7 хоногийн тойм

Оюу толгойн гүний уурхайд аравдугаар сарын 29-нд болсон чулуулгийн нуралтын дараах нөхцөл байдлын талаар шинэ мэдээллүүд гарлаа. Компанийн аравдугаар сарын 30-ны мэдэгдлээр осолд өртсөн 15 ажилтнаас 13 нь эмнэлгийн хяналтаас гарч, хоёр ажилтан Улаанбаатарт эмчилгээ хийлгэж байна. Тэдний гэмтэл амь насанд халгүй гэж мэдээлжээ. Гүний уурхайн үйл ажиллагааг аюулгүй байдлын үнэлгээний дараа хяналттайгаар сэргээх бэлтгэл хангаж байгаа аж. Аж үйлдвэр, эрдэс баялгийн яам, Ашигт малтмал, газрын тосны газар, Эрдэс баялгийн мэргэжлийн зөвлөлийн төлөөлөл оролцсон ажлын хэсэг байгуулж, газар дээр нь шалгалт эхлүүлжээ. Ослын шалтгаан эцэслэн тогтоогдоогүй, үйлдвэрлэлийн бодит алдагдлын хэмжээ ч баталгаажаагүй байна.

Оюу толгой компанийн мэдээллээр 10-р сарын 29-ний 18:00 цагийн орчим чулуулгийн хагарлын бүсийн дагуу газар хөдлөлтийн шинжтэй үзэгдэл болж, гүний уурхайд чичирхийлэл бүртгэгджээ. Хүний амь нас эрсдээгүй бөгөөд компанийн анхны мэдэгдэлд 15 ажилтан чулуулгийн нуралтад өртөж бэртсэн гэжээ. Reuters-ийн мэдээлж буйгаар Rio Tinto гурван ажилтан гэмтсэн гэж тайлагнасан тул тоо эх сурвалжаас хамааран зөрүүтэй байна.

Оюу толгой компанийн тодруулгаар 2026 оны 10-р сарын 15-наас хойш Ганцмод боомтоос Гашуунсухайт чиглэлд буцаж нэвтрэх гарцад тодорхойгүй шалтгаанаар хязгаарлалт тогтоож, хоногт 13 цуваа нэвтрүүлдэг байсныг 4 болгосон нь баяжмал тээвэр, экспортыг доголдуулж, борлуулалт саатах эрсдэл үүсгэжээ. АҮЭБЯ, ЭЗХЯ, Сангийн яам тоон мэдээлэл өгөөгүй байна.

УИХ-ын Төсвийн болон Эдийн засгийн байнгын хорооны хамтарсан хуралдаанаар Төсвийн тогтвортой байдлын тухай хуульд нэмэлт оруулах төслийг хэлэлцлээ. Гишүүн Б.Жаргалан тус хуульд 10 хоногийн өмнө өөрчлөлт оруулсан атал дахин өөрчлөхийг шүүмжилж, намрын чуулган есдүгээр сарын 5-наас хойш хоёр сар шахам төсөв хэлэлцэж байгааг онцолжээ. Наймдугаар сард суурь инфляц 13.5 хувь, хүнсний инфляц 25 хувьд хүрч байсныг дурдсан.

ХААН Банк Азийн дэд бүтцийн хөрөнгө оруулалтын банк (AIIB)-тай хамтран 130 сая ам.долларын урт хугацаат санхүүжилтийн гэрээ байгуулснаа мэдээлэв. Азийн дэд бүтцийн хөрөнгө оруулалтын банк — $80 сая БНСУ-ын хөгжлийн банк — $20 сая Азийн бүс нутгийн хоёр банк — $30 сая Нийт — $130 сая Санхүүжилт таван жилийн хугацаатай. Үүний 50 сая ам.доллартай тэнцэх хэсгийг төгрөгөөр татахаар тохиролцжээ. Гол өөрчлөлт: AIIB Монголын арилжааны банкинд анх удаа санхүүжилт олгож байна.

УИХ-ын гишүүн Л.Гантөмөр Оюу толгой төслийн төрийн эзэмшлийн 34 хувьтай холбоотой УИХ-ын тогтоолын төсөл боловсруулжээ. Төсөлд хоёр үндсэн санал тусгасан байна. Нэгдүгээрт, 2027 онд төрийн эзэмшлийн хувьд ногдохоор төлөвлөсөн ногдол ашгийг Монгол Улсын иргэн бүрд тэнцүү хэмжээгээр нэг удаа олгох. Хоёрдугаарт, төрийн эзэмшлийн 34 хувийг иргэдэд 100 хувь үнэ төлбөргүй эзэмшүүлэх зохицуулалт бүхий хуулийн төсөл боловсруулахыг Засгийн газарт даалгах. Тогтоол батлагдвал холбогдох хуулийн төслийг яаралтай горимоор өргөн мэдүүлж, хэрэгжилтийн явцыг 14 хоногийн дотор тайлагнах саналтай.

УИХ-ын гишүүн Р.Сэддорж Төв банкны тухай хуульд нэмэлт, өөрчлөлт оруулах төслөө танилцуулж, холбогдох байгууллагуудаас санал авлаа. Төсөлд Монголбанкны үндсэн зорилтыг үнийн тогтвортой байдал гэж тодорхойлох, төсвийн шинжтэй төсөл, хөтөлбөрийг шууд болон шууд бусаар санхүүжүүлэхийг хориглох, өөрийн хөрөнгийн дутагдлыг Засгийн газрын тусгай үнэт цаасаар нөхөх механизм бүрдүүлэх зэрэг зохицуулалт тусгажээ. Хуулийн төсөл батлагдаагүй. Зээлийн хүү буурах нь хууль санаачлагчийн хүлээлт болохоос баталгаатай үр дүн биш.

Сангийн сайд З.Мэндсайханы мэдээлснээр наймдугаар сараас хойш Гашуунсухайтаар гарах нүүрсний экспорт 40 хувиар буурсан. Хятадын тал нэг сарын засвар эхлүүлсэн ч 12-р сарын 31 хүртэл сунгасан бөгөөд энэ долоо хоногоос Оюу толгойн зэсийн экспорт гурав дахин буураад байна. Монголын талд хил, гааль, боомтын асуудал байхгүй гэж сайд онцолсон. 2026 оны төсөвт тусгасан 90 сая тонн нүүрсний экспортын зорилт болон зэсийн экспортын төлөвлөгөө аль хэдийн биелсэн ч үлдсэн хоёр сард экспортыг тасалдуулахгүй байх шаардлагатай гэв.

Нийслэлийн Засаг дарга Б.Пүрэвдагва Улаанбаатарт дизель хангалттай, АИ-92, АИ-95 орж ирж байгаа гэж мэдээлж, нөөцтэй ШТС бүх хошуугаараа түгээх ёстой гэв. 10-р сарын 29-нөөс улсын байцаагчтай ажлын хэсэг 264 ШТС-д хяналт тавина. Нөөцтэй атлаа нэг хошуугаар олгож зохиомол оочер үүсгэвэл АҮЭБЯ, Монополын эсрэг газартай хамтран тусгай зөвшөөрөл, газрын эрхийг цуцална гэж анхааруулжээ. 10-р сарын 26-ны орой хотын төвийн 18 ШТС-д оочер үүсэж, замын хөдөлгөөний дундаж хурд цагт 3 км хүртэл буурсан байна.

ЦЕГ-ын 40 алба хаагчтай орон сууцны залилангийн дэд ажлын хэсэг долоодугаар сарын 21-нээс ажиллаж, 86 хуулийн этгээдтэй холбогдох 3,990 гэрээ байгуулсан иргэдийн 173 тэрбум төгрөгийн хохиролтой хэргийг шалгаж байна. Энэ онд улсын хэмжээнд бүртгэгдсэн 41,441 гэмт хэргийн 13,371 нь залилах гэмт хэрэг буюу гурван хэрэг тутмын нэг байжээ.

Ерөнхий сайд Н.Учрал газрын тос боловсруулах үйлдвэрийн түүхий эдийн хайгуул 15 байршилд явагдаж байгааг мэдээлэв. Үйлдвэрийг ашиглалтад оруулах зорилтот он — 2028 Жилийн боловсруулах хүчин чадал — 1.5 сая тонн Дотоодын шатахууны хэрэглээнд эзлэхээр төлөвлөсөн хувь — 50% Түүхий эдийн хайгуулын байршил — 15 Үйлдвэрийн түүхий эдийг Монголд олборлолт явуулж буй компаниудаас авахаар тооцож байгаа боловч Петрочайна Дачин Тамсаг-ийн олборлолт буурч байгааг нийтлэлд онцолжээ. ### Бизнесийн шинжилгээ

Гэр бүл, хөдөлмөр, нийгмийн хамгааллын сайд Т.Аубакир ажилгүйдлийн тэтгэмжийн санхүүжилтийн талаар мэдээлэв. Түүний тайлбарласнаар төрийн албаны есөн хувийн цомхотголын хүрээнд анх 14,400 хүнийг чөлөөлөхөөр тооцсон боловч бодит байдалд 16 мянга орчим хүн хамрагджээ. Үүний зэрэгцээ жижиг, дунд бизнесүүдийн үйл ажиллагаа доголдож, ажлын байрны цомхотгол нэмэгдсэн гэж сайд мэдээлсэн байна. 2026 оны анхны төсөв — 92 тэрбум ₮ Нэмж тусгасан санхүүжилт — 50 тэрбум ₮ 2027 оны төсвийн төсөл — 193 тэрбум ₮ 16 мянган хүний тоо нь салбарын сайдын мэдэгдэл бөгөөд хөдөлмөрийн зах зээлийн нийт ажилгүйдлийн статистиктай адил биш.

АҮЭБЯ-ны дэд сайд Б.Мөнхтамир ОХУ-ын төмөр замын засварын улмаас ачилт хоёр хоног зогссоноос бензиний хомсдолын шок үүссэн ч Монголд бензин тасрах нөхцөл байхгүй гэж мэдэгдэв. Өчигдөр, өнөөдөр 150 орчим вагон орж ирж, Роснефть 11-р сард 69,500 тонн нийлүүлэх урьдчилсан мэдээ иржээ. Монгол сард хэвийн үед 70,000–75,000 тонн шатахуун хэрэглэдэг бөгөөд 11-р сард 92,000 тонн захиална. АМГТГ-ын систем 12-р сарын дунд үеэс автоматжиж, Benzin.mn сайтаар аль ШТС-д шатахуун байгааг нээлттэй харуулна.

АҮЭБЯ-ны мэдээлснээр аравдугаар сард ОХУ, БНХАУ, БНСУ-аас нийт 88 мянган тонн шатахуун захиалж, нийлүүлэлтийг баталгаажуулсан нь сарын хэрэглээнээс их хэмжээ. Гэвч захиалсан бүтээгдэхүүн бүрэн орж ирээгүй нь хангамжид хүндрэл үүсгэж байна. Сүүлийн өдрүүдэд ОХУ-аас хийх ачилт нэмэгдэж, БНСУ-аас ачсан шатахуун Хятадын боомтод хүрээд байна.