339 сумын 20 жил · Дундговь аймаг

Эрдэнэдалай сум

Тогтвортой хөдөөИндекс: 193 / 3395,490 хүн (2025)

Эрдэнэдалай нь Дундговь аймгийн 5,490 хүн амтай харьцангуй байр нь тогтвортой хөдөөгийн сум. Машин, газар, бизнесийн 5 үзүүлэлтийг нэгтгэсэн хөгжлийн индексээр 2021–2026 онд 339 сум, дүүргээс 193-р байранд орж байна (2006–2010 онд харьцангуй индекс 44, одоо 40). Хүн ам нь 2014–2025 онд 2.7%-иар цөөрсөн.

Бараан: Эрдэнэдалай · цайвар: хөрш сумд
Орж ирсэн машин, 1000 хүнд
453
хөдөөгийн медиан 390
Шинэ машины хувь
25.2%
медиан 16.0%
Газрын худалдаа, 1000 хүнд
80.3
медиан 46.8
Бизнесийн дундаж чадавх
68.9
медиан 52.5 · 36 бизнес
01 · ХАРЬЦАНГУЙ БАЙР

20 жилийн замнал

Хөгжлийн дараалал: шинэ/тансаг машин (2010) → шинэ бизнес (2010) → машины урсгал (2013) → газрын зах зээл (2015) → худалдаа, үйлдвэрийн газар (2018). Харьцангуй байраа хамгийн их ахиулсан он 2014, хамгийн их саарсан он 2020.

Хөгжлийн харьцангуй индекс (0–100)
339 сум, дүүргийн дунд тухайн онд эзэлсэн байр · 3 жилийн гулсах дундаж
025507510020062011201620212026
ЭрдэнэдалайАймгийн бусад сумд (медиан)
Үзүүлэлтүүд хөөрсөн дараалал
Үзүүлэлт анх удаа өөрийн медианаас 1.5 дахин давж, 2 жил дараалан тогтсон он
20062011201620212026
  1. 2010шинэ/тансаг машин хөөрөв
  2. 2010шинэ бизнес хөөрөв
  3. 2013машины урсгал хөөрөв
  4. 2014хамгийн их ахисан он
  5. 2015газрын зах зээл хөөрөв
  6. 2018худалдаа, үйлдвэрийн газар хөөрөв
  7. 2020хамгийн их саарсан он
02 · МАШИН

Машины урсгал

2006 оноос хойш энэ суманд 2,487 машин орж ирж бүртгэгдсэн нь 1000 хүнд 453 буюу улсын хөдөөгийн медиантай ойролцоо. Тэдгээрийн 25.2% нь шинэ (улсын хөдөөгийн медиан 16%), суудлын машины 1.3% нь тансаг/премиум ангиллын. Хамгийн олон машин орж ирсэн он: 2011.

Жил бүр орж ирсэн машин
Одоо энэ суманд бүртгэлтэй · 2026 оны хагас жилийг оруулаагүй
01002003002006201120162021
Машин
Шинэ машин ба зээлийн машины хувь
Эрдэнэдалай ба улсын дүн, %
0%20%40%60%20062011201620212026
Эрдэнэдалай: шинэ (≤1 нас)Улс: шинэЭрдэнэдалай: банк/ББС/ломбард
03 · ГАЗАР

Газрын эрх ба хүмүүсийн шилжилт

Одоо хүчинтэй 2,718 газрын эрхийн 441 нь худалдаа, шилжүүлгээр эзэмшигч солигдсон тохиолдол. Энд газар авсан иргэдийн 6.1% нь өөр аймгаас гаралтай (медиан 6.7%).

Регистрийн угтвараараа энэ сумаас гаралтай 4,153 газар эзэмшигч иргэний 61.3% нь төрсөн аймагтаа, 27.2% нь Улаанбаатарт (хөдөөгийн медиан 20.6%), 13.1% нь өөр аймагт газартай.

Одоо хүчинтэй газрын эрх, эхэлсэн оноор
Одоогийн эзэмшигч эрхээ авсан он · 2026 оны хагас жилийг оруулаагүй
01002003004002006201120162021
Худалдаа, шилжүүлэгШинээр олгосон, бусад
Өөр аймгийн гаралтай шинэ эзэмшигчид, %
Тухайн онд энд газар авсан иргэдийн гаралтай аймгаар
0%25%50%75%100%20062011201620212026
04 · КОМПАНИ

Бизнес

Бүртгэлийн хаягаараа 36 бизнес энд бүртгэлтэй. Тэдгээрийн дундаж чадавхийн оноо 68.9 (хөдөөгийн медиан 52.5), 17% нь улсын хэмжээнд чадавхаараа шилдэг 10%-д багтана.

Жил бүр бүртгэгдсэн бизнес
Ашгийн төлөө хуулийн этгээд, бүртгэлийн хаягаар · 2024 он хүртэл
02462006201120162021
Бизнес
05 · ЗЭЭЛ, ХАДГАЛАМЖ

Иргэдийн зээл, хадгаламж

2025 оны эцэст энэ сумын банкны салбаруудад иргэдийн зээлийн үлдэгдэл 20.3 тэрбум ₮, хадгаламж 11.2 тэрбум ₮ байв. Нэг хүнд зээл 3.7 сая ₮ (хөдөөгийн медиан 3.8), хадгаламж 2.0 сая ₮ (медиан 1.8). Зээл нь хадгаламжаасаа 1.8 дахин их (хөдөөгийн медиан 2.1). 2019 оноос хойш зээл 2.6 дахин, хадгаламж 2.0 дахин өссөн (нэрлэсэн). Чанаргүй зээлийн хувь 0.6% (хөдөөгийн медиан 1.0%). Зээлдэгчдийн 41% нь эмэгтэй.

Зээлийн үлдэгдэл, 2025
20.3 тэрбум₮
нэг хүнд 3.7 сая₮ · медиан 3.8
Хадгаламж, 2025
11.2 тэрбум₮
нэг хүнд 2.0 сая₮ · медиан 1.8
Зээл ÷ хадгаламж
1.82×
хөдөөгийн медиан 2.15×
Чанаргүй зээл
0.6%
хөдөөгийн медиан 1.0%
Иргэдийн зээл ба хадгаламж, тэрбум ₮
Банкуудын оны эцсийн үлдэгдэл · нэрлэсэн үнээр
01020302019202020212022202320242025
ЗээлХадгаламж
Нэг хүнд ногдох зээл, сая ₮
Эрдэнэдалай ба аймгийн бусад сумдын медиан
02462019202020212022202320242025
ЭрдэнэдалайАймгийн бусад сумд (медиан)
Эх: Монголбанк, банкуудын иргэдийн зээл, хадгаламж сум/дүүргээр. Банкны салбарын байршлаар бүртгэгдсэн тул оршин суугчдын бодит дүнгээс зөрж болно. ББС, хоршоо, ломбард ороогүй.
06 · ҮЛ ХӨДЛӨХ

Үл хөдлөх хөрөнгө, барьцаа

Энэ суманд бүртгэлтэй орон сууц, хувийн сууцыг талбайгаар нь үнэлэхэд нэг хүнд 6.2 сая төгрөгийн орон сууцны хөрөнгө ногдож байна (хөдөө орон нутгийн дундаж 22.1, улсын 46.2 сая). Дундговь аймгийн 15 сумаас 8-р, хөдөөгийн 330 сумаас 186-р байранд. Бүртгэлд 40 орон сууц, 137 хувийн сууц, 1,527 гэр бүлийн газар байна. Үл хөдлөхийн 0.7% нь одоо барьцаатай, 4% нь хэзээ нэгэн цагт барьцаалагдаж байжээ (улсын дундаж 11%, 35%).

Эрдэнэдалай сум
Дундговь
Хүн ам (2025)
5,490
Орон сууцны хөрөнгө, нэг хүнд
6.2 сая ₮ (улс 46.2)
Орон сууцны талбай, нэг хүнд
2.2 м²
Орон сууц · хувийн сууц
40 · 137
Гэр бүлийн газар
1,527 (278 / 1000 хүн)
Үйлчилгээ, оффисын зориулалттай
67
Одоо барьцаатай · хэзээ нэгэн цагт
0.7% · 4%
Газрын жишиг үнэ
11,100 ₮/м²
Харьцуулбал
Нэг хүнд, Эрдэнэдалай
6.2 сая ₮
Дундговь аймаг
17.1 сая ₮
Хөдөө орон нутаг
22.1 сая ₮
Улсын дундаж
46.2 сая ₮
Эрэмбэ
8 / 15 (аймагт) · 186 / 330
Барьцаатай одоо · аймагт
0.7% · 5.3%
Барьцаатай одоо · улсад
0.7% · 11.0%
Эх: Goybiz Analytics (үл хөдлөх хөрөнгийн бүртгэлийн нэгтгэл), ҮСХ (хүн ам, орон сууцны үнэ), Газар зохион байгуулалт, геодези, зураг зүйн газар (газрын зах зээлийн үнэ). Үнэлгээ = талбай × байршлын жишиг үнэ; ипотекийн зээлийн барьцаа «барьцаатай» тоонд ордоггүй. Дэлгэрэнгүй: «Монголын үл хөдлөх хөрөнгө».
07 · СОНГУУЛЬ

Сонгуулийн дүн 2016–2024

2024 оны сумын Хурлын сонгуульд МАН 49.8%, АН 50.2% санал авч, 25 суудлын 13-ийг МАН, 12-ийг АН авсан. 7 тойрогт 50 нэр дэвшигч өрсөлдсөн (суудал тутамд 2). Сонгогдсон төлөөлөгчдийн 52% нь эмэгтэй (хөдөөгийн медиан 29%). Хамгийн ойр тойрогт сүүлийн суудлыг ердөө 3 саналын зөрүүгээр шийдсэн.

2016–2024 оны зургаан сонгуульд энэ сумын МАН-ын санал Дундговь аймгийн бусад сумдын түвшинтэй ойролцоо байсан. Гэвч сумдын хувьд нэг сонгуулиас нөгөөд дэмжлэг их хэлбэлздэг тул энэ нь тогтсон «уламжлал» биш. 2021 оны Ерөнхийлөгчийн сонгуульд У.Хүрэлсүх 84.4%, Д.Энхбат 6.1%, С.Эрдэнэ 6.1% санал авсан.

Сумын Хурал 2024: МАН
13 / 25
суудал
Сумын Хурал 2024: АН
12 / 25
суудал
Аймгийн Хурал 2024: МАН-ын санал
50.3%
энэ сумын тойрогт
Ирц, УИХ 2020
62.9%
бүртгэлтэй сонгогчдоос
Санал намаар, сонгууль бүрт
Эрдэнэдалай · нэр дэвшигчдэд өгсөн саналын хувь
ИТХ 2016 · аймгийн Хурал
МАН 34.4% · АН 35.7% · бусад 29.9%
УИХ 2020
МАН 41.9% · АН 30.6% · бусад 27.6%
ИТХ 2020 · сумын Хурал
МАН 45.1% · АН 54.9%
Ерөнхийлөгч 2021
МАН 84.4% · АН 6.1% · бусад 6.1%
ИТХ 2024 · сумын Хурал
МАН 49.8% · АН 50.2%
МАНАНБусад нам, бие даагч
Ерөнхийлөгч 2021: МАН = У.Хүрэлсүх, АН = С.Эрдэнэ, бусад = Д.Энхбат (үлдсэн хэсэг = санал тэмдэглээгүй хуудас).
МАН-ын саналын хувь
Эрдэнэдалай ба аймгийн бусад сумд (медиан) · %
0%25%50%75%100%ИТХ16УИХ20ИТХ20Ерөн21ИТХ24
ЭрдэнэдалайАймгийн бусад сумд
Эх: Сонгуулийн ерөнхий хороо. ИТХ 2016 ба Ерөнхийлөгч 2021 — gec.gov.mn-ийн Internet Archive хуулбар, ИТХ 2020 — ikon.mn-ийн урьдчилсан дүн. Олон мандаттай тойрогт сонгогч хэд хэдэн нэр дэвшигчид санал өгдөг тул хувь = нийт саналд эзлэх хувь. Дэлгэрэнгүй: «339 сумын 20 жил» — 07 · Сонгууль.
08 · ЭМЭГТЭЙЧҮҮД

Эмэгтэйчүүдийн хөрөнгө, бизнес, улс төрийн оролцоо

Энэ суманд иргэдийн газрын эрхийн 34.8% нь эмэгтэйчүүдийн нэр дээр байна (хөдөөгийн медиан 25.5%-иас өндөр); малчны өвөлжөө, хаваржааны газарт 10.8%. Хувь хүний машины 9.6% нь эмэгтэйчүүдийнх (хөдөөгийн медиантай ойролцоо). Банкны зээлдэгчдийн 41.4% эмэгтэй боловч зээлийн үлдэгдлийн ердөө 34.5%-ийг эзэмшдэг. 2024 онд сумын Хуралд сонгогдсон төлөөлөгчдийн 52% нь эмэгтэй. Эмэгтэйчүүдийн оролцооны индексээр (газар, машин, зээлдэгч, захирал, төлөөлөгч) хөдөөгийн 330 сумаас 87-р байранд.

Газрын эрх
34.8%
эмэгтэй эзэмшигчтэй
Хувь хүний машин
9.6%
эмэгтэйчүүдийн нэр дээр
Компанийн захирал
42%
эмэгтэй (нэрээр)
Оролцооны индекс
65
хөдөөгийн 330 сумаас 87-р байр
Эмэгтэйчүүдийн хувь, %
Эрдэнэдалай · аймгийн бусад сумд ба хөдөөгийн медиантай харьцуулав · саарал шугам = 50%
Газрын эрх (иргэн) · регистрээр
34.8%
Малчны өвөлжөө, хаваржаа · регистрээр
10.8%
Хувь хүний машин · бүртгэлээр
9.6%
2020 оноос хойш орж ирсэн машин · бүртгэлээр
14.6%
Банкны зээлдэгч, 2025 · Монголбанк
41.4%
Зээлийн үлдэгдэл, 2025 · Монголбанк
34.5%
Хадгаламж, 2025 · Монголбанк
60.1%
Компанийн захирал · нэрээр
42.3%
Хувьцаа эзэмшигч (иргэн) · нэрээр
40.9%
ИТХ 2024: нэр дэвшигч · СЕХ
50.0%
ИТХ 2024: сонгогдсон · СЕХ
52.0%
ЭрдэнэдалайАймгийн бусад сумд (медиан)Хөдөөгийн 330 сумын медиан
Бүртгэлд бичигдсэн нэр нь хөрөнгийг бодитоор хэн ашиглаж байгааг заахгүй (гэр бүлийн газар, машин ихэвчлэн нэг хүний нэр дээр). Компанийн захирал, эзэмшигчийн хувийг нэрээр тооцсон. Дэлгэрэнгүй: «339 сумын 20 жил» — 08 · Эмэгтэйчүүд.
09 · ХАРЬЦУУЛАЛТ
Хөрш сумд
Хил залгаа сумд · индексийн эрэмбээр
СумЭрэмбэХүн амМашин/1000ШинэБизнес/1000Зээл÷хадг.
Хулд1032,11074234.8%18.51.92
Луус1121,71169136.8%16.42.24
Дэлгэрхангай1562,06758433.1%8.72.48
Сайхан-Овоо1782,04147820.2%12.22.02
Эрдэнэдалай1935,49045325.2%5.11.82
Адаацаг2062,55044826.3%10.24.09
Баян-Өндөр · Өвөрхангай2463,1983404.0%9.70.89
Бүрэн · Төв2822,9023386.8%8.31.75
Сант · Өвөрхангай3043,10734316.0%9.71.88
Дэлгэрхаан · Төв3291,76430616.1%7.43.64
Дундговь аймгийн сумд
Индексийн эрэмбээр · 2021–26
СумЭрэмбэХүн амМашин/1000ШинэБизнес/1000Зээл÷хадг.
Сайнцагаан2017,25251623.7%31.21.87
Баянжаргалан761,33043721.9%31.62.27
Говь-Угтаал801,37461930.1%13.11.46
Гурвансайхан851,98758226.1%19.11.99
Өлзийт902,12762520.9%16.56.78
Хулд1032,11074234.8%18.51.92
Луус1121,71169136.8%16.42.24
Дэлгэрцогт1301,42853323.3%12.63.03
Цагаандэлгэр13498351622.1%15.34.95
Өндөршил1391,35453017.5%17.71.35
Дэлгэрхангай1562,06758433.1%8.72.48
Сайхан-Овоо1782,04147820.2%12.22.02
Эрдэнэдалай1935,49045325.2%5.11.82
Адаацаг2062,55044826.3%10.24.09
Дэрэн2592,07341616.0%5.32.28
Газрын зураг дээр харах →
АРГАЧЛАЛ
  • Эх: Goybiz Analytics (машин, газар, компанийн нэгтгэсэн үзүүлэлт), Монголбанк (зээл, хадгаламжийн оны эцсийн үлдэгдэл, нэрлэсэн үнээр), ҮСХ, СЕХ.
  • Гаралтай аймаг = анх иргэний бүртгэлд орсон нутаг. Зөвхөн нэгтгэсэн тоо; хувь хүний мэдээлэл нийтлээгүй.
  • «Медиан» = Улаанбаатараас бусад 330 сумын медиан. Хүн ам цөөн сумдад цөөн тооны машин, газар индексийг их хэлбэлзүүлнэ.
  • Дэлгэрэнгүй: «339 сумын 20 жил» нийтлэлийн аргачлал. Шинэчилсэн: 2026-10-05.