Манлай нь Өмнөговь аймгийн 2,486 хүн амтай бусдаасаа харьцангуй хоцорч буй хөдөөгийн сум. Машин, газар, бизнесийн 5 үзүүлэлтийг нэгтгэсэн хөгжлийн индексээр 2021–2026 онд 339 сум, дүүргээс 113-р байранд орж байна (2006–2010 онд харьцангуй индекс 76, одоо 60). Хүн ам нь 2014–2025 онд 1.4%-иар цөөрсөн.
Хөгжлийн дараалал: шинэ/тансаг машин (2006) → машины урсгал (2011) → газрын зах зээл (2016) → шинэ бизнес (2017) → худалдаа, үйлдвэрийн газар (2025). Харьцангуй байраа хамгийн их ахиулсан он 2009, хамгийн их саарсан он 2025.
2006 оноос хойш энэ суманд 1,273 машин орж ирж бүртгэгдсэн нь 1000 хүнд 512 буюу улсын хөдөөгийн медиантай ойролцоо. Тэдгээрийн 8.5% нь шинэ (улсын хөдөөгийн медиан 16%), суудлын машины 11.9% нь тансаг/премиум ангиллын. Хамгийн олон машин орж ирсэн он: 2011.
Одоо хүчинтэй 1,524 газрын эрхийн 237 нь худалдаа, шилжүүлгээр эзэмшигч солигдсон тохиолдол. Энд газар авсан иргэдийн 6.8% нь өөр аймгаас гаралтай (медиан 6.7%).
Регистрийн угтвараараа энэ сумаас гаралтай 1,954 газар эзэмшигч иргэний 89.7% нь төрсөн аймагтаа, 5.8% нь Улаанбаатарт (хөдөөгийн медиан 20.6%), 4.9% нь өөр аймагт газартай.
Бүртгэлийн хаягаараа 60 бизнес энд бүртгэлтэй. Тэдгээрийн дундаж чадавхийн оноо 62.6 (хөдөөгийн медиан 52.5), 12% нь улсын хэмжээнд чадавхаараа шилдэг 10%-д багтана.
2025 оны эцэст энэ сумын банкны салбаруудад иргэдийн зээлийн үлдэгдэл 8.1 тэрбум ₮, хадгаламж 10.6 тэрбум ₮ байв. Нэг хүнд зээл 3.3 сая ₮ (хөдөөгийн медиан 3.8), хадгаламж 4.3 сая ₮ (медиан 1.8). Хадгаламж нь зээлээсээ 1.3 дахин их — хөдөөгийн сумдын дунд ховор тохиолдол (медиан сум хадгаламжаасаа 2.1 дахин их зээлтэй). 2019 оноос хойш зээл 2.3 дахин, хадгаламж 1.8 дахин өссөн (нэрлэсэн). Чанаргүй зээлийн хувь 2.3% (хөдөөгийн медиан 1.0%). Зээлдэгчдийн 55% нь эмэгтэй.
Энэ суманд бүртгэлтэй орон сууц, хувийн сууцыг талбайгаар нь үнэлэхэд нэг хүнд 9.5 сая төгрөгийн орон сууцны хөрөнгө ногдож байна (хөдөө орон нутгийн дундаж 22.1, улсын 46.2 сая). Өмнөговь аймгийн 15 сумаас 5-р, хөдөөгийн 330 сумаас 113-р байранд. Бүртгэлд 0 орон сууц, 130 хувийн сууц, 796 гэр бүлийн газар байна. Үл хөдлөхийн 2.1% нь одоо барьцаатай, 7% нь хэзээ нэгэн цагт барьцаалагдаж байжээ (улсын дундаж 11%, 35%).
2024 оны сумын Хурлын сонгуульд МАН 43%, АН 57% санал авч, 21 суудлын 5-ийг МАН, 16-ийг АН авсан. 4 тойрогт 42 нэр дэвшигч өрсөлдсөн (суудал тутамд 2). Сонгогдсон төлөөлөгчдийн 33% нь эмэгтэй (хөдөөгийн медиан 29%). Хамгийн ойр тойрогт сүүлийн суудлыг 6 саналын зөрүүгээр шийдсэн.
2016–2024 оны зургаан сонгуульд энэ сум Өмнөговь аймгийн бусад сумдаас МАН-ыг илүү дэмжих хандлагатай байв. Гэвч сумдын хувьд нэг сонгуулиас нөгөөд дэмжлэг их хэлбэлздэг тул энэ нь тогтсон «уламжлал» биш. 2021 оны Ерөнхийлөгчийн сонгуульд У.Хүрэлсүх 80.7%, Д.Энхбат 10%, С.Эрдэнэ 4.7% санал авсан.
Энэ суманд иргэдийн газрын эрхийн 42.4% нь эмэгтэйчүүдийн нэр дээр байна (хөдөөгийн медиан 25.5%-иас өндөр); малчны өвөлжөө, хаваржааны газарт 19.8%. Хувь хүний машины 13% нь эмэгтэйчүүдийнх (хөдөөгийн медиан 7.8%-иас өндөр). Банкны зээлдэгчдийн 55.2% эмэгтэй боловч зээлийн үлдэгдлийн ердөө 48.3%-ийг эзэмшдэг. 2024 онд сумын Хуралд сонгогдсон төлөөлөгчдийн 33% нь эмэгтэй. Эмэгтэйчүүдийн оролцооны индексээр (газар, машин, зээлдэгч, захирал, төлөөлөгч) хөдөөгийн 330 сумаас 5-р байранд.
| Сум | Эрэмбэ | Хүн ам | Машин/1000 | Шинэ | Бизнес/1000 | Зээл÷хадг. |
|---|---|---|---|---|---|---|
| Ханбогд | 1 | 9,258 | 1,854 | 61.3% | 77.8 | 2.22 |
| Цогтцэций | 2 | 11,392 | 1,446 | 63.8% | 41.7 | 2.46 |
| Хатанбулаг · Дорноговь | 8 | 2,651 | 676 | 40.0% | 23.4 | 1.63 |
| Баян-Овоо | 10 | 1,594 | 1,117 | 41.8% | 36.4 | 1.42 |
| Мандах · Дорноговь | 42 | 1,702 | 484 | 13.7% | 9.4 | 2.05 |
| Өлзийт · Дундговь | 90 | 2,127 | 625 | 20.9% | 16.5 | 6.78 |
| Манлай | 113 | 2,486 | 512 | 8.5% | 22.5 | 0.76 |
| Сум | Эрэмбэ | Хүн ам | Машин/1000 | Шинэ | Бизнес/1000 | Зээл÷хадг. |
|---|---|---|---|---|---|---|
| Ханбогд | 1 | 9,258 | 1,854 | 61.3% | 77.8 | 2.22 |
| Цогтцэций | 2 | 11,392 | 1,446 | 63.8% | 41.7 | 2.46 |
| Гурвантэс | 5 | 6,450 | 900 | 56.7% | 29.5 | 1.04 |
| Даланзадгад | 5 | 33,284 | 1,056 | 47.5% | 63.5 | 1.85 |
| Баян-Овоо | 10 | 1,594 | 1,117 | 41.8% | 36.4 | 1.42 |
| Ханхонгор | 49 | 1,815 | 804 | 21.8% | 13.8 | 2.25 |
| Булган | 60 | 1,767 | 625 | 16.6% | 23.2 | 1.88 |
| Цогт-Овоо | 83 | 1,928 | 589 | 18.4% | 23.9 | 1.85 |
| Ноён | 87 | 1,266 | 540 | 14.4% | 29.2 | 1.68 |
| Манлай | 113 | 2,486 | 512 | 8.5% | 22.5 | 0.76 |
| Номгон | 135 | 2,215 | 532 | 16.0% | 15.3 | 1.70 |
| Баяндалай | 147 | 1,841 | 563 | 20.3% | 16.8 | 2.97 |
| Сэврэй | 194 | 1,818 | 395 | 18.3% | 16.5 | 0.89 |
| Хүрмэн | 214 | 1,357 | 590 | 19.1% | 8.8 | 2.63 |
| Мандал-Овоо | 223 | 1,534 | 454 | 9.8% | 21.5 | 2.18 |