339 сумын 20 жил · Төв аймаг

Жаргалант сум

Тогтвортой хөдөөИндекс: 61 / 3396,491 хүн (2025)

Жаргалант нь Төв аймгийн 6,491 хүн амтай харьцангуй байр нь тогтвортой хөдөөгийн сум. Машин, газар, бизнесийн 5 үзүүлэлтийг нэгтгэсэн хөгжлийн индексээр 2021–2026 онд 339 сум, дүүргээс 61-р байранд орж байна (2006–2010 онд харьцангуй индекс 64, одоо 79). Хүн ам нь 2014–2025 онд 2.3%-иар өссөн.

Бараан: Жаргалант · цайвар: хөрш сумд
Орж ирсэн машин, 1000 хүнд
454
хөдөөгийн медиан 390
Шинэ машины хувь
16.8%
медиан 16.0%
Газрын худалдаа, 1000 хүнд
211.8
медиан 46.8
Бизнесийн дундаж чадавх
62.4
медиан 52.5 · 163 бизнес
01 · ХАРЬЦАНГУЙ БАЙР

20 жилийн замнал

Хөгжлийн дараалал: машины урсгал (2011) → шинэ/тансаг машин (2011) → газрын зах зээл (2017) → худалдаа, үйлдвэрийн газар (2020). Харьцангуй байраа хамгийн их ахиулсан он 2012, хамгийн их саарсан он 2009.

Хөгжлийн харьцангуй индекс (0–100)
339 сум, дүүргийн дунд тухайн онд эзэлсэн байр · 3 жилийн гулсах дундаж
025507510020062011201620212026
ЖаргалантАймгийн бусад сумд (медиан)
Үзүүлэлтүүд хөөрсөн дараалал
Үзүүлэлт анх удаа өөрийн медианаас 1.5 дахин давж, 2 жил дараалан тогтсон он
20062011201620212026
  1. 2009хамгийн их саарсан он
  2. 2011машины урсгал хөөрөв
  3. 2011шинэ/тансаг машин хөөрөв
  4. 2012хамгийн их ахисан он
  5. 2017газрын зах зээл хөөрөв
  6. 2020худалдаа, үйлдвэрийн газар хөөрөв
02 · МАШИН

Машины урсгал

2006 оноос хойш энэ суманд 2,946 машин орж ирж бүртгэгдсэн нь 1000 хүнд 454 буюу улсын хөдөөгийн медиантай ойролцоо. Тэдгээрийн 16.8% нь шинэ (улсын хөдөөгийн медиан 16%), суудлын машины 1.5% нь тансаг/премиум ангиллын. Хамгийн олон машин орж ирсэн он: 2011.

Жил бүр орж ирсэн машин
Одоо энэ суманд бүртгэлтэй · 2026 оны хагас жилийг оруулаагүй
01002003002006201120162021
Машин
Шинэ машин ба зээлийн машины хувь
Жаргалант ба улсын дүн, %
0%20%40%60%20062011201620212026
Жаргалант: шинэ (≤1 нас)Улс: шинэЖаргалант: банк/ББС/ломбард
03 · ГАЗАР

Газрын эрх ба хүмүүсийн шилжилт

Одоо хүчинтэй 5,496 газрын эрхийн 1,375 нь худалдаа, шилжүүлгээр эзэмшигч солигдсон тохиолдол. Энд газар авсан иргэдийн 29.3% нь өөр аймгаас гаралтай (медиан 6.7%).

Регистрийн угтвараараа энэ сумаас гаралтай 4,011 газар эзэмшигч иргэний 78% нь төрсөн аймагтаа, 19.4% нь Улаанбаатарт (хөдөөгийн медиан 20.6%), 4.5% нь өөр аймагт газартай.

Одоо хүчинтэй газрын эрх, эхэлсэн оноор
Одоогийн эзэмшигч эрхээ авсан он · 2026 оны хагас жилийг оруулаагүй
02004006008002006201120162021
Худалдаа, шилжүүлэгШинээр олгосон, бусад
Өөр аймгийн гаралтай шинэ эзэмшигчид, %
Тухайн онд энд газар авсан иргэдийн гаралтай аймгаар
0%25%50%75%100%20062011201620212026
04 · КОМПАНИ

Бизнес

Бүртгэлийн хаягаараа 163 бизнес энд бүртгэлтэй. Тэдгээрийн дундаж чадавхийн оноо 62.4 (хөдөөгийн медиан 52.5), 21% нь улсын хэмжээнд чадавхаараа шилдэг 10%-д багтана.

Жил бүр бүртгэгдсэн бизнес
Ашгийн төлөө хуулийн этгээд, бүртгэлийн хаягаар · 2024 он хүртэл
0510152006201120162021
Бизнес
05 · ЗЭЭЛ, ХАДГАЛАМЖ

Иргэдийн зээл, хадгаламж

2025 оны эцэст энэ сумын банкны салбаруудад иргэдийн зээлийн үлдэгдэл 30.6 тэрбум ₮, хадгаламж 8.4 тэрбум ₮ байв. Нэг хүнд зээл 4.7 сая ₮ (хөдөөгийн медиан 3.8), хадгаламж 1.3 сая ₮ (медиан 1.8). Зээл нь хадгаламжаасаа 3.6 дахин их (хөдөөгийн медиан 2.1). 2019 оноос хойш зээл 2.1 дахин, хадгаламж 1.8 дахин өссөн (нэрлэсэн). Чанаргүй зээлийн хувь 3.6% (хөдөөгийн медиан 1.0%). Зээлдэгчдийн 52% нь эмэгтэй.

Зээлийн үлдэгдэл, 2025
30.6 тэрбум₮
нэг хүнд 4.7 сая₮ · медиан 3.8
Хадгаламж, 2025
8.4 тэрбум₮
нэг хүнд 1.3 сая₮ · медиан 1.8
Зээл ÷ хадгаламж
3.63×
хөдөөгийн медиан 2.15×
Чанаргүй зээл
3.6%
хөдөөгийн медиан 1.0%
Иргэдийн зээл ба хадгаламж, тэрбум ₮
Банкуудын оны эцсийн үлдэгдэл · нэрлэсэн үнээр
0102030402019202020212022202320242025
ЗээлХадгаламж
Нэг хүнд ногдох зээл, сая ₮
Жаргалант ба аймгийн бусад сумдын медиан
02462019202020212022202320242025
ЖаргалантАймгийн бусад сумд (медиан)
Эх: Монголбанк, банкуудын иргэдийн зээл, хадгаламж сум/дүүргээр. Банкны салбарын байршлаар бүртгэгдсэн тул оршин суугчдын бодит дүнгээс зөрж болно. ББС, хоршоо, ломбард ороогүй.
06 · ҮЛ ХӨДЛӨХ

Үл хөдлөх хөрөнгө, барьцаа

Энэ суманд бүртгэлтэй орон сууц, хувийн сууцыг талбайгаар нь үнэлэхэд нэг хүнд 19.6 сая төгрөгийн орон сууцны хөрөнгө ногдож байна (хөдөө орон нутгийн дундаж 22.1, улсын 46.2 сая). Төв аймгийн 27 сумаас 9-р, хөдөөгийн 330 сумаас 47-р байранд. Бүртгэлд 23 орон сууц, 808 хувийн сууц, 3,102 гэр бүлийн газар байна. Үл хөдлөхийн 14.6% нь одоо барьцаатай, 44% нь хэзээ нэгэн цагт барьцаалагдаж байжээ (улсын дундаж 11%, 35%).

Жаргалант сум
Төв
Хүн ам (2025)
6,491
Орон сууцны хөрөнгө, нэг хүнд
19.6 сая ₮ (улс 46.2)
Орон сууцны талбай, нэг хүнд
10.4 м²
Орон сууц · хувийн сууц
23 · 808
Гэр бүлийн газар
3,102 (478 / 1000 хүн)
Үйлчилгээ, оффисын зориулалттай
86
Одоо барьцаатай · хэзээ нэгэн цагт
14.6% · 44%
Газрын жишиг үнэ
4,300 ₮/м²
Харьцуулбал
Нэг хүнд, Жаргалант
19.6 сая ₮
Төв аймаг
22.1 сая ₮
Хөдөө орон нутаг
22.1 сая ₮
Улсын дундаж
46.2 сая ₮
Эрэмбэ
9 / 27 (аймагт) · 47 / 330
Барьцаатай одоо · аймагт
14.6% · 4.0%
Барьцаатай одоо · улсад
14.6% · 11.0%
Эх: Goybiz Analytics (үл хөдлөх хөрөнгийн бүртгэлийн нэгтгэл), ҮСХ (хүн ам, орон сууцны үнэ), Газар зохион байгуулалт, геодези, зураг зүйн газар (газрын зах зээлийн үнэ). Үнэлгээ = талбай × байршлын жишиг үнэ; ипотекийн зээлийн барьцаа «барьцаатай» тоонд ордоггүй. Дэлгэрэнгүй: «Монголын үл хөдлөх хөрөнгө».
07 · СОНГУУЛЬ

Сонгуулийн дүн 2016–2024

2024 оны сумын Хурлын сонгуульд МАН 44.5%, АН 55.5% санал авч, 25 суудлын 3-ийг МАН, 22-ийг АН авсан. 4 тойрогт 50 нэр дэвшигч өрсөлдсөн (суудал тутамд 2). Сонгогдсон төлөөлөгчдийн 68% нь эмэгтэй (хөдөөгийн медиан 29%). Нэг тойрогт сүүлийн суудлыг саналын тэнцээ эсвэл дахин санал хураалтаар шийдсэн.

2016–2024 оны зургаан сонгуульд энэ сум Төв аймгийн бусад сумдаас МАН-ыг бага дэмжих хандлагатай байв. Гэвч сумдын хувьд нэг сонгуулиас нөгөөд дэмжлэг их хэлбэлздэг тул энэ нь тогтсон «уламжлал» биш. 2021 оны Ерөнхийлөгчийн сонгуульд У.Хүрэлсүх 76.6%, Д.Энхбат 11.8%, С.Эрдэнэ 3.7% санал авсан.

Сумын Хурал 2024: МАН
3 / 25
суудал
Сумын Хурал 2024: АН
22 / 25
суудал
Аймгийн Хурал 2024: МАН-ын санал
41.0%
энэ сумын тойрогт
Ирц, УИХ 2020
73.1%
бүртгэлтэй сонгогчдоос
Санал намаар, сонгууль бүрт
Жаргалант · нэр дэвшигчдэд өгсөн саналын хувь
УИХ 2020
МАН 31.0% · АН 29.1% · бусад 39.8%
ИТХ 2020 · сумын Хурал
МАН 48.6% · АН 49.7% · бусад 1.6%
Ерөнхийлөгч 2021
МАН 76.6% · АН 3.7% · бусад 11.8%
ИТХ 2024 · сумын Хурал
МАН 44.5% · АН 55.5%
МАНАНБусад нам, бие даагч
Ерөнхийлөгч 2021: МАН = У.Хүрэлсүх, АН = С.Эрдэнэ, бусад = Д.Энхбат (үлдсэн хэсэг = санал тэмдэглээгүй хуудас).
МАН-ын саналын хувь
Жаргалант ба аймгийн бусад сумд (медиан) · %
0%25%50%75%100%УИХ20ИТХ20Ерөн21ИТХ24
ЖаргалантАймгийн бусад сумд
Эх: Сонгуулийн ерөнхий хороо. ИТХ 2016 ба Ерөнхийлөгч 2021 — gec.gov.mn-ийн Internet Archive хуулбар, ИТХ 2020 — ikon.mn-ийн урьдчилсан дүн. Олон мандаттай тойрогт сонгогч хэд хэдэн нэр дэвшигчид санал өгдөг тул хувь = нийт саналд эзлэх хувь. Дэлгэрэнгүй: «339 сумын 20 жил» — 07 · Сонгууль.
08 · ЭМЭГТЭЙЧҮҮД

Эмэгтэйчүүдийн хөрөнгө, бизнес, улс төрийн оролцоо

Энэ суманд иргэдийн газрын эрхийн 42.1% нь эмэгтэйчүүдийн нэр дээр байна (хөдөөгийн медиан 25.5%-иас өндөр); малчны өвөлжөө, хаваржааны газарт 18.1%. Хувь хүний машины 8.3% нь эмэгтэйчүүдийнх (хөдөөгийн медиантай ойролцоо). Банкны зээлдэгчдийн 52.3% эмэгтэй боловч зээлийн үлдэгдлийн ердөө 36.4%-ийг эзэмшдэг. 2024 онд сумын Хуралд сонгогдсон төлөөлөгчдийн 68% нь эмэгтэй. Эмэгтэйчүүдийн оролцооны индексээр (газар, машин, зээлдэгч, захирал, төлөөлөгч) хөдөөгийн 330 сумаас 63-р байранд.

Газрын эрх
42.1%
эмэгтэй эзэмшигчтэй
Хувь хүний машин
8.3%
эмэгтэйчүүдийн нэр дээр
Компанийн захирал
34%
эмэгтэй (нэрээр)
Оролцооны индекс
71
хөдөөгийн 330 сумаас 63-р байр
Эмэгтэйчүүдийн хувь, %
Жаргалант · аймгийн бусад сумд ба хөдөөгийн медиантай харьцуулав · саарал шугам = 50%
Газрын эрх (иргэн) · регистрээр
42.1%
Малчны өвөлжөө, хаваржаа · регистрээр
18.1%
Хувь хүний машин · бүртгэлээр
8.3%
2020 оноос хойш орж ирсэн машин · бүртгэлээр
12.5%
Банкны зээлдэгч, 2025 · Монголбанк
52.3%
Зээлийн үлдэгдэл, 2025 · Монголбанк
36.4%
Хадгаламж, 2025 · Монголбанк
53.2%
Компанийн захирал · нэрээр
34.1%
Хувьцаа эзэмшигч (иргэн) · нэрээр
32.6%
ИТХ 2024: нэр дэвшигч · СЕХ
50.0%
ИТХ 2024: сонгогдсон · СЕХ
68.0%
ЖаргалантАймгийн бусад сумд (медиан)Хөдөөгийн 330 сумын медиан
Бүртгэлд бичигдсэн нэр нь хөрөнгийг бодитоор хэн ашиглаж байгааг заахгүй (гэр бүлийн газар, машин ихэвчлэн нэг хүний нэр дээр). Компанийн захирал, эзэмшигчийн хувийг нэрээр тооцсон. Дэлгэрэнгүй: «339 сумын 20 жил» — 08 · Эмэгтэйчүүд.
09 · ХАРЬЦУУЛАЛТ
Хөрш сумд
Хил залгаа сумд · индексийн эрэмбээр
СумЭрэмбэХүн амМашин/1000ШинэБизнес/1000Зээл÷хадг.
Орхон · Сэлэнгэ492,18156219.4%18.82.09
Баянгол · Сэлэнгэ585,44643014.7%31.81.16
Жаргалант616,49145416.8%22.33.63
Баянцогт731,72140211.6%20.32.04
Борнуур784,64342614.9%19.63.62
Цээл1522,53546016.9%22.52.31
Угтаалцайдам1522,38648923.5%20.14.46
Сүмбэр1591,68536015.5%20.23.22
Орхонтуул · Сэлэнгэ2173,55943114.8%15.22.89
Төв аймгийн сумд
Индексийн эрэмбээр · 2021–26
СумЭрэмбэХүн амМашин/1000ШинэБизнес/1000Зээл÷хадг.
Сэргэлэн32,01859417.6%23.32.79
Аргалант101,56443018.6%31.32.69
Эрдэнэ173,64944316.8%18.64.51
Зуунмод2317,64444110.4%40.82.41
Жаргалант616,49145416.8%22.33.63
Заамар645,63954021.4%39.00.88
Баянчандмань664,14637417.7%20.52.51
Алтанбулаг712,98347111.2%11.42.72
Баян722,25334615.4%14.22.60
Баянцогт731,72140211.6%20.32.04
Борнуур784,64342614.9%19.63.62
Батсүмбэр807,32040311.8%13.83.45
Архуст1211,28450024.5%16.43.54
Баяндэлгэр1231,64750317.5%10.93.04
Эрдэнэсант1254,18638515.9%11.92.27
Баянцагаан1431,84551711.5%13.02.06
Лүн1512,46238815.6%15.82.91
Цээл1522,53546016.9%22.52.31
Угтаалцайдам1522,38648923.5%20.14.46
Сүмбэр1591,68536015.5%20.23.22
Мөнгөнморьт1702,10047018.6%16.24.90
Баянхангай1721,40734420.2%7.82.98
Баян-Өнжүүл2572,03748015.5%14.72.61
Баянжаргалан2742,66330424.8%6.41.69
Бүрэн2822,9023386.8%8.31.75
Өндөрширээт3181,97439016.1%7.63.10
Дэлгэрхаан3291,76430616.1%7.43.64
Газрын зураг дээр харах →
АРГАЧЛАЛ
  • Эх: Goybiz Analytics (машин, газар, компанийн нэгтгэсэн үзүүлэлт), Монголбанк (зээл, хадгаламжийн оны эцсийн үлдэгдэл, нэрлэсэн үнээр), ҮСХ, СЕХ.
  • Гаралтай аймаг = анх иргэний бүртгэлд орсон нутаг. Зөвхөн нэгтгэсэн тоо; хувь хүний мэдээлэл нийтлээгүй.
  • «Медиан» = Улаанбаатараас бусад 330 сумын медиан. Хүн ам цөөн сумдад цөөн тооны машин, газар индексийг их хэлбэлзүүлнэ.
  • Дэлгэрэнгүй: «339 сумын 20 жил» нийтлэлийн аргачлал. Шинэчилсэн: 2026-10-05.