339 сумын 20 жил · Хөвсгөл аймаг

Алаг-Эрдэнэ сум

Тогтвортой хөдөөИндекс: 53 / 3396,990 хүн (2025)

Алаг-Эрдэнэ нь Хөвсгөл аймгийн 6,990 хүн амтай харьцангуй байр нь тогтвортой хөдөөгийн сум. Машин, газар, бизнесийн 5 үзүүлэлтийг нэгтгэсэн хөгжлийн индексээр 2021–2026 онд 339 сум, дүүргээс 53-р байранд орж байна (2006–2010 онд харьцангуй индекс 69, одоо 83). Хүн ам нь 2014–2025 онд 15.1%-иар өссөн.

Бараан: Алаг-Эрдэнэ · цайвар: хөрш сумд
Орж ирсэн машин, 1000 хүнд
427
хөдөөгийн медиан 390
Шинэ машины хувь
14.7%
медиан 16.0%
Газрын худалдаа, 1000 хүнд
140.8
медиан 46.8
Бизнесийн дундаж чадавх
59.3
медиан 52.5 · 116 бизнес
01 · ХАРЬЦАНГУЙ БАЙР

20 жилийн замнал

Хөгжлийн дараалал: шинэ/тансаг машин (2010) → машины урсгал (2011) → газрын зах зээл (2018) → худалдаа, үйлдвэрийн газар (2022) → шинэ бизнес (2023). Харьцангуй байраа хамгийн их ахиулсан он 2010, хамгийн их саарсан он 2007.

Хөгжлийн харьцангуй индекс (0–100)
339 сум, дүүргийн дунд тухайн онд эзэлсэн байр · 3 жилийн гулсах дундаж
025507510020062011201620212026
Алаг-ЭрдэнэАймгийн бусад сумд (медиан)
Үзүүлэлтүүд хөөрсөн дараалал
Үзүүлэлт анх удаа өөрийн медианаас 1.5 дахин давж, 2 жил дараалан тогтсон он
20062011201620212026
  1. 2007хамгийн их саарсан он
  2. 2010шинэ/тансаг машин хөөрөв
  3. 2010хамгийн их ахисан он
  4. 2011машины урсгал хөөрөв
  5. 2018газрын зах зээл хөөрөв
  6. 2022худалдаа, үйлдвэрийн газар хөөрөв
  7. 2023шинэ бизнес хөөрөв
02 · МАШИН

Машины урсгал

2006 оноос хойш энэ суманд 2,985 машин орж ирж бүртгэгдсэн нь 1000 хүнд 427 буюу улсын хөдөөгийн медиантай ойролцоо. Тэдгээрийн 14.7% нь шинэ (улсын хөдөөгийн медиан 16%), суудлын машины 2.5% нь тансаг/премиум ангиллын. Хамгийн олон машин орж ирсэн он: 2011.

Жил бүр орж ирсэн машин
Одоо энэ суманд бүртгэлтэй · 2026 оны хагас жилийг оруулаагүй
01002003004002006201120162021
Машин
Шинэ машин ба зээлийн машины хувь
Алаг-Эрдэнэ ба улсын дүн, %
0%10%20%30%40%20062011201620212026
Алаг-Эрдэнэ: шинэ (≤1 нас)Улс: шинэАлаг-Эрдэнэ: банк/ББС/ломбард
03 · ГАЗАР

Газрын эрх ба хүмүүсийн шилжилт

Одоо хүчинтэй 3,968 газрын эрхийн 984 нь худалдаа, шилжүүлгээр эзэмшигч солигдсон тохиолдол. Энд газар авсан иргэдийн 15% нь өөр аймгаас гаралтай (медиан 6.7%).

Регистрийн угтвараараа энэ сумаас гаралтай 2,602 газар эзэмшигч иргэний 72.2% нь төрсөн аймагтаа, 16% нь Улаанбаатарт (хөдөөгийн медиан 20.6%), 14% нь өөр аймагт газартай.

Одоо хүчинтэй газрын эрх, эхэлсэн оноор
Одоогийн эзэмшигч эрхээ авсан он · 2026 оны хагас жилийг оруулаагүй
02004006002006201120162021
Худалдаа, шилжүүлэгШинээр олгосон, бусад
Өөр аймгийн гаралтай шинэ эзэмшигчид, %
Тухайн онд энд газар авсан иргэдийн гаралтай аймгаар
0%25%50%75%100%20062011201620212026
04 · КОМПАНИ

Бизнес

Бүртгэлийн хаягаараа 116 бизнес энд бүртгэлтэй. Тэдгээрийн дундаж чадавхийн оноо 59.3 (хөдөөгийн медиан 52.5), 10% нь улсын хэмжээнд чадавхаараа шилдэг 10%-д багтана.

Жил бүр бүртгэгдсэн бизнес
Ашгийн төлөө хуулийн этгээд, бүртгэлийн хаягаар · 2024 он хүртэл
051015202006201120162021
Бизнес
05 · ЗЭЭЛ, ХАДГАЛАМЖ

Иргэдийн зээл, хадгаламж

2025 оны эцэст энэ сумын банкны салбаруудад иргэдийн зээлийн үлдэгдэл 21 тэрбум ₮, хадгаламж 9 тэрбум ₮ байв. Нэг хүнд зээл 3.0 сая ₮ (хөдөөгийн медиан 3.8), хадгаламж 1.3 сая ₮ (медиан 1.8). Зээл нь хадгаламжаасаа 2.3 дахин их (хөдөөгийн медиан 2.1). 2019 оноос хойш зээл 2.2 дахин, хадгаламж 2.2 дахин өссөн (нэрлэсэн). Чанаргүй зээлийн хувь 2.0% (хөдөөгийн медиан 1.0%). Зээлдэгчдийн 46% нь эмэгтэй.

Зээлийн үлдэгдэл, 2025
21.0 тэрбум₮
нэг хүнд 3.0 сая₮ · медиан 3.8
Хадгаламж, 2025
9.0 тэрбум₮
нэг хүнд 1.3 сая₮ · медиан 1.8
Зээл ÷ хадгаламж
2.32×
хөдөөгийн медиан 2.15×
Чанаргүй зээл
2.0%
хөдөөгийн медиан 1.0%
Иргэдийн зээл ба хадгаламж, тэрбум ₮
Банкуудын оны эцсийн үлдэгдэл · нэрлэсэн үнээр
01020302019202020212022202320242025
ЗээлХадгаламж
Нэг хүнд ногдох зээл, сая ₮
Алаг-Эрдэнэ ба аймгийн бусад сумдын медиан
012342019202020212022202320242025
Алаг-ЭрдэнэАймгийн бусад сумд (медиан)
Эх: Монголбанк, банкуудын иргэдийн зээл, хадгаламж сум/дүүргээр. Банкны салбарын байршлаар бүртгэгдсэн тул оршин суугчдын бодит дүнгээс зөрж болно. ББС, хоршоо, ломбард ороогүй.
06 · ҮЛ ХӨДЛӨХ

Үл хөдлөх хөрөнгө, барьцаа

Энэ суманд бүртгэлтэй орон сууц, хувийн сууцыг талбайгаар нь үнэлэхэд нэг хүнд 9.9 сая төгрөгийн орон сууцны хөрөнгө ногдож байна (хөдөө орон нутгийн дундаж 22.1, улсын 46.2 сая). Хөвсгөл аймгийн 23 сумаас 6-р, хөдөөгийн 330 сумаас 108-р байранд. Бүртгэлд 0 орон сууц, 578 хувийн сууц, 626 гэр бүлийн газар байна. Үл хөдлөхийн 13% нь одоо барьцаатай, 30% нь хэзээ нэгэн цагт барьцаалагдаж байжээ (улсын дундаж 11%, 35%).

Алаг-Эрдэнэ сум
Хөвсгөл
Хүн ам (2025)
6,990
Орон сууцны хөрөнгө, нэг хүнд
9.9 сая ₮ (улс 46.2)
Орон сууцны талбай, нэг хүнд
6.2 м²
Орон сууц · хувийн сууц
0 · 578
Гэр бүлийн газар
626 (90 / 1000 хүн)
Үйлчилгээ, оффисын зориулалттай
163
Одоо барьцаатай · хэзээ нэгэн цагт
13.0% · 30%
Газрын жишиг үнэ
4,300 ₮/м²
Харьцуулбал
Нэг хүнд, Алаг-Эрдэнэ
9.9 сая ₮
Хөвсгөл аймаг
16.9 сая ₮
Хөдөө орон нутаг
22.1 сая ₮
Улсын дундаж
46.2 сая ₮
Эрэмбэ
6 / 23 (аймагт) · 108 / 330
Барьцаатай одоо · аймагт
13.0% · 14.4%
Барьцаатай одоо · улсад
13.0% · 11.0%
Эх: Goybiz Analytics (үл хөдлөх хөрөнгийн бүртгэлийн нэгтгэл), ҮСХ (хүн ам, орон сууцны үнэ), Газар зохион байгуулалт, геодези, зураг зүйн газар (газрын зах зээлийн үнэ). Үнэлгээ = талбай × байршлын жишиг үнэ; ипотекийн зээлийн барьцаа «барьцаатай» тоонд ордоггүй. Дэлгэрэнгүй: «Монголын үл хөдлөх хөрөнгө».
07 · СОНГУУЛЬ

Сонгуулийн дүн 2016–2024

2024 оны сумын Хурлын сонгуульд МАН 49.4%, АН 50.6% санал авч, 25 суудлын 7-ийг МАН, 18-ийг АН авсан. 6 тойрогт 50 нэр дэвшигч өрсөлдсөн (суудал тутамд 2). Сонгогдсон төлөөлөгчдийн 20% нь эмэгтэй (хөдөөгийн медиан 29%). Хамгийн ойр тойрогт сүүлийн суудлыг 9 саналын зөрүүгээр шийдсэн.

2016–2024 оны зургаан сонгуульд энэ сум Хөвсгөл аймгийн бусад сумдаас МАН-ыг бага дэмжих хандлагатай байв. Гэвч сумдын хувьд нэг сонгуулиас нөгөөд дэмжлэг их хэлбэлздэг тул энэ нь тогтсон «уламжлал» биш. 2021 оны Ерөнхийлөгчийн сонгуульд У.Хүрэлсүх 61.2%, Д.Энхбат 19.2%, С.Эрдэнэ 13.7% санал авсан.

Сумын Хурал 2024: МАН
7 / 25
суудал
Сумын Хурал 2024: АН
18 / 25
суудал
Аймгийн Хурал 2024: МАН-ын санал
54.8%
энэ сумын тойрогт
Ирц, УИХ 2020
73.9%
бүртгэлтэй сонгогчдоос
Санал намаар, сонгууль бүрт
Алаг-Эрдэнэ · нэр дэвшигчдэд өгсөн саналын хувь
ИТХ 2016 · аймгийн Хурал
МАН 59.8% · АН 40.2%
УИХ 2020
МАН 39.4% · АН 22.0% · бусад 38.6%
ИТХ 2020 · сумын Хурал
МАН 49.7% · АН 50.3%
Ерөнхийлөгч 2021
МАН 61.2% · АН 13.7% · бусад 19.2%
ИТХ 2024 · сумын Хурал
МАН 49.4% · АН 50.6%
МАНАНБусад нам, бие даагч
Ерөнхийлөгч 2021: МАН = У.Хүрэлсүх, АН = С.Эрдэнэ, бусад = Д.Энхбат (үлдсэн хэсэг = санал тэмдэглээгүй хуудас).
МАН-ын саналын хувь
Алаг-Эрдэнэ ба аймгийн бусад сумд (медиан) · %
0%25%50%75%100%ИТХ16УИХ20ИТХ20Ерөн21ИТХ24
Алаг-ЭрдэнэАймгийн бусад сумд
Эх: Сонгуулийн ерөнхий хороо. ИТХ 2016 ба Ерөнхийлөгч 2021 — gec.gov.mn-ийн Internet Archive хуулбар, ИТХ 2020 — ikon.mn-ийн урьдчилсан дүн. Олон мандаттай тойрогт сонгогч хэд хэдэн нэр дэвшигчид санал өгдөг тул хувь = нийт саналд эзлэх хувь. Дэлгэрэнгүй: «339 сумын 20 жил» — 07 · Сонгууль.
08 · ЭМЭГТЭЙЧҮҮД

Эмэгтэйчүүдийн хөрөнгө, бизнес, улс төрийн оролцоо

Энэ суманд иргэдийн газрын эрхийн 38.9% нь эмэгтэйчүүдийн нэр дээр байна (хөдөөгийн медиан 25.5%-иас өндөр); малчны өвөлжөө, хаваржааны газарт 14.2%. Хувь хүний машины 8.2% нь эмэгтэйчүүдийнх (хөдөөгийн медиантай ойролцоо). Банкны зээлдэгчдийн 45.9% эмэгтэй боловч зээлийн үлдэгдлийн ердөө 39.1%-ийг эзэмшдэг. 2024 онд сумын Хуралд сонгогдсон төлөөлөгчдийн 20% нь эмэгтэй. Эмэгтэйчүүдийн оролцооны индексээр (газар, машин, зээлдэгч, захирал, төлөөлөгч) хөдөөгийн 330 сумаас 112-р байранд.

Газрын эрх
38.9%
эмэгтэй эзэмшигчтэй
Хувь хүний машин
8.2%
эмэгтэйчүүдийн нэр дээр
Компанийн захирал
46%
эмэгтэй (нэрээр)
Оролцооны индекс
60
хөдөөгийн 330 сумаас 112-р байр
Эмэгтэйчүүдийн хувь, %
Алаг-Эрдэнэ · аймгийн бусад сумд ба хөдөөгийн медиантай харьцуулав · саарал шугам = 50%
Газрын эрх (иргэн) · регистрээр
38.9%
Малчны өвөлжөө, хаваржаа · регистрээр
14.2%
Хувь хүний машин · бүртгэлээр
8.2%
2020 оноос хойш орж ирсэн машин · бүртгэлээр
15.0%
Банкны зээлдэгч, 2025 · Монголбанк
45.9%
Зээлийн үлдэгдэл, 2025 · Монголбанк
39.1%
Хадгаламж, 2025 · Монголбанк
57.5%
Компанийн захирал · нэрээр
45.8%
Хувьцаа эзэмшигч (иргэн) · нэрээр
41.5%
ИТХ 2024: нэр дэвшигч · СЕХ
30.0%
ИТХ 2024: сонгогдсон · СЕХ
20.0%
Алаг-ЭрдэнэАймгийн бусад сумд (медиан)Хөдөөгийн 330 сумын медиан
Бүртгэлд бичигдсэн нэр нь хөрөнгийг бодитоор хэн ашиглаж байгааг заахгүй (гэр бүлийн газар, машин ихэвчлэн нэг хүний нэр дээр). Компанийн захирал, эзэмшигчийн хувийг нэрээр тооцсон. Дэлгэрэнгүй: «339 сумын 20 жил» — 08 · Эмэгтэйчүүд.
09 · ХАРЬЦУУЛАЛТ
Хөрш сумд
Хил залгаа сумд · индексийн эрэмбээр
СумЭрэмбэХүн амМашин/1000ШинэБизнес/1000Зээл÷хадг.
Алаг-Эрдэнэ536,99042714.7%15.32.32
Түнэл664,36741914.2%13.55.18
Бүрэнтогтох1094,29343915.1%8.23.51
Ханх2182,78934614.9%19.74.03
Чандмань-Өндөр2913,03929211.5%13.82.45
Улаан Уул2944,24922424.0%9.62.67
Арбулаг3373,9933688.5%4.02.64
Ренчинлхүмбэ3384,79419836.3%7.71.73
Хөвсгөл аймгийн сумд
Индексийн эрэмбээр · 2021–26
СумЭрэмбэХүн амМашин/1000ШинэБизнес/1000Зээл÷хадг.
Мөрөн4942,9214519.5%27.31.71
Алаг-Эрдэнэ536,99042714.7%15.32.32
Түнэл664,36741914.2%13.55.18
Тосонцэнгэл884,28950927.0%10.53.62
Бүрэнтогтох1094,29343915.1%8.23.51
Эрдэнэбулган1873,06235115.3%11.41.39
Их-Уул1904,1313798.5%10.91.67
Баянзүрх1923,99224419.2%7.82.51
Жаргалант2075,34126610.3%15.21.78
Тариалан2116,2363509.7%14.02.64
Ханх2182,78934614.9%19.74.03
Рашаант2243,6703647.3%10.11.73
Цэцэрлэг2324,41436614.7%12.51.70
Цагаан-Үүр2722,66620911.0%16.52.03
Галт2915,32225216.9%9.21.54
Чандмань-Өндөр2913,03929211.5%13.82.45
Улаан Уул2944,24922424.0%9.62.67
Шинэ-Идэр2963,04627314.5%7.61.44
Цагааннуур3081,99722327.9%16.02.15
Цагаан-Уул3225,8613457.9%8.21.59
Төмөрбулаг3234,13831413.1%7.73.29
Арбулаг3373,9933688.5%4.02.64
Ренчинлхүмбэ3384,79419836.3%7.71.73
Газрын зураг дээр харах →
АРГАЧЛАЛ
  • Эх: Goybiz Analytics (машин, газар, компанийн нэгтгэсэн үзүүлэлт), Монголбанк (зээл, хадгаламжийн оны эцсийн үлдэгдэл, нэрлэсэн үнээр), ҮСХ, СЕХ.
  • Гаралтай аймаг = анх иргэний бүртгэлд орсон нутаг. Зөвхөн нэгтгэсэн тоо; хувь хүний мэдээлэл нийтлээгүй.
  • «Медиан» = Улаанбаатараас бусад 330 сумын медиан. Хүн ам цөөн сумдад цөөн тооны машин, газар индексийг их хэлбэлзүүлнэ.
  • Дэлгэрэнгүй: «339 сумын 20 жил» нийтлэлийн аргачлал. Шинэчилсэн: 2026-10-05.