Оюутолгойн ноогдол ашгийг шууд хүртэх санал асуулга
Засгийн газар 3 их наяд ₮-ийн ноогдол ашгийг юунд зарцуулахыг гурван асуултаар асууж байна. Бэлнээр авах сонголт тэнд алга. Энд бүх хувилбар байна. Таны хувь ≈ 833,000 ₮. Та өөрөө хуваа.
Гулсуураар өөрийн хувийг таван сав руу хуваана. Дараа нь хэдхэн товч асуулт. Нийт 1 минут орчим. Таны санал доорх «Шууд дүн» хэсэгт шууд нэмэгдэнэ.
Санал асуулгын шууд хариу
Энэ хэсэг санал ирэх бүрт өөрчлөгдөнө. Хуудсыг нээлттэй байлгавал тоо 20 секунд тутам шинэчлэгдэнэ.
Ачаалж байна…
Гурван асуулт, хоёр гарц
e-zasag.mn дээр 10/14–10/28 хооронд явагдаж байна. Ерөнхий сайд «олонхын санал эцсийн шийдвэр» гэсэн. Гэхдээ асуулт нь хариултыг урьдчилж тогтоосон: ногдол ашгийг төсөлд зарцуулах эсэхийг биш, аль салбарын төсөлд зарцуулахыг асууна.
Оролцоо ч бага байна. 2025 онд Тавантолгойн ногдол ашгийг бэлнээр авах уу гэж асуухад долоо хоногт хагас сая хүн оролцсон. Энэ удаа бэлэн мөнгөний сонголтгүй асуулгад өдөрт хэдхэн мянган хүн оролцож байна.
Хууль «иргэнд» гэнэ, санал «төсөлд» гэнэ
Эрдэнэс Оюу толгой 34% эзэмшдэг. Баялгийн сангийн хуулиар 34% хүртэлх төрийн эзэмшлийн бүх ногдол ашиг Хуримтлалын санд орж, иргэн бүрийн нэрийн дансанд хуваарилагдана. Засгийн газрын санал үүний гуравны нэгийг л тийш нь хийнэ.
Хуулийн 12.2-т сангийн хөрөнгийг хуульд зааснаас өөр зориулалтаар зарцуулахыг хориглосон. Тиймээс 2 их наядыг төсөлд зарцуулах бол эхлээд хуулиа өөрчлөх эсвэл мөнгийг сан руу оруулахгүй байх шаардлагатай. Санал асуулга энэ асуудлыг хөндөөгүй.
13 жил экспорт, 0 төгрөг ногдол ашиг
2025 оны 2-р сард Тавантолгойн ногдол ашгийг бэлнээр авах, сан руу хийх, хандивлах гэсэн гурван сонголт өгөхөд 100 хүн тутмын 95 нь бэлнээр авсан.
Оюу толгойн хувьд ногдол ашиг эхлэх он гурван удаа өөрчлөгдсөн.
Гүний уурхайн өртөг, хугацаа төлөвлөгөөнөөс давсан. Харин татвар, ажлын байр жил бүр орж ирдэг ч иргэний дансанд харагддаггүй.
Хэн юу хэлэв, хэн юу хэлээгүй вэ
Мөнгийг төлөх тал нь Оюу толгой ХХК, түүний 66%-ийг эзэмшдэг Rio Tinto. Тэд ногдол ашгийг 2027 онд өгнө гэж хэлсэн ч хэдэн төгрөг гэдгийг хэлээгүй. 3 их наяд бол Засгийн газрын хүсэлт, төсвийн тооцоо юм.
- Rio Tinto 3 их наяд ₮ ($835 сая) гэсэн дүнг албан ёсоор баталгаажуулаагүй. 10-14-ний улирлын тайланд ногдол ашгийн дүн, хугацаа алга.
- Оюу толгой ХХК-ийн ТУЗ ногдол ашиг хуваарилах шийдвэр гаргасан тухай нийтэд мэдээлээгүй.
- Ногдол ашиг зөвхөн 2027 онд уу, жил бүр үү гэдгийг компани хэлээгүй.
- Хувьцаа эзэмшигчийн зээлийг төлж дуусахаас өмнө ногдол ашиг өгөх гэрээний өөрчлөлтийн бичвэр нийтлэгдээгүй.
- Зээлийн шинэ хүүгийн бүрэн нөхцөл, гэрээний текстийг Rio Tinto нийтлээгүй.
Бэлэн, данс, төсөл: юу олж, юу алдах вэ
Зөв хариулт ганцхан биш. Бэлэн мөнгө хурдан бөгөөд итгэлээс хамаарахгүй ч инфляц үүсгэх, хойч үед юу ч үлдээхгүй эрсдэлтэй. Төсөл урт хугацааны өгөөжтэй ч хоцрох, төсөв хэтрэх эрсдэлтэй. Нэрийн данс хоёрын дунд байрлана.
- Шууд, хурдан, ойлгомжтой
- Итгэлгүй байдлаас хамааралгүй
- Ядуу өрхөд хамгийн их нөлөөтэй
- Нэг удаад ~3 их наяд ₮ зах зээлд орвол үнэ өсгөж болзошгүй
- Хойч үед юу ч үлдэхгүй
- Хуульд заалт байхгүй
- Хуульд заасан зам (10.1.2, 11.1.2)
- Иргэн бүрт тэгш, нэрээр бүртгэгдэнэ
- Эрүүл мэнд, сургалт, орон сууцанд
- Зарцуулах журам хатуу, хүртээмж удаан
- Сангийн удирдлагад итгэл хэрэгтэй
- Бэлэн мөнгө биш
- Эрчим хүч, сургууль зэрэг нийтийн хэрэгцээ
- Олон жилийн өгөөжтэй
- Төсвийн алдагдлыг нөхөхгүйгээр санхүүжинэ
- Хоцрох, төсөв хэтрэх эрсдэл
- Иргэнд «миний мөнгө» гэж мэдрэгдэхгүй
- Хуулийн 12.2-той зөрчилдөх асуудал
«Асуух» биш, «сонгуулах»: таван зарчим
Итгэлийг асуулгаар биш, хяналтаар бий болгоно. Мөнгө иргэнийх. Төсөл иргэдийн хувийг өрсөлдөж авна. Ингэвэл сайн төсөл санхүүжиж, муу төсөл санал авахгүй үлдэнэ. Бэлэн мөнгө хүссэн нь авна.
- Засгийн газрын санал асуулга — e-zasag.mn/e-poll/5 (2026-10-14…28); оролцогчдын тоо тус хуудсанд нийтэлсэн тооноос 10 минут тутам.
- Зарцуулалтын санал — Ерөнхий сайд Н.Учралын танилцуулга (mnb.mn, unen.mn, 2026-10-14); Сангийн сайд З.Мэндсайхан (itoim.mn, 2026-10-14); Зууны мэдээ (dorgio.mn).
- Үндэсний баялгийн сангийн тухай хууль, 4.1.6, 10.1.2, 11.1.2, 12.2 (legalinfo.mn).
- «Эрдэнэс Тавантолгой»-н ногдол ашгийн санал асуулга, 2025-02 (ikon.mn, gogo.mn).
- Оюу толгой ХХК, Rio Tinto, Эрдэнэс Оюу толгойн хамтарсан мэдээлэл (itoim.mn, 2026-09-18); Rio Tinto — 2026 оны 3-р улирлын үйлдвэрлэлийн тайлан (2026-10-14).
- 2027 оны төсвийн төсөл: ОТ-н ногдол ашиг 3 их наяд ₮ ($835 сая), дүн эцэслэгдээгүй (УИХ, urug.mn, ikon.mn).
- Goybiz санал асуулга: нэг төхөөрөмжөөс нэг санал, нэр, утас, IP хадгалахгүй, зөвхөн нийт тоолуурт нэмнэ. Санамсаргүй түүвэр биш тул хүн амын төлөөлөл гэж үзэхгүй.
- Нэг иргэнд ногдох ≈833,000 ₮ = 3 их наяд ₮ ÷ ~3.6 сая иргэн. 3 их наяд нь 2027 оны төсвийн тооцоо, Rio Tinto, Оюу толгой ХХК баталгаажуулаагүй.
- «Засгийн газрын санал» хуваарилалт (35% сан, 65% төсөл) нь 1 их наядыг санд, үлдсэнийг (хуваарилаагүй 384.6 тэрбумыг оруулаад) төсөлд гэж тооцсон ойролцоо утга. Шинэчилсэн: 2026-10-16.
