Бүрэнтогтох нь Хөвсгөл аймгийн 4,293 хүн амтай харьцангуй байр нь тогтвортой хөдөөгийн сум. Машин, газар, бизнесийн 5 үзүүлэлтийг нэгтгэсэн хөгжлийн индексээр 2021–2026 онд 339 сум, дүүргээс 109-р байранд орж байна (2006–2010 онд харьцангуй индекс 60, одоо 62). Хүн ам нь 2014–2025 онд 4.4%-иар өссөн.
Хөгжлийн дараалал: шинэ/тансаг машин (2010) → машины урсгал (2011) → газрын зах зээл (2017) → худалдаа, үйлдвэрийн газар (2022) → шинэ бизнес (2024). Харьцангуй байраа хамгийн их ахиулсан он 2008, хамгийн их саарсан он 2013.
2006 оноос хойш энэ суманд 1,885 машин орж ирж бүртгэгдсэн нь 1000 хүнд 439 буюу улсын хөдөөгийн медиантай ойролцоо. Тэдгээрийн 15.1% нь шинэ (улсын хөдөөгийн медиан 16%), суудлын машины 1.9% нь тансаг/премиум ангиллын. Хамгийн олон машин орж ирсэн он: 2011.
Одоо хүчинтэй 2,291 газрын эрхийн 317 нь худалдаа, шилжүүлгээр эзэмшигч солигдсон тохиолдол. Энд газар авсан иргэдийн 7.4% нь өөр аймгаас гаралтай (медиан 6.7%).
Регистрийн угтвараараа энэ сумаас гаралтай 1,848 газар эзэмшигч иргэний 78.7% нь төрсөн аймагтаа, 12.3% нь Улаанбаатарт (хөдөөгийн медиан 20.6%), 9.6% нь өөр аймагт газартай.
Бүртгэлийн хаягаараа 36 бизнес энд бүртгэлтэй. Тэдгээрийн дундаж чадавхийн оноо 57.9 (хөдөөгийн медиан 52.5), 8% нь улсын хэмжээнд чадавхаараа шилдэг 10%-д багтана.
2025 оны эцэст энэ сумын банкны салбаруудад иргэдийн зээлийн үлдэгдэл 14 тэрбум ₮, хадгаламж 4 тэрбум ₮ байв. Нэг хүнд зээл 3.3 сая ₮ (хөдөөгийн медиан 3.8), хадгаламж 0.9 сая ₮ (медиан 1.8). Зээл нь хадгаламжаасаа 3.5 дахин их (хөдөөгийн медиан 2.1). 2019 оноос хойш зээл 2.5 дахин, хадгаламж 2.1 дахин өссөн (нэрлэсэн). Чанаргүй зээлийн хувь 2.5% (хөдөөгийн медиан 1.0%). Зээлдэгчдийн 42% нь эмэгтэй.
Энэ суманд бүртгэлтэй орон сууц, хувийн сууцыг талбайгаар нь үнэлэхэд нэг хүнд 6.4 сая төгрөгийн орон сууцны хөрөнгө ногдож байна (хөдөө орон нутгийн дундаж 22.1, улсын 46.2 сая). Хөвсгөл аймгийн 23 сумаас 18-р, хөдөөгийн 330 сумаас 179-р байранд. Бүртгэлд 0 орон сууц, 191 хувийн сууц, 129 гэр бүлийн газар байна. Үл хөдлөхийн 11.9% нь одоо барьцаатай, 30% нь хэзээ нэгэн цагт барьцаалагдаж байжээ (улсын дундаж 11%, 35%).
2024 оны сумын Хурлын сонгуульд МАН 50%, АН 0% санал авч, 21 суудлын 9-ийг МАН, 0-ийг АН, бусад нам/бие даагч 12 авсан. 6 тойрогт 42 нэр дэвшигч өрсөлдсөн (суудал тутамд 2). Сонгогдсон төлөөлөгчдийн 14% нь эмэгтэй (хөдөөгийн медиан 29%). Хамгийн ойр тойрогт сүүлийн суудлыг ердөө 4 саналын зөрүүгээр шийдсэн.
2016–2024 оны зургаан сонгуульд энэ сумын МАН-ын санал Хөвсгөл аймгийн бусад сумдын түвшинтэй ойролцоо байсан. Гэвч сумдын хувьд нэг сонгуулиас нөгөөд дэмжлэг их хэлбэлздэг тул энэ нь тогтсон «уламжлал» биш. 2021 оны Ерөнхийлөгчийн сонгуульд У.Хүрэлсүх 69.6%, Д.Энхбат 15.6%, С.Эрдэнэ 6.9% санал авсан.
Энэ суманд иргэдийн газрын эрхийн 29.9% нь эмэгтэйчүүдийн нэр дээр байна (хөдөөгийн медиан 25.5%-иас өндөр); малчны өвөлжөө, хаваржааны газарт 14.9%. Хувь хүний машины 5.2% нь эмэгтэйчүүдийнх (хөдөөгийн медиантай ойролцоо). Банкны зээлдэгчдийн 42% эмэгтэй боловч зээлийн үлдэгдлийн ердөө 34.1%-ийг эзэмшдэг. 2024 онд сумын Хуралд сонгогдсон төлөөлөгчдийн 14% нь эмэгтэй. Эмэгтэйчүүдийн оролцооны индексээр (газар, машин, зээлдэгч, захирал, төлөөлөгч) хөдөөгийн 330 сумаас 262-р байранд.
| Сум | Эрэмбэ | Хүн ам | Машин/1000 | Шинэ | Бизнес/1000 | Зээл÷хадг. |
|---|---|---|---|---|---|---|
| Мөрөн | 49 | 42,921 | 451 | 9.5% | 27.3 | 1.71 |
| Алаг-Эрдэнэ | 53 | 6,990 | 427 | 14.7% | 15.3 | 2.32 |
| Түнэл | 66 | 4,367 | 419 | 14.2% | 13.5 | 5.18 |
| Бүрэнтогтох | 109 | 4,293 | 439 | 15.1% | 8.2 | 3.51 |
| Их-Уул · Завхан | 267 | 6,379 | 300 | 14.3% | 9.7 | 1.92 |
| Шинэ-Идэр | 296 | 3,046 | 273 | 14.5% | 7.6 | 1.44 |
| Цагаан-Уул | 322 | 5,861 | 345 | 7.9% | 8.2 | 1.59 |
| Төмөрбулаг | 323 | 4,138 | 314 | 13.1% | 7.7 | 3.29 |
| Арбулаг | 337 | 3,993 | 368 | 8.5% | 4.0 | 2.64 |
| Сум | Эрэмбэ | Хүн ам | Машин/1000 | Шинэ | Бизнес/1000 | Зээл÷хадг. |
|---|---|---|---|---|---|---|
| Мөрөн | 49 | 42,921 | 451 | 9.5% | 27.3 | 1.71 |
| Алаг-Эрдэнэ | 53 | 6,990 | 427 | 14.7% | 15.3 | 2.32 |
| Түнэл | 66 | 4,367 | 419 | 14.2% | 13.5 | 5.18 |
| Тосонцэнгэл | 88 | 4,289 | 509 | 27.0% | 10.5 | 3.62 |
| Бүрэнтогтох | 109 | 4,293 | 439 | 15.1% | 8.2 | 3.51 |
| Эрдэнэбулган | 187 | 3,062 | 351 | 15.3% | 11.4 | 1.39 |
| Их-Уул | 190 | 4,131 | 379 | 8.5% | 10.9 | 1.67 |
| Баянзүрх | 192 | 3,992 | 244 | 19.2% | 7.8 | 2.51 |
| Жаргалант | 207 | 5,341 | 266 | 10.3% | 15.2 | 1.78 |
| Тариалан | 211 | 6,236 | 350 | 9.7% | 14.0 | 2.64 |
| Ханх | 218 | 2,789 | 346 | 14.9% | 19.7 | 4.03 |
| Рашаант | 224 | 3,670 | 364 | 7.3% | 10.1 | 1.73 |
| Цэцэрлэг | 232 | 4,414 | 366 | 14.7% | 12.5 | 1.70 |
| Цагаан-Үүр | 272 | 2,666 | 209 | 11.0% | 16.5 | 2.03 |
| Галт | 291 | 5,322 | 252 | 16.9% | 9.2 | 1.54 |
| Чандмань-Өндөр | 291 | 3,039 | 292 | 11.5% | 13.8 | 2.45 |
| Улаан Уул | 294 | 4,249 | 224 | 24.0% | 9.6 | 2.67 |
| Шинэ-Идэр | 296 | 3,046 | 273 | 14.5% | 7.6 | 1.44 |
| Цагааннуур | 308 | 1,997 | 223 | 27.9% | 16.0 | 2.15 |
| Цагаан-Уул | 322 | 5,861 | 345 | 7.9% | 8.2 | 1.59 |
| Төмөрбулаг | 323 | 4,138 | 314 | 13.1% | 7.7 | 3.29 |
| Арбулаг | 337 | 3,993 | 368 | 8.5% | 4.0 | 2.64 |
| Ренчинлхүмбэ | 338 | 4,794 | 198 | 36.3% | 7.7 | 1.73 |