7 хоногийн тойм

Аж үйлдвэр, эрдэс баялгийн яам болон Монополын эсрэг газраас шатахууны нөөц, өвлийн дизель түлшний үнийн талаар мэдээлэл хийлээ. Өвлийн дизель түлшний олон улсын нийлүүлэлтийн үнэ зуны дизельтэй харьцуулахад тонн тутамдаа 20 орчим хувиар нэмэгдсэн байна. Шинэ нийлүүлэлт агуулахад буусны дараа импортлогч компаниуд борлуулалтын үнээ үе шаттай өөрчлөх төлөвтэй. Аравдугаар сарын 22-нд мэдээлсэн нөөцийн үзүүлэлт: АИ-92 — 21,474 тонн — 10 хоног АИ-95 — 1,567 тонн — 13 хоног Дизель — 112,800 тонн — 28 хоног Онгоцны түлш — 7,400 тонн — 36 хоног Аравдугаар сарын эхний 21 хоногт 42,334 тонн АИ-92 бензин импортолжээ.

Санхүүгийн зохицуулах хороо банк бус санхүүгийн байгууллагуудын зээлийн хүү, шимтгэлтэй холбоотой шинэ шийдвэр гаргалаа. Хяналт шалгалтаар зарим аппликэйшнээр зээл олгодог байгууллага сарын 4.5%-ийн тогтоосон дээд хэмжээнээс өндөр хүүтэй зээл олгож байсныг илрүүлжээ. Шинэ зохицуулалтаар ББСБ-ууд сарын зээлийн хүүг 4.5%-иас хэтрүүлэхгүй, зээлийн мэдээллийг Монголбанкны зээлийн мэдээллийн санд бодит цагийн горимоор нийлүүлэх шаардлагатай болов. Зөрчил гаргасан байгууллагын үйл ажиллагааг түдгэлзүүлэх, шаардлагатай тохиолдолд тусгай зөвшөөрлийг цуцлах хүртэл арга хэмжээ авах боломжтой.

2027 оны төсвийн төсөлд гурван том хөтөлбөрийн зээлийн хүүгийн дэмжлэгийг дараах байдлаар тусгасан тухай шинэ шинжилгээ нийтлэгдлээ. Хүнсний хувьсгал — ₮63.9 тэрбум Атар-IV — ₮60.3 тэрбум Цагаан алт — ₮86.4 тэрбум Нийт — ₮210.6 тэрбум Хүнсний хувьсгал хөтөлбөрөөр 2027 онд шинээр зээл олгохгүй, өмнө олгосон зээлийн үлдэгдлийн хүүг үргэлжлүүлэн дэмжихээр төлөвлөжээ. Атар-IV хөтөлбөрөөр ₮616.5 тэрбум, Цагаан алт хөтөлбөрөөр 2024–2025 онд ₮520.7 тэрбумын зээл олгосон тухай мэдээлэв.

Шатахууны хангамжийн Шуурхай штабаас улсын хэмжээнд байгаа нөөц, нийлүүлэлтийн шинэ мэдээллийг танилцуулав. АИ-92 — 22,000 тонн — 10 хоног АИ-95 — 2,079 тонн — 17 хоног Дизель — 108,000 тонн — 27 хоног Онгоцны түлш — 7,081 тонн — 34 хоног Төлөвлөсөн 78 мянган тонн шатахууны нийлүүлэлтээс 38 мянган тонн АИ-92 орж ирсэн, үлдсэн хэсэг тээвэрлэгдэж байгаа гэж мэдээлжээ. Аж үйлдвэр, эрдэс баялгийн дэд сайд Б.Мөнхтамирын мэдээлснээр Монголын компаниуд БНХАУ, БНСУ зэрэг улсаас шатахуун нэмж импортлохоор хэлэлцэж байна. Мөн Улаанбаатарын 264 шатахуун түгээх станцын борлуулалтын мэдээллийг Benzin.mn системээр харах боломж бүрдүүлжээ.

Ерөнхий сайд Н.Учрал Ховд аймагт болсон “Ерөнхий сайдаас асуу” уулзалтаар 2027 оны төсвийн төслийн есөн гол шийдвэрийг танилцууллаа. Бизнес, санхүүгийн зах зээлд хамгийн чухал хэсгүүд: Татвар — Иргэд, ААН-үүдийн татварын ачааллыг ₮1.3 их наядаар бууруулах Оюу толгойн ногдол ашиг — ₮3 их наядын өгөөжийг иргэдэд хүргэх Эрдэнэс Тавантолгой — 1,072 хувьцааг өвлүүлэх, бэлэглэх, арилжих нөхцөл бүрдүүлэх Орон сууц — 16,000 өрхийг орон сууцтай болгох Төрийн албан хаагчдын цалин — 10–20% нэмэгдүүлэх Төрийн өмчит компаниуд — Татан буулгах, өөрчлөн байгуулах шинэчлэлийг үргэлжлүүлэх Мөн газрын тос боловсруулах үйлдвэрийг 2028 онд ашиглалтад оруулж, 2030 он гэхэд эрчим хүчний суурилагдсан хүчин чадлыг 3,199 МВт-д хүргэх зорилтыг дахин танилцуулжээ.

Эрчим хүчний сайд Б.Найдалаа-гийн ОХУ-д хийсэн ажлын айлчлалын хүрээнд Дулааны III цахилгаан станцын өргөтгөл, шинэчлэлийн төслийн үндсэн зураг төслийг боловсруулах гэрээ байгуулжээ. Гэрээнд ДЦС-3 ТӨХК-ийн гүйцэтгэх захирал Б.Сандуйжав, Оросын Интер РАО Экспорт компанийн захирал М.Е.Сергеев нар гарын үсэг зурсан байна. Төслийн төлөвлөсөн үр дүн: Цахилгаан — 252 МВт Дулаан — 300 Гкал/цаг Цахилгаанаар хангах боломжтой өрх — 84,000 орчим Дулаанаар хангах боломжтой өрх — 30,000 орчим Мөн Эгийн голын УЦС-ын Байгаль нуур, Сэлэнгэ мөрөнд үзүүлэх нөлөөллийн хамтарсан судалгааны дүгнэлтийг арванхоёрдугаар сард хоёр улсын Засгийн газар хоорондын хуралдаанд танилцуулахаар төлөвлөжээ.

Оюу толгойн бүлэг ордын тусгай зөвшөөрөлтэй холбоотой маргаанд шинэ тайлбар гарлаа. Хууль зүй, дотоод хэргийн сайд Г.Тэмүүлэн Entrée Resources компанийн Монгол дахь тусгай зөвшөөрөлтэй холбоотой асуудлаар байр сууриа илэрхийлжээ. Өмнө нь Сангийн сайд З.Мэндсайхан “Онтре” компани тусгай зөвшөөрлийн шилжүүлэлтэд ногдох татвар гэж ₮24.3 тэрбумыг татварын дансанд шилжүүлсэн тухай мэдээлсэн. Харин Г.Тэмүүлэнгийн тайлбарласнаар: - Татвар төлсөн нь тусгай зөвшөөрөл шилжсэнийг нотлохгүй. - Тусгай зөвшөөрлийг шилжүүлэхэд хуульд заасан шаардлагуудыг биелүүлэх ёстой. - “Онтре”-гийн тусгай зөвшөөрлүүд одоогийн Оюу толгойн хөрөнгө оруулалтын гэрээний хөнгөлөлт, давуу эрхэд шууд хамаарахгүй гэж Засгийн газар үзэж байна. - Цаашид тусгай зөвшөөрлийг Оюу толгой төслийн хүрээнд ашиглах асуудлыг хэлэлцэж болох ч үр өгөөжийн хуваарилалтыг тохиролцох шаардлагатай.

2027 онд жижиг, дунд бизнесийг дэмжих шинэ санхүүжилтийн механизм хэрэгжүүлэхээр төлөвлөжээ. Төрийн банк-ны 2026 оны цэвэр ашгаас төрд ногдох ногдол ашгийг банкны өөрийн хөрөнгийг нэмэгдүүлэхэд ашиглаж, олон улсын зах зээлээс $300 саяын эх үүсвэр татах боломж бүрдүүлэхээр танилцуулсан байна. Үүний үр дүнд: - Ойролцоогоор ₮1.1 их наядын санхүүжилт бүрдүүлэх; - 6,000 гаруй иргэн, аж ахуйн нэгжийг хамруулах; - Жилийн 10%-ийн хүүтэй зээл олгох; - Валютын своп хэлцлийн зардалд ₮55 тэрбум төсөвлөхөөр төлөвлөжээ.

Монополын эсрэг газрын дарга Б.Амарсанаа шатахуун импортлогч компаниудын үнийн өсөлтийг шалгаж буй ажлын хэсгийн урьдчилсан дүгнэлтийг танилцуулав. Түүний мэдээлснээр АИ-92 бензиний импортын тонн тутмын үнэ: Есдүгээр сар — $873 Аравдугаар сар — $1,063 Зөрүү — +$190 Энд анхаарал татах тооцооны зөрүү байна. Б.Амарсанаа үнийн өсөлтийг 17.8% гэж тайлбарласан боловч өмнөх сарын $873 үнэтэй харьцуулбал өсөлт 21.8% байна. 17.8% нь үнийн зөрүүг шинэ үнэд харьцуулсан тооцоотой ойролцоо. Аль суурь үнээр өсөлтийг тооцсоныг тодруулах шаардлагатай.

Ерөнхий сайд Н.Учрал Эрдэнэбүрэнгийн усан цахилгаан станцын бүтээн байгуулалтын талбайд ажиллаж, төслийн явцтай танилцлаа. Суурилагдсан хүчин чадал — 90 МВт Барилга угсралтын гүйцэтгэл — 40 гаруй хувь Ажиллаж буй хүний тоо — 600 гаруй Ашиглалтад оруулах зорилт — 2030 он Санхүүжилт — БНХАУ-ын хөнгөлөлттэй зээл Төслийн ерөнхий инженер Ж.Лувсандандар ажлыг 2030 оноос өмнө дуусгах боломжтой гэж мэдээлжээ. Шинээр ил болсон хоёр асуудал: - Түр горимоор импортолсон техник, тоног төхөөрөмжийг Монголд байлгах хугацааг сунгах эрх зүйн зохицуулалт шаардлагатай. - Гаалийн баталгаат агуулахын зөвшөөрлийг шийдвэрлэх шаардлага үүссэн. Ерөнхий сайд холбогдох байгууллагуудад асуудлыг шийдвэрлэж, барилгын чанар, аюулгүй байдалд хяналт тавихыг үүрэг болгосон байна.

ХААН Банк олон улсын санхүүгийн байгууллагуудаас таван жилийн хугацаатай, нийт $172 саяын синдикат санхүүжилт татсанаа мэдээллээ. Санхүүжилтийг Нидерландын хөгжлийн банк FMO удирдан зохион байгуулсан байна. Оролцогч байгууллагууд нь Данийн IFDK, Финландын Finnfund, BlueOrchard Microfinance Fund, ILX Funds зэрэг юм. Санхүүжилтийн бүтэц: Ногоон зээл, төсөл — 30% — $51.6 сая Эмэгтэй, залуу бизнес эрхлэгчид, ХАА, орон нутаг — 70% — $120.4 сая Нийт — 100% — $172 сая Санхүүжилтийн $80 саяыг FMO төгрөгөөр олгож байгаагаараа онцлог.

Монгол Улсын Ерөнхийлөгчийн Германд хийж буй төрийн айлчлалын хүрээнд хоёр улсын эдийн засгийн хамтын ажиллагааны шинэ чиглэлүүдийг танилцууллаа. Ерөнхийлөгчийн Гадаад бодлогын зөвлөх Э.Одбаярын мэдээлснээр Германы аж ахуйн нэгжүүд Монголд алт боловсруулах үйлдвэр байгуулахад хамтран ажиллах эрмэлзэлтэй байгаагаа илэрхийлжээ. Мөн уул уурхай, ашигт малтмалын салбарт 2011 онд байгуулсан Засгийн газар хоорондын хэлэлцээрийн хэрэгжилтийг эрчимжүүлэхээр тохиролцсон байна. Түүнчлэн Улаанбаатар–Берлиний шууд нислэгийг сэргээх, нислэгийн өртгийг бууруулах, давтамжийг нэмэгдүүлэх асуудлыг хэлэлцжээ.

Баасан гарагийн арилжаагаар газрын тосны үнэ огцом өслөө. Brent — $116.72/баррель — +3.14% WTI — $103.27/баррель — +3.8% Brent-ийн долоо хоногийн өсөлт — — — +6% WTI-ийн долоо хоногийн өсөлт — — — +2.3% Brent-ийн хаалтын үнэ дөрөвдүгээр сарын 29-нөөс хойших хамгийн өндөр түвшинд хүрсэн байна. Үүнтэй зэрэгцэн Reuters-ийн аравдугаар сарын 23-нд нийтэлсэн шинэ судалгаагаар Хормузын хоолой болон ойролцоох усан замд аравдугаар сард 28 удаагийн баталгаажсан болон мэдээлэгдсэн хөлөг онгоцны халдлага бүртгэгджээ. Дайны эхлэлээс хойш нийт 113 халдлага бүртгэгдсэн бөгөөд дэлхийн том оврын нефть тээвэрлэгчдийн 3.5% орчим нь халдлагад өртсөн гэсэн тооцоо гарсан байна. Зарим танкерын өдрийн тээврийн хөлс $1 саяас давжээ.

Оросын төв банк мөнгөний бодлогын шинэ шийдвэрээ танилцууллаа. Бодлогын хүү — 14% 2026 оны инфляцын шинэ төсөөлөл — 7.1–7.6% Өмнөх төсөөлөл — 6–7% 2026 оны эдийн засгийн өсөлтийн төсөөлөл — 0.6% Оны эхнээс бензиний үнийн өсөлт — +21% Оны эхнээс дизелийн үнийн өсөлт — +13.4% 2027 оны бодлогын хүүгийн дундаж төсөөлөл — 12.5–13.5% Оросын газрын тос боловсруулах үйлдвэрүүдэд хийсэн Украины дроны халдлагууд, үйлдвэрлэлийн хүчин чадлын тасалдал, төсвийн зардал, нийтийн үйлчилгээний үнэ өссөн нь инфляцын гол хүчин зүйл болжээ.

Оросоос 40,000 тонн дизель түлш ачсан Agioi Fanendes танкер АНУ-ын Нью-Йорк хотыг чиглэн хөдөлсөн тухай Reuters мэдээллээ. Энэ нь 2022 онд Оросын газрын тосны бүтээгдэхүүний импортыг хориглосноос хойш АНУ руу чиглэсэн анхны ийм нийлүүлэлт юм. Танкер аравдугаар сарын 22-нд Оросын Приморск боомтоос хөдөлсөн бөгөөд арваннэгдүгээр сарын 7-нд хүрэх төлөвтэй. АНУ, Оросын хооронд байгуулсан шинэ тохиролцооны хүрээнд эхний ээлжид 300,000 тонн дизель экспортлохоор зарласан байна.