Өглөөний тойм

Өнгөрсөн 24 цагийн хамгийн том бодит хэлцэл. Ерөнхий сайд Н.Учралын Японы айлчлалын хүрээнд Монголын Сангийн сайд З.Мэндсайхан, Japan International Cooperation Agency-гийн Ерөнхийлөгч Танака Акихико нар “Чингис хаан” олон улсын нисэх буудлын өргөтгөлийн хөгжлийн санхүүжилтийн гэрээнд гарын үсэг зурлаа. Санхүүжилт 158.3 тэрбум иен. Өмнө нь парламентын шатанд хэлэлцэж байсан төсөл ийнхүү санхүүжилт agreement болсон. Өргөтгөлөөр зорчигчийн хүчин чадал жилд 1.6 саяас 5.2 сая болж 3.2 дахин нэмэгдэнэ. Зорчигч болон ачааны терминал, дулааны станц, авто зогсоол, инженерийн байгууламжууд өргөжинө. Өмнө нийтлэгдсэн гэрээний нөхцөлөөр санхүүжилт жилийн 1.1% тогтмол хүүтэй, 40 жилийн хугацаатай, эхний 10 жил үндсэн төлбөрөөс чөлөөлөгдөх бүтэцтэй.

Японы айлчлалаас гарсан хоёр дахь, Монголын яг одоогийн шатахууны нөхцөлтэй шууд холбогдох мэдээлэл энэ. Ерөнхий сайд Н.Учрал, JICA-гийн Ерөнхийлөгч Танака нарын уулзалтаар Улаанбаатар хотод газрын тосны бүтээгдэхүүн хадгалах агуулахын цогцолбор байгуулах төслийн ТЭЗҮ-г боловсруулахад JICA дэмжлэг үзүүлэхээр болжээ. Төслийг Японы “POWERR Asia” санаачилгын хүрээнд судална. Энэ нь одоогоор барилгын санхүүжилтийн гэрээ биш — feasibility-study stage. Гэхдээ Оросоос АИ-92 тасалдаж, Монгол Хятад/Солонгосоос emergency import хийж байгаа яг энэ үед: том хадгалалт → стратегийн нөөц ↑ → богино нийлүүлэлтийн шок шингээх чадвар ↑ болно. 🟢 Стратегийн боломж | магадлал дунд–өндөр | ач холбогдол маш өндөр. Дараагийн хянах тоо нь агуулахын тонн/м³ хүчин чадал + байршил + CAPEX + санхүүжүүлэгч + оператор. JICA дэмжих газрын тосны бүтээгдэхүүний агуулахын төсөл

Монгол–Японы бизнесийн харилцаанд жижиг мэт боловч бүтцийн ач холбогдолтой өөрчлөлт гарлаа. Японы Гадаад худалдааг дэмжих байгууллага Japan External худалдаа Organization буюу JETRO Монголд төлөөлөгчийн газар байгуулах санал бодитоор урагшилжээ. JICA-тай хийсэн уулзалтаар ч уг саналыг ажил хэрэг болгох асуудал хөндөгдсөн байна. JETRO өмнө нь Монголд байнгын оффисгүй ч Монголын компани, байгууллагуудтай хамтарч ажиллаж байсан. Төлөөлөгчийн газар байгуулагдвал: Japanese company → Mongolia market intelligence → partner search → хөрөнгө оруулалт/худалдаа facilitation гэсэн институцийн суваг байнгын болно. Японы компаниуд Монголд ороход хамгийн том саадийн нэг нь reliable local company/market information байдаг учраас энэ нь B2B талд ач холбогдолтой. 🟢 Боломж | магадлал өндөр | ач холбогдол өндөр.

Мөн уулзалтаар стратегийн эрдэс чиглэлээр Японы Металл, эрчим хүчний аюулгүй байдлын байгууллага JOGMEC-тай хамтын ажиллагааг өргөжүүлэхээр ярилцжээ. Энэ нь CAREC-ийн critical-minerals value-chain санамж бичигтэй бараг зэрэгцэж байна. Монголын хувьд одоо: China → үндсэн түүхий эд худалдан авагч CAREC → regional үнэ цэнийн сүлжээ гэсэн гурван суваг зэрэг бий болж байна. Япон батарей, электроник, хагас дамжуулагч, auto нийлүүлэлт-chain-д стратегийн эрдэсийн Хятадаас хамаарлыг бууруулах стратегитай тул Монголын хайгуул/project-development талд энэ хамтын ажиллагаа material болж болно. 🟢 Боломж | магадлал дунд–өндөр | стратегийн ач холбогдол маш өндөр. JICA–JOGMEC–JETRO чиглэлийн хэлэлцээ

Дотоод санхүүгийн хамгийн чухал шинэ тоо. Монголбанкны Ерөнхийлөгч С.Наранцогт УИХ-ын гишүүдэд танилцуулахдаа төв банкны хуримтлагдсан алдагдал ₮7.5 их наяд хүрснийг мэдээлжээ. Алдагдлын томоохон эх үүсвэрт өмнөх үнэ тогтворжуулах бодлого, ипотекийн зээлийн хөтөлбөр зэрэг орж байна. Монголбанк одоо хуримтлагдсан алдагдал, өөрийн хөрөнгийн дутагдлыг Засгийн газрын тусгай үнэт цаасаар шийдвэрлэх бүтцийн санал дэвшүүлж байна. Энэ бол accounting issue төдий биш. Төв банкны negative equity → fiscal/monetary boundary → central-bank independence → инфляц credibility. 🟠 Санхүүгийн/засаглал эрсдэл | ач холбогдол маш өндөр. Монголбанкны ₮7.5 их наядын хуримтлагдсан алдагдал

С.Наранцогт 2027 оны мөнгөний бодлогын үндсэн чиглэлийг УИХ-д өргөн барьж, инфляцыг дунд хугацаанд 5% орчимд тогтворжуулах зорилт тавилаа. Төсөлд 17 бодлогын арга хэмжээ, дөрвөн суурь өөрчлөлт багтжээ. Сонирхолтой технологийн хэсэг нь Монголбанк: Open Banking • SupTech • mBridge • stablecoin зэрэг технологийг судалж, туршин, үе шаттай нэвтрүүлэхээр бодлогын баримт бичигтээ оруулсан явдал. 🟢 финтек боломж / 🟠 хомс monetary policy эрсдэл | ач холбогдол өндөр. 2027 оны мөнгөний бодлогын шинэ чиглэл

ХХААХҮ-ийн сайд Ц.Идэрбат 2026 оны төсвийн тодотголоор ₮150 тэрбумыг ХАА-н салбарын эргэлтийн хөрөнгөд тусгасныг мэдээлэв. Мөнгөөр улаан буудайг элеваторт нөөцөлж, жилийн турш гурилын үйлдвэрүүдэд нийлүүлээд дараагийн ургацаар дахин нөхөх revolving mechanism бий болгож байна. Энэ нь: farmer → state/хадгалалт → flour mill гэсэн нийлүүлэлт-chain санхүүжилт механизм. Мөн ургац хураалтын шатахууныг Хөдөө аж ахуйн корпорацын нөөцөөс хангаж байгаа гэж мэдээлжээ. 🟢 Тариаланч/гурилын үйлдвэрт хөрвөх чадвар support | 🟠 төрийн хуваарилалт/засаглал эрсдэл | ач холбогдол өндөр.

Huawei Монголд сэргээгдэх эрчим хүч, smart-эрчим хүч management чиглэлийн шинэ бүтээгдэхүүн, системүүдээ албан ёсоор танилцуулжээ. Энэ бол гэрээ биш бөгөөд нийтлэл сурталчилгааны агуулгатай гэдгийг ялгах хэрэгтэй. Гэхдээ цаг хугацаа нь сонирхолтой: Монголд нарны/wind+BESS төсөл, ОТ-ийн шинэ эрчим хүчний эх үүсвэр, аймгуудын батарей-хадгалалт төслүүд зэрэг зэрэг яригдаж байгаа үед том тоног төхөөрөмж vendor Монголын зах зээлээ идэвхжүүлж байна. 🟢 сэргээгдэх/BESS ecosystem боломж | ач холбогдол дунд.

China-ын албан ёсны үйлдвэрлэл PMI IX сард 49.8 → 50.1 болж, хоёр сар дараалан агшсаны эцэст дахин expansion territory-д орлоо. Private RatingDog PMI бүр 51.5 → 52.1, таван сарын дээд түвшинд хүрэв. Үйлдвэрлэлийн output index 51.7, шинэ захиалга 50.5 болсон байна. Сэргэлтийг зөвхөн дэмжлэг бус дэлхийн AI огцом өсөлтаас үүссэн industrial эрэлт дэмжиж байгааг Reuters онцолжээ. Хятад мөн дэд бүтэц, технологийн салбарт хямд зээл чиглүүлэх шинэ арга хэмжээг IX сарын 29-нд зарласан байна.

Private services PMI IX сард 51.4 → 51.6 болж, гурван сарын хамгийн өндөр өсөлт үзүүлжээ. Шинэ захиалга, тэр дундаа гадаад захиалга нэмэгдсэн байна. үйлдвэрлэл болон services хоёулаа зэрэг 50-аас дээш байгаа нь өмнөх хэдэн сарынхаас илүү сайн macro дохио. Монголд хамгийн чухал дамжуулалт нь шууд үйлчилгээний экспорт бус: China economy stabilisation → түүхий эдийн эрэлт + Chinese outbound business/хөрөнгө оруулалт + Монгол руу аялал/худалдаа. 🟢 Боломж | магадлал өндөр | ач холбогдол өндөр. Reuters — Хятадын үйлчилгээний PMI

Russia IX сарын 30-нд дизелийн экспортын хоригоо 2026.X.31 хүртэл сунгав. Орос дэлхийн хоёр дахь том дизель экспортлогч бөгөөд боловсруулах үйлдвэрүүдэд Украины дроны халдлагаууд давтагдаж, дотоодын шатахууны нийлүүлэлт хүндрээд байгаа нь шалтгаан болжээ. Монголын хувьд маш чухал nuance бий. Өмнөх хоригийн зохицуулалтаар Монгол болон Оростой Засгийн газар хоорондын гэрээтэй зарим улсад нийлүүлэх түлш онцгой тохиолдолд багтаж байсан бөгөөд Reuters шинэ сунгалтын мэдээлэлдээ энэ зохицуулалтыг дахин дурдсан. Өөрөөр хэлбэл: Russia global дизель export ↓ гэхдээ Russia → Mongolia нийлүүлэлт legally possible хэвээр. Гэвч энэ нь Монголын physical нийлүүлэлт баталгаатай гэсэн үг биш. Орос өөрөө боловсруулах үйлдвэр shortage-той байгаа учраас Монголд IX сард гарсан АИ-92-ийн тасалдалтай ижил хуваарилалт эрсдэл дизельд ч байсаар байна. 🔴 Эрсдэл | магадлал өндөр | ач холбогдол маш өндөр. Шууд өртөх: уул уурхай, нүүрс тээвэр, ХАА, барилга, ачаа тээвэр/логистик. Reuters — Орос дизелийн экспортын хоригоо X сарын эцэс хүртэл сунгав

IX сарын 30-ны арилжаагаар Brent-ийн XI сарын гэрээ $103.50/баррель, +0.9%; WTI $90.42, +1.2%-д хаагдлаа. Brent IX сарын турш ойролцоогоор 14% өссөн нь VII сараас хойших хамгийн том сарын өсөлт. Гол шалтгаан нь АНУ–Ираны хэлэлцээ бодит ахицгүй, refined-product market хомс хэвээр байгаа явдал. АНУ-ын түүхий нефть inventories өссөн ч бензин болон distillate нөөц буурчээ. Saudi Arabia Red Sea-ийн Yanbu боомтоос tanker loading-аа сэргээсэн нь эерэг counter-дохио боловч product shortage арилаагүй.

IX сарын 30-нд гарсан Reuters-ийн 30 шинжээчийн шинэ судалгаагаар 2026 оны Brent-ийн дундаж үнийн төсөөлөл $89.05, WTI $83.90 болж дээшилжээ. Brent-ийн forecast range $77.27–97.60 байна. Шалтгаан нь Hormuz-аар нийлүүлэлт ойрын хугацаанд бүрэн хэвийн болох магадлал бага гэж зах зээл үзэж эхэлсэн явдал. Зарим шинжээч дараагийн 3–6 сард мөргөлдөөн бүрэн шийдэгдэнэ гэж суурь таамагтаа оруулахгүй байна. Хятадын эхний шокийг шингээсэн нефтийн нөөц ч багасаж байгаа гэж Reuters мэдээлэв. Монголын хувьд энэ нь шатахууны асуудлыг “хэдэн долоо хоногийн temporary шок” гэж үзэхэд эрсдэлтэй гэсэн үг. 🔴 Эрсдэл | магадлал дунд–өндөр | ач холбогдол маш өндөр. Reuters — шинэ oil-price consensus