Ноён нь Өмнөговь аймгийн 1,266 хүн амтай бусдаасаа харьцангуй хоцорч буй хөдөөгийн сум. Машин, газар, бизнесийн 5 үзүүлэлтийг нэгтгэсэн хөгжлийн индексээр 2021–2026 онд 339 сум, дүүргээс 87-р байранд орж байна (2006–2010 онд харьцангуй индекс 86, одоо 71). Хүн ам нь 2014–2025 онд 6%-иар цөөрсөн.
Хөгжлийн дараалал: шинэ/тансаг машин (2006) → худалдаа, үйлдвэрийн газар (2013) → газрын зах зээл (2018) → шинэ бизнес (2020). Харьцангуй байраа хамгийн их ахиулсан он 2020, хамгийн их саарсан он 2017.
2006 оноос хойш энэ суманд 683 машин орж ирж бүртгэгдсэн нь 1000 хүнд 540 буюу улсын хөдөөгийн медиантай ойролцоо. Тэдгээрийн 14.4% нь шинэ (улсын хөдөөгийн медиан 16%), суудлын машины 15.8% нь тансаг/премиум ангиллын. Хамгийн олон машин орж ирсэн он: 2011.
Одоо хүчинтэй 913 газрын эрхийн 45 нь худалдаа, шилжүүлгээр эзэмшигч солигдсон тохиолдол. Энд газар авсан иргэдийн 3% нь өөр аймгаас гаралтай (медиан 6.7%).
Регистрийн угтвараараа энэ сумаас гаралтай 1,417 газар эзэмшигч иргэний 94.7% нь төрсөн аймагтаа, 3.9% нь Улаанбаатарт (хөдөөгийн медиан 20.6%), 2% нь өөр аймагт газартай.
Бүртгэлийн хаягаараа 39 бизнес энд бүртгэлтэй. Тэдгээрийн дундаж чадавхийн оноо 63.3 (хөдөөгийн медиан 52.5), 8% нь улсын хэмжээнд чадавхаараа шилдэг 10%-д багтана.
2025 оны эцэст энэ сумын банкны салбаруудад иргэдийн зээлийн үлдэгдэл 5.5 тэрбум ₮, хадгаламж 3.2 тэрбум ₮ байв. Нэг хүнд зээл 4.3 сая ₮ (хөдөөгийн медиан 3.8), хадгаламж 2.6 сая ₮ (медиан 1.8). Зээл нь хадгаламжаасаа 1.7 дахин их (хөдөөгийн медиан 2.1). 2019 оноос хойш зээл 1.7 дахин, хадгаламж 1.3 дахин өссөн (нэрлэсэн). Чанаргүй зээлийн хувь 1.6% (хөдөөгийн медиан 1.0%). Зээлдэгчдийн 51% нь эмэгтэй.
Энэ суманд бүртгэлтэй орон сууц, хувийн сууцыг талбайгаар нь үнэлэхэд нэг хүнд 5.6 сая төгрөгийн орон сууцны хөрөнгө ногдож байна (хөдөө орон нутгийн дундаж 22.1, улсын 46.2 сая). Өмнөговь аймгийн 15 сумаас 8-р, хөдөөгийн 330 сумаас 203-р байранд. Бүртгэлд 4 орон сууц, 45 хувийн сууц, 119 гэр бүлийн газар байна. Үл хөдлөхийн 3.7% нь одоо барьцаатай, 18% нь хэзээ нэгэн цагт барьцаалагдаж байжээ (улсын дундаж 11%, 35%).
2024 оны сумын Хурлын сонгуульд МАН 49.5%, АН 50.5% санал авч, 15 суудлын 7-ийг МАН, 8-ийг АН авсан. 2 тойрогт 30 нэр дэвшигч өрсөлдсөн (суудал тутамд 2). Сонгогдсон төлөөлөгчдийн 20% нь эмэгтэй (хөдөөгийн медиан 29%). Нэг тойрогт сүүлийн суудлыг саналын тэнцээ эсвэл дахин санал хураалтаар шийдсэн.
2016–2024 оны зургаан сонгуульд энэ сумын МАН-ын санал Өмнөговь аймгийн бусад сумдын түвшинтэй ойролцоо байсан. Гэвч сумдын хувьд нэг сонгуулиас нөгөөд дэмжлэг их хэлбэлздэг тул энэ нь тогтсон «уламжлал» биш. 2021 оны Ерөнхийлөгчийн сонгуульд У.Хүрэлсүх 73.7%, Д.Энхбат 10.8%, С.Эрдэнэ 9.8% санал авсан.
Энэ суманд иргэдийн газрын эрхийн 40.3% нь эмэгтэйчүүдийн нэр дээр байна (хөдөөгийн медиан 25.5%-иас өндөр); малчны өвөлжөө, хаваржааны газарт 31.8%. Хувь хүний машины 10.9% нь эмэгтэйчүүдийнх (хөдөөгийн медиан 7.8%-иас өндөр). Банкны зээлдэгчдийн 50.9% эмэгтэй боловч зээлийн үлдэгдлийн ердөө 36.1%-ийг эзэмшдэг. 2024 онд сумын Хуралд сонгогдсон төлөөлөгчдийн 20% нь эмэгтэй. Эмэгтэйчүүдийн оролцооны индексээр (газар, машин, зээлдэгч, захирал, төлөөлөгч) хөдөөгийн 330 сумаас 77-р байранд.
| Сум | Эрэмбэ | Хүн ам | Машин/1000 | Шинэ | Бизнес/1000 | Зээл÷хадг. |
|---|---|---|---|---|---|---|
| Ханбогд | 1 | 9,258 | 1,854 | 61.3% | 77.8 | 2.22 |
| Цогтцэций | 2 | 11,392 | 1,446 | 63.8% | 41.7 | 2.46 |
| Гурвантэс | 5 | 6,450 | 900 | 56.7% | 29.5 | 1.04 |
| Даланзадгад | 5 | 33,284 | 1,056 | 47.5% | 63.5 | 1.85 |
| Баян-Овоо | 10 | 1,594 | 1,117 | 41.8% | 36.4 | 1.42 |
| Ханхонгор | 49 | 1,815 | 804 | 21.8% | 13.8 | 2.25 |
| Булган | 60 | 1,767 | 625 | 16.6% | 23.2 | 1.88 |
| Цогт-Овоо | 83 | 1,928 | 589 | 18.4% | 23.9 | 1.85 |
| Ноён | 87 | 1,266 | 540 | 14.4% | 29.2 | 1.68 |
| Манлай | 113 | 2,486 | 512 | 8.5% | 22.5 | 0.76 |
| Номгон | 135 | 2,215 | 532 | 16.0% | 15.3 | 1.70 |
| Баяндалай | 147 | 1,841 | 563 | 20.3% | 16.8 | 2.97 |
| Сэврэй | 194 | 1,818 | 395 | 18.3% | 16.5 | 0.89 |
| Хүрмэн | 214 | 1,357 | 590 | 19.1% | 8.8 | 2.63 |
| Мандал-Овоо | 223 | 1,534 | 454 | 9.8% | 21.5 | 2.18 |