Замын-Үүд нь Дорноговь аймгийн 18,342 хүн амтай харьцангуй байр нь тогтвортой хөдөөгийн сум. Машин, газар, бизнесийн 5 үзүүлэлтийг нэгтгэсэн хөгжлийн индексээр 2021–2026 онд 339 сум, дүүргээс 21-р байранд орж байна (2006–2010 онд харьцангуй индекс 81, одоо 92). Хүн ам нь 2014–2025 онд 12.5%-иар өссөн.
Хөгжлийн дараалал: шинэ/тансаг машин (2010) → машины урсгал (2011) → газрын зах зээл (2017) → худалдаа, үйлдвэрийн газар (2018) → шинэ бизнес (2024). Харьцангуй байраа хамгийн их ахиулсан он 2007, хамгийн их саарсан он 2013.
2006 оноос хойш энэ суманд 13,198 машин орж ирж бүртгэгдсэн нь 1000 хүнд 720 буюу улсын хөдөөгийн медианаас 1.8 дахин их. Тэдгээрийн 13.1% нь шинэ (улсын хөдөөгийн медиан 16%), суудлын машины 4.9% нь тансаг/премиум ангиллын. Хамгийн олон машин орж ирсэн он: 2021.
Одоо хүчинтэй 4,282 газрын эрхийн 1,855 нь худалдаа, шилжүүлгээр эзэмшигч солигдсон тохиолдол. Энд газар авсан иргэдийн 56.6% нь өөр аймгаас гаралтай (медиан 6.7%).
Регистрийн угтвараараа энэ сумаас гаралтай 750 газар эзэмшигч иргэний 56.8% нь төрсөн аймагтаа, 22.4% нь Улаанбаатарт (хөдөөгийн медиан 20.6%), 22.5% нь өөр аймагт газартай.
Бүртгэлийн хаягаараа 465 бизнес энд бүртгэлтэй. Тэдгээрийн дундаж чадавхийн оноо 60.8 (хөдөөгийн медиан 52.5), 13% нь улсын хэмжээнд чадавхаараа шилдэг 10%-д багтана.
2025 оны эцэст энэ сумын банкны салбаруудад иргэдийн зээлийн үлдэгдэл 207.9 тэрбум ₮, хадгаламж 90.4 тэрбум ₮ байв. Нэг хүнд зээл 11.3 сая ₮ (хөдөөгийн медиан 3.8), хадгаламж 4.9 сая ₮ (медиан 1.8). Зээл нь хадгаламжаасаа 2.3 дахин их (хөдөөгийн медиан 2.1). 2019 оноос хойш зээл 2.0 дахин, хадгаламж 2.1 дахин өссөн (нэрлэсэн). Чанаргүй зээлийн хувь 3.4% (хөдөөгийн медиан 1.0%). Зээлдэгчдийн 61% нь эмэгтэй.
Энэ суманд бүртгэлтэй орон сууц, хувийн сууцыг талбайгаар нь үнэлэхэд нэг хүнд 31.3 сая төгрөгийн орон сууцны хөрөнгө ногдож байна (хөдөө орон нутгийн дундаж 22.1, улсын 46.2 сая). Дорноговь аймгийн 14 сумаас 2-р, хөдөөгийн 330 сумаас 26-р байранд. Бүртгэлд 2,753 орон сууц, 1,654 хувийн сууц, 213 гэр бүлийн газар байна. Үл хөдлөхийн 20.3% нь одоо барьцаатай, 50% нь хэзээ нэгэн цагт барьцаалагдаж байжээ (улсын дундаж 11%, 35%).
2024 оны сумын Хурлын сонгуульд МАН 54.6%, АН 45.4% санал авч, 29 суудлын 22-ийг МАН, 7-ийг АН авсан. 5 тойрогт 56 нэр дэвшигч өрсөлдсөн (суудал тутамд 1.9). Сонгогдсон төлөөлөгчдийн 35% нь эмэгтэй (хөдөөгийн медиан 29%). Хамгийн ойр тойрогт сүүлийн суудлыг ердөө 1 саналын зөрүүгээр шийдсэн.
2016–2024 оны зургаан сонгуульд энэ сумын МАН-ын санал Дорноговь аймгийн бусад сумдын түвшинтэй ойролцоо байсан. Гэвч сумдын хувьд нэг сонгуулиас нөгөөд дэмжлэг их хэлбэлздэг тул энэ нь тогтсон «уламжлал» биш. 2021 оны Ерөнхийлөгчийн сонгуульд У.Хүрэлсүх 71.4%, Д.Энхбат 17.5%, С.Эрдэнэ 4.9% санал авсан.
Энэ суманд иргэдийн газрын эрхийн 46% нь эмэгтэйчүүдийн нэр дээр байна (хөдөөгийн медиан 25.5%-иас өндөр). Хувь хүний машины 15.4% нь эмэгтэйчүүдийнх (хөдөөгийн медиан 7.8%-иас өндөр). Банкны зээлдэгчдийн 60.7% эмэгтэй боловч зээлийн үлдэгдлийн ердөө 49.8%-ийг эзэмшдэг. 2024 онд сумын Хуралд сонгогдсон төлөөлөгчдийн 35% нь эмэгтэй. Эмэгтэйчүүдийн оролцооны индексээр (газар, машин, зээлдэгч, захирал, төлөөлөгч) хөдөөгийн 330 сумаас 4-р байранд.
| Сум | Эрэмбэ | Хүн ам | Машин/1000 | Шинэ | Бизнес/1000 | Зээл÷хадг. |
|---|---|---|---|---|---|---|
| Замын-Үүд | 21 | 18,342 | 720 | 13.1% | 22.9 | 2.30 |
| Эрдэнэ | 178 | 2,271 | 370 | 14.5% | 12.3 | 3.78 |
| Сум | Эрэмбэ | Хүн ам | Машин/1000 | Шинэ | Бизнес/1000 | Зээл÷хадг. |
|---|---|---|---|---|---|---|
| Хатанбулаг | 8 | 2,651 | 676 | 40.0% | 23.4 | 1.63 |
| Сайншанд | 17 | 28,250 | 479 | 19.7% | 35.5 | 2.12 |
| Замын-Үүд | 21 | 18,342 | 720 | 13.1% | 22.9 | 2.30 |
| Мандах | 42 | 1,702 | 484 | 13.7% | 9.4 | 2.05 |
| Даланжаргалан | 42 | 2,766 | 445 | 14.8% | 22.1 | 2.85 |
| Айраг | 74 | 3,563 | 418 | 23.2% | 16.6 | 2.95 |
| Өргөн | 99 | 2,032 | 392 | 17.0% | 19.2 | 2.42 |
| Хөвсгөл | 117 | 1,416 | 417 | 15.1% | 14.1 | 1.91 |
| Иххэт | 118 | 1,955 | 407 | 16.9% | 11.8 | 3.84 |
| Улаанбадрах | 145 | 1,444 | 440 | 12.8% | 7.6 | 3.17 |
| Сайхандулаан | 174 | 1,513 | 518 | 12.8% | 11.2 | 3.53 |
| Эрдэнэ | 178 | 2,271 | 370 | 14.5% | 12.3 | 3.78 |
| Дэлгэрэх | 228 | 1,908 | 433 | 11.0% | 9.4 | 5.73 |
| Алтанширээ | 286 | 4,157 | 158 | 10.8% | 1.9 | 4.56 |