Монгол төгрөгийн тэрбумтан болох нь таны бодсоноос ойр, гэхдээ бас хол. Ойр — учир нь хүүгийн хүү, инфляц хоёр тоог хурдан томруулдаг. Хол — учир нь өнөөгийн тэрбумын худалдан авах чадварт хүрэх нь сахилга бат шаарддаг. Энэ нийтлэл зөвхөн таны өөрийн оруулсан мэдээлэл дээр 7 шатаар шинжилгээ хийнэ: үнэт зүйл, амьдралын хэв маягаас эхлээд ажил, хуримтлал, хүүгийн хүү, хөрөнгө оруулалт, эцэст нь таны төлөвлөгөө.
Тэрбум бол зорилго биш, хэрэгсэл. Аюулгүй байдлыг эрхэмлэдэг хүн, эрх чөлөөг эрхэмлэдэг хүн хоёрт өөр төлөвлөгөө хэрэгтэй. Нэг жилд хөрөнгө нь 20% унахад ухаан алддаг хүн хувьцаанд «хамгийн их өгөөж» хайгаад, хамгийн муу үед нь зарж хамгийн их алддаг. Тиймээс эхлээд өөрийгөө таниарай.
Доорх асуулт нь сэтгэл зүйн оношилгоо биш — хөрөнгө оруулалтын байгууллагууд эрсдэл даах чадварыг үнэлэхэд хэрэглэдэг энгийн өөрийн үнэлгээ.
Тэрбумтан болох замын эхний тоо бол орлого биш, хуримтлалын хувь. Сард 5 сая олоод бүгдийг зарцуулдаг хүн сард 2 сая олоод 20%-ийг хадгалдаг хүнээс хэзээ ч хоцорно. Зарлагаа «зайлшгүй» ба «хүсэл» гэж ялгах нь хаана хэмнэж болохыг харуулна.
Ихэнх хүний хамгийн том хөрөнгө — ирээдүйн хөдөлмөрийн орлого. Сард 2–3 сая олдог хүний гараар 30 жилд нэрлэсэн дүнгээр тэрбум гаруй төгрөг дамжин өнгөрдөг. Асуулт нь «тэрбум олох уу» биш, «хэдийг нь үлдээх вэ». Орлогоо өсгөх нь (ур чадвар, мэргэжил солих, нэмэлт орлого) хуримтлалын хувийг нэмэхтэй адил хүчтэй хөшүүрэг.
Хөрөнгө оруулахаас өмнө хоёр суурь хэрэгтэй. Яаралтай сан — ажилгүй болох, өвдөх үед 3–6 сарын зардал. Түүнгүйгээр анхны саадад хөрөнгө оруулалтаа хамгийн муу үед нь зарахаас өөр аргагүй болно. Өндөр хүүтэй өр — 18%-ийн хүүтэй цалингийн зээлийг төлөх нь 12%-ийн хадгаламжаас илүү, эрсдэлгүй «өгөөж».
Хүүгийн хүү гэдэг нь хүү нь дахин хүү төлөх явдал. Эхний жилүүдэд бараг үл анзаарагдах ч 20–30 жилийн дараа хөрөнгийн ихэнхийг таны хийсэн хуримтлал биш, хүү бүрдүүлдэг. Монголд хадгаламжийн хүү өндөр тул энэ гайхамшиг төгрөгөөр хурдан харагддаг — гэхдээ инфляц ч өндөр. Хоёуланг нь доор харъя.
Хадгаламж инфляцаас жилд ердөө 3%-иар давдаг. Бодит тэрбумд хүрэхийн тулд өндөр өгөөжтэй хөрөнгө хэрэгтэй — харин тэр нь савалгаатай. 2009–2025 онд инфляцыг хассан бодит өгөөж: орон сууц (түрээстэй) 6%, S&P 500 12.7%, алт 8.1%. Симулятор эдгээр бодит жилүүдийг санамсаргүй холих замаар таны мөнгөний 2,000 ирээдүйг байгуулна. «Болгоомжтой» хувилбар нь хувьцаа, алтны өгөөжийг урт хугацааны дундаж руу бууруулдаг.
Өмнөх зургаан шатыг нэгтгэж, зөвхөн таны өгөгдөлд тулгуурласан алхмуудыг дараалуулав. Эдгээр нь зөвлөмж биш, тооцооллын дүгнэлт — санхүүгийн шийдвэр гаргахдаа мэргэжилтэнтэй зөвлөлдөөрэй.