөр аймгийн гаралтай шинэ эзэмшигчид, %
Тухайн онд энд газар авсан иргэдийн гаралтай аймгаар
0%25%50%75%100%20062011201620212026
04 · КОМПАНИ

Бизнес

Бүртгэлийн хаягаараа 230 бизнес энд бүртгэлтэй. Тэдгээрийн дундаж чадавхийн оноо 36.3 (хөдөөгийн медиан 52.5), 4% нь улсын хэмжээнд чадавхаараа шилдэг 10%-д багтана.

Жил бүр бүртгэгдсэн бизнес
Ашгийн төлөө хуулийн этгээд, бүртгэлийн хаягаар · 2024 он хүртэл
0102030402006201120162021
Бизнес
05 · ЗЭЭЛ, ХАДГАЛАМЖ

Иргэдийн зээл, хадгаламж

2025 оны эцэст энэ сумын банкны салбаруудад иргэдийн зээлийн үлдэгдэл 19.4 тэрбум ₮, хадгаламж 22 тэрбум ₮ байв. Нэг хүнд зээл 3.4 сая ₮ (хөдөөгийн медиан 3.8), хадгаламж 3.9 сая ₮ (медиан 1.8). Хадгаламж нь зээлээсээ 1.1 дахин их — хөдөөгийн сумдын дунд ховор тохиолдол (медиан сум хадгаламжаасаа 2.1 дахин их зээлтэй). 2019 оноос хойш зээл 1.8 дахин, хадгаламж 2.4 дахин өссөн (нэрлэсэн). Чанаргүй зээлийн хувь 0.8% (хөдөөгийн медиан 1.0%). Зээлдэгчдийн 53% нь эмэгтэй.

Зээлийн үлдэгдэл, 2025
19.4 тэрбум₮
нэг хүнд 3.4 сая₮ · медиан 3.8
Хадгаламж, 2025
22.0 тэрбум₮
нэг хүнд 3.9 сая₮ · медиан 1.8
Зээл ÷ хадгаламж
0.88×
хөдөөгийн медиан 2.15×
Чанаргүй зээл
0.8%
хөдөөгийн медиан 1.0%
Иргэдийн зээл ба хадгаламж, тэрбум ₮
Банкуудын оны эцсийн үлдэгдэл · нэрлэсэн үнээр
01020302019202020212022202320242025
ЗээлХадгаламж
Нэг хүнд ногдох зээл, сая ₮
Заамар ба аймгийн бусад сумдын медиан
02462019202020212022202320242025
ЗаамарАймгийн бусад сумд (медиан)
Эх: Монголбанк, банкуудын иргэдийн зээл, хадгаламж сум/дүүргээр. Банкны салбарын байршлаар бүртгэгдсэн тул оршин суугчдын бодит дүнгээс зөрж болно. ББС, хоршоо, ломбард ороогүй.
06 · ҮЛ ХӨДЛӨХ

Үл хөдлөх хөрөнгө, барьцаа

Энэ суманд бүртгэлтэй орон сууц, хувийн сууцыг талбайгаар нь үнэлэхэд нэг хүнд 5.9 сая төгрөгийн орон сууцны хөрөнгө ногдож байна (хөдөө орон нутгийн дундаж 22.1, улсын 46.2 сая). Төв аймгийн 27 сумаас 22-р, хөдөөгийн 330 сумаас 195-р байранд. Бүртгэлд 21 орон сууц, 209 хувийн сууц, 1,412 гэр бүлийн газар байна. Үл хөдлөхийн 1.3% нь одоо барьцаатай, 7% нь хэзээ нэгэн цагт барьцаалагдаж байжээ (улсын дундаж 11%, 35%).

Заамар сум
Төв
Хүн ам (2025)
5,639
Орон сууцны хөрөнгө, нэг хүнд
5.9 сая ₮ (улс 46.2)
Орон сууцны талбай, нэг хүнд
3.0 м²
Орон сууц · хувийн сууц
21 · 209
Гэр бүлийн газар
1,412 (250 / 1000 хүн)
Үйлчилгээ, оффисын зориулалттай
52
Одоо барьцаатай · хэзээ нэгэн цагт
1.3% · 7%
Газрын жишиг үнэ
4,300 ₮/м²
Харьцуулбал
Нэг хүнд, Заамар
5.9 сая ₮
Төв аймаг
22.1 сая ₮
Хөдөө орон нутаг
22.1 сая ₮
Улсын дундаж
46.2 сая ₮
Эрэмбэ
22 / 27 (аймагт) · 195 / 330
Барьцаатай одоо · аймагт
1.3% · 4.0%
Барьцаатай одоо · улсад
1.3% · 11.0%
Эх: Goybiz Analytics (үл хөдлөх хөрөнгийн бүртгэлийн нэгтгэл), ҮСХ (хүн ам, орон сууцны үнэ), Газар зохион байгуулалт, геодези, зураг зүйн газар (газрын зах зээлийн үнэ). Үнэлгээ = талбай × байршлын жишиг үнэ; ипотекийн зээлийн барьцаа «барьцаатай» тоонд ордоггүй. Дэлгэрэнгүй: «Монголын үл хөдлөх хөрөнгө».
07 · СОНГУУЛЬ

Сонгуулийн дүн 2016–2024

2024 оны сумын Хурлын сонгуульд МАН 46.7%, АН 53.3% санал авч, 25 суудлын 9-ийг МАН, 16-ийг АН авсан. 4 тойрогт 50 нэр дэвшигч өрсөлдсөн (суудал тутамд 2). Сонгогдсон төлөөлөгчдийн 36% нь эмэгтэй (хөдөөгийн медиан 29%). Хамгийн ойр тойрогт сүүлийн суудлыг ердөө 5 саналын зөрүүгээр шийдсэн.

2016–2024 оны зургаан сонгуульд энэ сум Төв аймгийн бусад сумдаас МАН-ыг бага дэмжих хандлагатай байв. Гэвч сумдын хувьд нэг сонгуулиас нөгөөд дэмжлэг их хэлбэлздэг тул энэ нь тогтсон «уламжлал» биш. 2021 оны Ерөнхийлөгчийн сонгуульд У.Хүрэлсүх 76.7%, Д.Энхбат 11.7%, С.Эрдэнэ 6.8% санал авсан.

Сумын Хурал 2024: МАН
9 / 25
суудал
Сумын Хурал 2024: АН
16 / 25
суудал
Аймгийн Хурал 2024: МАН-ын санал
44.2%
энэ сумын тойрогт
Ирц, УИХ 2020
69.8%
бүртгэлтэй сонгогчдоос
Санал намаар, сонгууль бүрт
Заамар · нэр дэвшигчдэд өгсөн саналын хувь
УИХ 2020
МАН 36.1% · АН 28.3% · бусад 35.7%
ИТХ 2020 · сумын Хурал
МАН 41.8% · АН 52.3% · бусад 5.9%
Ерөнхийлөгч 2021
МАН 76.7% · АН 6.8% · бусад 11.7%
ИТХ 2024 · сумын Хурал
МАН 46.7% · АН 53.3%
МАНАНБусад нам, бие даагч
Ерөнхийлөгч 2021: МАН = У.Хүрэлсүх, АН = С.Эрдэнэ, бусад = Д.Энхбат (үлдсэн хэсэг = санал тэмдэглээгүй хуудас).
МАН-ын саналын хувь
Заамар ба аймгийн бусад сумд (медиан) · %
0%25%50%75%100%УИХ20ИТХ20Ерөн21ИТХ24
ЗаамарАймгийн бусад сумд
Эх: Сонгуулийн ерөнхий хороо. ИТХ 2016 ба Ерөнхийлөгч 2021 — gec.gov.mn-ийн Internet Archive хуулбар, ИТХ 2020 — ikon.mn-ийн урьдчилсан дүн. Олон мандаттай тойрогт сонгогч хэд хэдэн нэр дэвшигчид санал өгдөг тул хувь = нийт саналд эзлэх хувь. Дэлгэрэнгүй: «339 сумын 20 жил» — 07 · Сонгууль.
08 · ЭМЭГТЭЙЧҮҮД

Эмэгтэйчүүдийн хөрөнгө, бизнес, улс төрийн оролцоо

Энэ суманд иргэдийн газрын эрхийн 42.6% нь эмэгтэйчүүдийн нэр дээр байна (хөдөөгийн медиан 25.5%-иас өндөр); малчны өвөлжөө, хаваржааны газарт 22.8%. Хувь хүний машины 9.9% нь эмэгтэйчүүдийнх (хөдөөгийн медиантай ойролцоо). Банкны зээлдэгчдийн 53% эмэгтэй боловч зээлийн үлдэгдлийн ердөө 46.5%-ийг эзэмшдэг. 2024 онд сумын Хуралд сонгогдсон төлөөлөгчдийн 36% нь эмэгтэй. Эмэгтэйчүүдийн оролцооны индексээр (газар, машин, зээлдэгч, захирал, төлөөлөгч) хөдөөгийн 330 сумаас 44-р байранд.

Газрын эрх
42.6%
эмэгтэй эзэмшигчтэй
Хувь хүний машин
9.9%
эмэгтэйчүүдийн нэр дээр
Компанийн захирал
41%
эмэгтэй (нэрээр)
Оролцооны индекс
75
хөдөөгийн 330 сумаас 44-р байр
Эмэгтэйчүүдийн хувь, %
Заамар · аймгийн бусад сумд ба хөдөөгийн медиантай харьцуулав · саарал шугам = 50%
Газрын эрх (иргэн) · регистрээр
42.6%
Малчны өвөлжөө, хаваржаа · регистрээр
22.8%
Хувь хүний машин · бүртгэлээр
9.9%
2020 оноос хойш орж ирсэн машин · бүртгэлээр
14.0%
Банкны зээлдэгч, 2025 · Монголбанк
53.0%
Зээлийн үлдэгдэл, 2025 · Монголбанк
46.5%
Хадгаламж, 2025 · Монголбанк
57.6%
Компанийн захирал · нэрээр
40.9%
Хувьцаа эзэмшигч (иргэн) · нэрээр
41.2%
ИТХ 2024: нэр дэвшигч · СЕХ
42.0%
ИТХ 2024: сонгогдсон · СЕХ
36.0%
ЗаамарАймгийн бусад сумд (медиан)Хөдөөгийн 330 сумын медиан
Бүртгэлд бичигдсэн нэр нь хөрөнгийг бодитоор хэн ашиглаж байгааг заахгүй (гэр бүлийн газар, машин ихэвчлэн нэг хүний нэр дээр). Компанийн захирал, эзэмшигчийн хувийг нэрээр тооцсон. Дэлгэрэнгүй: «339 сумын 20 жил» — 08 · Эмэгтэйчүүд.
09 · ХАРЬЦУУЛАЛТ
Хөрш сумд
Хил залгаа сумд · индексийн эрэмбээр
СумЭрэмбэХүн амМашин/1000ШинэБизнес/1000Зээл÷хадг.
Заамар645,63954021.4%39.00.88
Баяннуур · Булган1431,85035121.4%18.95.53
Бүрэгхангай · Булган1472,94651117.7%40.72.54
Лүн1512,46238815.6%15.82.91
Цээл1522,53546016.9%22.52.31
Угтаалцайдам1522,38648923.5%20.14.46
Дашинчилэн · Булган1962,86038811.5%15.42.83
Орхонтуул · Сэлэнгэ2173,55943114.8%15.22.89
Төв аймгийн сумд
Индексийн эрэмбээр · 2021–26
СумЭрэмбэХүн амМашин/1000ШинэБизнес/1000Зээл÷хадг.
Сэргэлэн32,01859417.6%23.32.79
Аргалант101,56443018.6%31.32.69
Эрдэнэ173,64944316.8%18.64.51
Зуунмод2317,64444110.4%40.82.41
Жаргалант616,49145416.8%22.33.63
Заамар645,63954021.4%39.00.88
Баянчандмань664,14637417.7%20.52.51
Алтанбулаг712,98347111.2%11.42.72
Баян722,25334615.4%14.22.60
Баянцогт731,72140211.6%20.32.04
Борнуур784,64342614.9%19.63.62
Батсүмбэр807,32040311.8%13.83.45
Архуст1211,28450024.5%16.43.54
Баяндэлгэр1231,64750317.5%10.93.04
Эрдэнэсант1254,18638515.9%11.92.27
Баянцагаан1431,84551711.5%13.02.06
Лүн1512,46238815.6%15.82.91
Цээл1522,53546016.9%22.52.31
Угтаалцайдам1522,38648923.5%20.14.46
Сүмбэр1591,68536015.5%20.23.22
Мөнгөнморьт1702,10047018.6%16.24.90
Баянхангай1721,40734420.2%7.82.98
Баян-Өнжүүл2572,03748015.5%14.72.61
Баянжаргалан2742,66330424.8%6.41.69
Бүрэн2822,9023386.8%8.31.75
Өндөрширээт3181,97439016.1%7.63.10
Дэлгэрхаан3291,76430616.1%7.43.64
Газрын зураг дээр харах →
АРГАЧЛАЛ
  • Эх: Goybiz Analytics (машин, газар, компанийн нэгтгэсэн үзүүлэлт), Монголбанк (зээл, хадгаламжийн оны эцсийн үлдэгдэл, нэрлэсэн үнээр), ҮСХ, СЕХ.
  • Гаралтай аймаг = анх иргэний бүртгэлд орсон нутаг. Зөвхөн нэгтгэсэн тоо; хувь хүний мэдээлэл нийтлээгүй.
  • «Медиан» = Улаанбаатараас бусад 330 сумын медиан. Хүн ам цөөн сумдад цөөн тооны машин, газар индексийг их хэлбэлзүүлнэ.
  • Дэлгэрэнгүй: «339 сумын 20 жил» нийтлэлийн аргачлал. Шинэчилсэн: 2026-10-05.