Оройн аналитик тойм

Засгийн газар өнөөдөр ээлжит бусаар хуралдаж, 2027 оны төсвийн төсөлтэй хамт УИХ-д өргөн мэдүүлсэн Нийгмийн болон суурь дэд бүтцийн тулгамдаж буй асуудлыг шийдвэрлэх тухай хуулийн төслийг эргүүлэн татахаар шийдвэрлэв. Уг хуулийн төсөл нь Оюу толгой-гоос 2027 онд авах тооцоолсон ногдол ашгийн зарцуулалтыг зохицуулах зорилготой байв. 2027 онд авахаар тооцсон ногдол ашиг — ₮3 их наяд Эрчим хүч, боловсролын хөрөнгө оруулалт — ₮2 их наяд Бусад зориулалтаар хуваарилахаар тооцсон үлдэгдэл — ₮1 их наяд Засгийн газрын мэдээлснээр цахим санал асуулгад 95,621 иргэн оролцжээ. Тэдгээрээс 55,173 иргэн Хуримтлалын сангаар дамжуулан эрүүл мэнд, боловсрол, орон сууцны дэмжлэг авах, 24,479 иргэн мөнгөө сандаа хадгалах санал өгсөн байна. Сангийн сайд З.Мэндсайхан анхны төсвийн бодлого УИХ-ын хэлэлцүүлгийн явцад өөрчлөгдөж байгааг шийдвэрийн нэг шалтгаан болгон тайлбарлажээ.

УИХ-ын гишүүн С.Цэнгүүн нарын 31 гишүүний өргөн мэдүүлсэн Төсвийн тухай хуульд нэмэлт, өөрчлөлт оруулах төслийг хэлэлцэх эсэх асуудлаар санал хураалт явуулжээ. Төслийн гол зорилго нь улсын төсвийн зарцуулалтын дэлгэрэнгүй мэдээллийг цахим хэлбэрээр нээлттэй болгох байв. Гэвч чуулганы хуралдаанд оролцсон гишүүдийн олонх хэлэлцэхийг дэмжээгүй байна. С.Цэнгүүн уг төслийг хамтран санаачилсан зарим гишүүн эсрэг санал өгсөн хэмээн шүүмжилжээ.

Хүнс, хөдөө аж ахуй, хөнгөн үйлдвэрийн яамны мэдээлснээр Монгол Улс 2026 оны аравдугаар сарын 11-ний байдлаар 36.7 мянган тонн мах, махан бүтээгдэхүүнийг $139.7 саяар экспортолсон байна. Экспортолсон мах, махан бүтээгдэхүүн — 36.7 мянган тонн Экспортын орлого — $139.7 сая Биет хэмжээний жилийн өөрчлөлт — −22.6% Мөнгөн дүнгийн жилийн өөрчлөлт — −29.5% Хятад руу экспортолсон хувь — 85.2% Экспортын бүтцэд адууны мах 21.4 мянган тонн, дулааны аргаар боловсруулсан мах 10.5 мянган тонн эзэлжээ. ### Бизнесийн шинжилгээ Гол өөрчлөлт: Экспортын биет хэмжээ болон мөнгөн дүн хоёулаа буурсан. Мөнгөн дүн биет хэмжээнээс илүү хурдтай буурсан нь экспортын бүтээгдэхүүний бүтэц, нэгж үнэд сөрөг өөрчлөлт гарсны дохио байж болно.

ХХААХҮЯ-ны өнөөдөр нийтэлсэн мэдээллээр ямааны годрон өвчний халдварын нөхцөл байдал ноцтой хэвээр байна. Яамны мэдээлэлд Хан-Уул дүүргийн “Саятан сүрэг дэлгүүр”-ээс орон нутагт борлуулсан ухнаар дамжин халдвар 11 аймгийн 14 байршилд тархсан болохыг мөшгөн тогтоосон гэжээ. Халдвар тархсан аймаг — 11 Халдварын байршил — 14 Устгалд хамруулсан ямаа — 26,840 Зах зээлийн жишиг үнэлгээ — ₮5.96 тэрбум Шийдвэрлүүлэхээр санал болгосон нөхөн төлбөр — ₮5.3 тэрбум Шүлхийн намрын дархлаажуулалтад хамруулсан мал — 5 сая Холбогдох асуудлыг Тагнуулын ерөнхий газар, Цагдаагийн ерөнхий газраар шалгуулах хүсэлт хүргүүлсэн байна. ### Бизнес, засаглалын эрсдэл

Монголын үйлдвэрчний эвлэлийн холбоо хөдөлмөрийн сонирхлын маргаан үүсгэж, үндэсний хэмжээнд шаардлага тавьж буйгаа мэдэгдлээ. МҮЭХ-ны ерөнхийлөгч Э.Тамирын тайлбарласнаар 2027 оны төсвийн төсөлд хөдөлмөрийн хөлсний доод хэмжээ болон салбаруудын цалингийн хэлэлцээртэй холбоотой шаардлагатай зардлуудыг бүрэн тусгаагүй байна.

ХХААХҮЯ-ны мэдээллээр 2026 оны аравдугаар сарын 19-ний байдлаар улсын хэмжээнд: Үр тариа — 509.2 мянган тонн Төмс — 169.1 мянган тонн Хүнсний ногоо — 177.6 мянган тонн Малын тэжээл — 189.0 мянган тонн Тосны ургамал — 30.8 мянган тонн Өмнөх оны мөн үетэй харьцуулахад улаанбуудайн ургац 40.9%, төмснийх 40.7%, хүнсний ногооных 10.1% өссөн байна. Үүнтэй зэрэгцэн Улаанбаатарт 4,500 тонн, орон нутагт 7,500 тонн багтаамжтай агуулахуудад төмс, хүнсний ногооны нөөц бүрдүүлэх ажил эхэлжээ.

Улаанбаатарын гэр хорооллын айл өрхүүдийг арваннэгдүгээр сарын 1-нээс цахилгааны шөнийн тарифын хөнгөлөлтөд хамруулна. Хөнгөлөлт оройн 21:00 цагаас өглөөний 09:00 цаг хүртэлх хэрэглээнд үйлчилнэ. Хамрагдахын тулд цахилгааны төлбөрийн өргүй, цагийн ялгаварт тоолууртай, ахуйн болон гэр сууцаа халаах зориулалтаар цахилгаан хэрэглэдэг байх шаардлагатай. Нийслэлийн гэр хороололд 171 мянга гаруй айл өрх амьдарч байна.

Нийслэлийн хэмжээнд өвлийн улиралд 10,300 тонн давс, 10,200 тонн цас хайлуулах бодис нөөцлөхөөр төлөвлөжээ. Нөөц бүрдүүлэлтийн ажил 80%-ийн гүйцэтгэлтэй байна. Зам цэвэрлэгээнд хувийн хэвшлийн 30 гаруй байгууллага оролцдог бөгөөд нийт 48 байгууллагын 3,200 гаруй ажилтан бэлэн байдалд ажиллаж байгаа аж. МҮОНРТ-ийн мэдээлэлд Охь мандал ХХК-ийн бэлтгэлийг шалгасан тухай дурдсан байна.

Баасан гарагийн арилжаагаар газрын тосны үнэ огцом өслөө. Brent — $116.72/баррель — +3.14% WTI — $103.27/баррель — +3.8% Brent-ийн долоо хоногийн өсөлт — — — +6% WTI-ийн долоо хоногийн өсөлт — — — +2.3% Brent-ийн хаалтын үнэ дөрөвдүгээр сарын 29-нөөс хойших хамгийн өндөр түвшинд хүрсэн байна. Үүнтэй зэрэгцэн Reuters-ийн аравдугаар сарын 23-нд нийтэлсэн шинэ судалгаагаар Хормузын хоолой болон ойролцоох усан замд аравдугаар сард 28 удаагийн баталгаажсан болон мэдээлэгдсэн хөлөг онгоцны халдлага бүртгэгджээ. Дайны эхлэлээс хойш нийт 113 халдлага бүртгэгдсэн бөгөөд дэлхийн том оврын нефть тээвэрлэгчдийн 3.5% орчим нь халдлагад өртсөн гэсэн тооцоо гарсан байна. Зарим танкерын өдрийн тээврийн хөлс $1 саяас давжээ.

Оросын төв банк мөнгөний бодлогын шинэ шийдвэрээ танилцууллаа. Бодлогын хүү — 14% 2026 оны инфляцын шинэ төсөөлөл — 7.1–7.6% Өмнөх төсөөлөл — 6–7% 2026 оны эдийн засгийн өсөлтийн төсөөлөл — 0.6% Оны эхнээс бензиний үнийн өсөлт — +21% Оны эхнээс дизелийн үнийн өсөлт — +13.4% 2027 оны бодлогын хүүгийн дундаж төсөөлөл — 12.5–13.5% Оросын газрын тос боловсруулах үйлдвэрүүдэд хийсэн Украины дроны халдлагууд, үйлдвэрлэлийн хүчин чадлын тасалдал, төсвийн зардал, нийтийн үйлчилгээний үнэ өссөн нь инфляцын гол хүчин зүйл болжээ.

Оросоос 40,000 тонн дизель түлш ачсан Agioi Fanendes танкер АНУ-ын Нью-Йорк хотыг чиглэн хөдөлсөн тухай Reuters мэдээллээ. Энэ нь 2022 онд Оросын газрын тосны бүтээгдэхүүний импортыг хориглосноос хойш АНУ руу чиглэсэн анхны ийм нийлүүлэлт юм. Танкер аравдугаар сарын 22-нд Оросын Приморск боомтоос хөдөлсөн бөгөөд арваннэгдүгээр сарын 7-нд хүрэх төлөвтэй. АНУ, Оросын хооронд байгуулсан шинэ тохиролцооны хүрээнд эхний ээлжид 300,000 тонн дизель экспортлохоор зарласан байна.

Алтны спот үнэ гурван сарын доод түвшинд хүрчээ. Спот алт — $3,998.35/унц Өдрийн доод үнэ — $3,975.23 Долоо хоногийн өөрчлөлт — −4% орчим Арванхоёрдугаар сарын алтны фьючерсийн хаалт — $4,007.90 Фьючерсийн өдрийн өөрчлөлт — −1.3% Нефтийн үнэ өссөнөөр инфляцын хүлээлт нэмэгдэж, АНУ-ын төв банк хүүгээ өндөр түвшинд хадгалах магадлал өссөн нь алтны үнэд дарамт учруулжээ.

АНУ-ын аравдугаар сарын урьдчилсан PMI үзүүлэлт нийтлэгдлээ. Нийлмэл PMI — 58.4 — 57.6 Шинэ захиалгын индекс — 58.1 — 58.2 Борлуулалтын үнийн индекс — 58.4 — 59.8 PMI 50-аас дээш байгаа нь хувийн хэвшлийн эдийн засгийн идэвхжил өсөж байгааг харуулна. Гэхдээ борлуулалтын үнийн индекс 2022 оны наймдугаар сараас хойших хамгийн өндөр түвшинд хүрсэн байна. АНУ-ын төв банкны бодлогын хүү одоогоор 3.75–4.00% байгаа бөгөөд зах зээл аравдугаар сарын 27–28-ны хурлаар өөрчлөхгүй байхыг голчлон хүлээж байна.

Reuters-ийн шинэ мөрдөн сурвалжлах нийтлэлд АНУ-ын өмнөх болон одоогийн засаг захиргаанууд SpaceX-д (албан сайт) Starlink-ийн үйлчилгээг тодорхой улс орон, бүс нутагт идэвхжүүлэх эсвэл хязгаарлах хүсэлтүүд гаргаж байсан тухай мэдээлжээ. Энэ мэдээллийг АНУ-ын өмнө нь өндөр албан тушаал хашиж байсан зургаан эх сурвалжид үндэслэн нийтэлсэн байна. Украин, Иран болон Ойрх Дорнодын зарим бүс нутагт үйлчилгээний хүртээмжийг өөрчлөх хүсэлтүүд гарч байжээ.

Хятадын Сангийн яам эхний есөн сарын төсвийн гүйцэтгэлийн шинэ статистик танилцууллаа. Төсвийн орлого — 17.2 их наяд юань Төсвийн орлогын жилийн өсөлт — +5.1% Татварын орлогын өсөлт — +6.1% Төсвийн зарлагын өсөлт — +1.0% Газрын борлуулалтын орлогын өөрчлөлт — −27.9% Орон нутгийн тусгай зориулалтын бондын цэвэр гаргалт — 3.56 их наяд юань Хятадын орон нутгийн засаг захиргааны газрын борлуулалтын орлого буурсаар байгаа нь үл хөдлөх хөрөнгийн салбарын хүндрэл үргэлжилж байгааг харуулж байна. Нөгөө талаас тусгай зориулалтын бондын санхүүжилтийг нэмэгдүүлж, 2027 оны зарим санхүүжилтийг урьдчилан гаргахаар төлөвлөжээ.