Хишиг-Өндөр нь Булган аймгийн 2,791 хүн амтай харьцангуй байраа ахиулж буй хөдөөгийн сум. Машин, газар, бизнесийн 5 үзүүлэлтийг нэгтгэсэн хөгжлийн индексээр 2021–2026 онд 339 сум, дүүргээс 118-р байранд орж байна (2006–2010 онд харьцангуй индекс 40, одоо 63). Хүн ам нь 2014–2025 онд 12.2%-иар цөөрсөн.
Хөгжлийн дараалал: машины урсгал (2011) → шинэ/тансаг машин (2011) → худалдаа, үйлдвэрийн газар (2015) → шинэ бизнес (2015) → газрын зах зээл (2017). Харьцангуй байраа хамгийн их ахиулсан он 2023, хамгийн их саарсан он 2020.
2006 оноос хойш энэ суманд 1,287 машин орж ирж бүртгэгдсэн нь 1000 хүнд 461 буюу улсын хөдөөгийн медиантай ойролцоо. Тэдгээрийн 16.8% нь шинэ (улсын хөдөөгийн медиан 16%), суудлын машины 2.6% нь тансаг/премиум ангиллын. Хамгийн олон машин орж ирсэн он: 2012.
Одоо хүчинтэй 1,610 газрын эрхийн 173 нь худалдаа, шилжүүлгээр эзэмшигч солигдсон тохиолдол. Энд газар авсан иргэдийн 9.5% нь өөр аймгаас гаралтай (медиан 6.7%).
Регистрийн угтвараараа энэ сумаас гаралтай 1,961 газар эзэмшигч иргэний 71.3% нь төрсөн аймагтаа, 19% нь Улаанбаатарт (хөдөөгийн медиан 20.6%), 11.3% нь өөр аймагт газартай.
Бүртгэлийн хаягаараа 59 бизнес энд бүртгэлтэй. Тэдгээрийн дундаж чадавхийн оноо 41.7 (хөдөөгийн медиан 52.5), 5% нь улсын хэмжээнд чадавхаараа шилдэг 10%-д багтана.
2025 оны эцэст энэ сумын банкны салбаруудад иргэдийн зээлийн үлдэгдэл 14.8 тэрбум ₮, хадгаламж 7.4 тэрбум ₮ байв. Нэг хүнд зээл 5.3 сая ₮ (хөдөөгийн медиан 3.8), хадгаламж 2.7 сая ₮ (медиан 1.8). Зээл нь хадгаламжаасаа 2.0 дахин их (хөдөөгийн медиан 2.1). 2019 оноос хойш зээл 3.0 дахин, хадгаламж 2.6 дахин өссөн (нэрлэсэн). Чанаргүй зээлийн хувь 0.2% (хөдөөгийн медиан 1.0%). Зээлдэгчдийн 48% нь эмэгтэй.
Энэ суманд бүртгэлтэй орон сууц, хувийн сууцыг талбайгаар нь үнэлэхэд нэг хүнд 14 сая төгрөгийн орон сууцны хөрөнгө ногдож байна (хөдөө орон нутгийн дундаж 22.1, улсын 46.2 сая). Булган аймгийн 16 сумаас 5-р, хөдөөгийн 330 сумаас 65-р байранд. Бүртгэлд 1 орон сууц, 352 хувийн сууц, 729 гэр бүлийн газар байна. Үл хөдлөхийн 2.5% нь одоо барьцаатай, 7% нь хэзээ нэгэн цагт барьцаалагдаж байжээ (улсын дундаж 11%, 35%).
2024 оны сумын Хурлын сонгуульд МАН 40.3%, АН 54.2% санал авч, 21 суудлын 6-ийг МАН, 15-ийг АН авсан. 5 тойрогт 47 нэр дэвшигч өрсөлдсөн (суудал тутамд 2.2). Сонгогдсон төлөөлөгчдийн 33% нь эмэгтэй (хөдөөгийн медиан 29%). Хамгийн ойр тойрогт сүүлийн суудлыг ердөө 2 саналын зөрүүгээр шийдсэн.
2016–2024 оны зургаан сонгуульд энэ сумын МАН-ын санал Булган аймгийн бусад сумдын түвшинтэй ойролцоо байсан. Гэвч сумдын хувьд нэг сонгуулиас нөгөөд дэмжлэг их хэлбэлздэг тул энэ нь тогтсон «уламжлал» биш. 2021 оны Ерөнхийлөгчийн сонгуульд У.Хүрэлсүх 81.9%, Д.Энхбат 8.5%, С.Эрдэнэ 5.3% санал авсан.
Энэ суманд иргэдийн газрын эрхийн 27.7% нь эмэгтэйчүүдийн нэр дээр байна (хөдөөгийн медиантай ойролцоо); малчны өвөлжөө, хаваржааны газарт 6.9%. Хувь хүний машины 8.2% нь эмэгтэйчүүдийнх (хөдөөгийн медиантай ойролцоо). Банкны зээлдэгчдийн 47.5% эмэгтэй боловч зээлийн үлдэгдлийн ердөө 32.6%-ийг эзэмшдэг. 2024 онд сумын Хуралд сонгогдсон төлөөлөгчдийн 33% нь эмэгтэй. Эмэгтэйчүүдийн оролцооны индексээр (газар, машин, зээлдэгч, захирал, төлөөлөгч) хөдөөгийн 330 сумаас 97-р байранд.
| Сум | Эрэмбэ | Хүн ам | Машин/1000 | Шинэ | Бизнес/1000 | Зээл÷хадг. |
|---|---|---|---|---|---|---|
| Орхон | 29 | 3,164 | 589 | 24.4% | 16.4 | 5.02 |
| Могод | 99 | 2,536 | 472 | 9.2% | 11.8 | 1.42 |
| Хишиг-Өндөр | 118 | 2,791 | 461 | 16.8% | 19.7 | 1.98 |
| Бүрэгхангай | 147 | 2,946 | 511 | 17.7% | 40.7 | 2.54 |
| Дашинчилэн | 196 | 2,860 | 388 | 11.5% | 15.4 | 2.83 |
| Гурванбулаг | 221 | 3,131 | 415 | 15.1% | 9.3 | 1.72 |
| Сум | Эрэмбэ | Хүн ам | Машин/1000 | Шинэ | Бизнес/1000 | Зээл÷хадг. |
|---|---|---|---|---|---|---|
| Булган | 26 | 12,236 | 429 | 16.5% | 38.3 | 2.65 |
| Орхон | 29 | 3,164 | 589 | 24.4% | 16.4 | 5.02 |
| Бугат | 36 | 2,176 | 541 | 26.1% | 23.0 | 2.67 |
| Сэлэнгэ | 61 | 3,184 | 424 | 15.3% | 28.0 | 4.02 |
| Хутаг-Өндөр | 64 | 4,842 | 507 | 17.0% | 26.2 | 2.41 |
| Хангал | 75 | 4,398 | 398 | 19.2% | 16.8 | 2.44 |
| Рашаант | 84 | 2,993 | 379 | 10.9% | 21.0 | 2.62 |
| Могод | 99 | 2,536 | 472 | 9.2% | 11.8 | 1.42 |
| Хишиг-Өндөр | 118 | 2,791 | 461 | 16.8% | 19.7 | 1.98 |
| Тэшиг | 132 | 3,473 | 404 | 20.8% | 15.5 | 4.08 |
| Баяннуур | 143 | 1,850 | 351 | 21.4% | 18.9 | 5.53 |
| Бүрэгхангай | 147 | 2,946 | 511 | 17.7% | 40.7 | 2.54 |
| Дашинчилэн | 196 | 2,860 | 388 | 11.5% | 15.4 | 2.83 |
| Гурванбулаг | 221 | 3,131 | 415 | 15.1% | 9.3 | 1.72 |
| Баян-Агт | 271 | 3,259 | 384 | 18.3% | 12.0 | 3.54 |
| Сайхан | 274 | 3,271 | 442 | 6.9% | 9.2 | 2.33 |