Оройн аналитик тойм

Өнөө өглөө АМГТГ-ын Газрын тосны бүтээгдэхүүний хэлтсийн дарга Д.Даваабаяр Монгол Улс АИ-92 автобензиний 5–6 хоногийн нөөцтэй байгааг мэдээллээ. Үүний зэрэгцээ Шуурхай штаб ШТС-уудын борлуулалтад шууд хяналт хийж эхэлжээ. Хайлааст дахь МТ ШТС зөвхөн талоноор шатахуун олгож, талоныг компанийн төв оффисоос авах нөхцөл тавьсныг Шуурхай штаб хэрэглэгчдийг ялгаварласан гэж үзэн хуулийн дагуу хариуцлагын асуудал хөндөнө гэв. Энэ хоёр мэдээллийг нийлүүлбэл асуудал зөвхөн улсын нийт нөөц биш, импортлогч → ШТС → хэрэглэгч гэсэн хуваарилалт дээр шилжиж байна. 🔴 Эрсдэл | магадлал маш өндөр | ач холбогдол маш өндөр. Уул уурхай, авто тээвэр, хүргэлт, барилга, ХАА болон жижиглэн худалдааны логистикд шууд нөлөөлнө. News.mn — АИ-92-ын нөөцийн өнөөдрийн мэдээлэл Chig.mn — МТ ШТС-ийн талоны асуудал

Өнөөдрийн хамгийн чухал засаглал сэдэв. УИХ-ын гишүүн Л.Мөнхбаясгалан АН-ын “4:11” мэдээллийн үеэр Аж үйлдвэр, эрдэс баялгийн сайд Г.Дамдиннямтай холбоотойгоор шатахууны нөөцийн сав байгуулах хөнгөлөлттэй зээлийн схемийн талаар мэдэгдэл хийв. Түүний мэдээлснээр зээлийг компаниудад 9%-ийн хүүтэй хүргэхийн тулд 2026 онд улсын төсвөөс ₮20 тэрбумын хүүгийн татаас гаргасан байна. Нийтлэлд нэрлэсэн зээлүүдээс хамгийн том нь Шунхлай — ₮30 тэрбум, Петро хаан — ₮10 тэрбум, Шинэ эрин Ойл — ₮6 тэрбум; Мон суль, Синчи ойл тус бүр ₮5.1 тэрбум; Тэс Петролиум, Сан петролиум тус бүр ₮5 тэрбум; Сод Монгол — ₮3.1 тэрбум; Өү Жи Энержи Ойл, Welcome, Петро найн тус бүр ₮2.7 тэрбум; Интернайшнл, Морьт говь Ойл тус бүр ₮2.5 тэрбум; Либра Энержи ₮2 тэрбум; Ди Би Ойл ₮750 сая гэж дурджээ. Энд нэг зүйлийг ялгаж харах хэрэгтэй: ₮500 тэрбумын зээл лоббидсон, ₮9 их наядын зах зээл сайдын мэдэлд орсон гэх хэсгүүд нь Л.Мөнхбаясгалангийн улс төрийн мэдэгдэл бөгөөд одоогоор хараат бус аудит, мөрдөн шалгалтаар тогтоогдсон баримт биш. Харин дээрх компани–зээлийн жагсаалт нь шалгаж болох маш үнэ цэнтэй lead юм. 🔴 засаглал ажиглалт | ач холбогдол маш өндөр. Энд одоо шалгах ёстой зүйл: компани → авсан зээл → банк → төсвийн хүүгийн татаас → барьсан савны м³ → одоо хадгалж буй түлш → эцсийн өмчлөгч. Хэрэв хөнгөлөлттэй зээлийн зорилго стратегийн нөөц нэмэгдүүлэх байсан атлаа улс 5–6 хоногийн АИ-92-той байгаа бол…

Өнөө 08:02-д Засгийн газар, 09:33-д МҮОНРТ-аар нийтлэгдсэн мэдээллээр JETRO Монголд байнгын төлөөлөгчийн газар байгуулахаар болжээ. Энэ нь Японы айлчлалын үеэр яригдсан санаа байхаа больж, институцийн бодит өөрчлөлт болж байна. JETRO-гийн Монгол дахь баг Японы компаниудад Монголын зах зээл, түнш хайлт, хөрөнгө оруулалтын мэдээлэл өгөхийн зэрэгцээ Монголын компаниудад Японы зах зээлд гарах бүтээгдэхүүнээ судлах, үйлдвэрлэл/борлуулалтын know-how, инноваци, маркетингийн зөвлөгөө өгдөг бүтэцтэй байна. Монголын тал Япон руу экспортлох бүтээгдэхүүний нэр төрөл, хэмжээг нэмэгдүүлэх шаардлагатайг мөн онцолжээ. 🟢 Боломж | магадлал маш өндөр | ач холбогдол өндөр. Ялангуяа ноолуур, хүнс, processed food, технологи, аялал жуулчлал, mining-services болон Японы SME–Монгол SME matching-д ашигтай. Засгийн газар — JETRO Монголд салбараа нээнэ

АХБ-ны Ерөнхийлөгч Масато Канда Монголд хийж буй айлчлалынхаа үеэр 2027 он хүртэл Монголд $1.3 тэрбум хүртэл санхүүжилт хийхээр төлөвлөж байгааг X сарын 1-нд албан ёсоор зарлав. Зөвхөн энэ долоо хоногт АХБ Монголтой нийт $455 саяын гурван зээлийн гэрээ байгуулжээ. Эдгээр нь орон нутгийн эрүүл мэндийн үйлчилгээ, эдийн засгийн дарамтын үед боловсролын хүртээмжийг хамгаалах, гамшгийн бэлэн байдлыг сайжруулахад чиглэнэ. Энэ нь өнгөрсөн өдрүүдийн CAREC уулзалтуудаас гарсан хамгийн том баталгаатай мөнгөн дүнтэй капиталын сигнал болж байна. Монголд дамжих бизнесийн суваг: хөгжлийн санхүүжилт → төрийн төсөл → худалдан авалт → барилга/EPC → тоног төхөөрөмж → IT → consulting → local subcontractor. 🟢 Боломж | магадлал маш өндөр | ач холбогдол маш өндөр. ADB — Монголд $1.3 тэрбумын санхүүжилт төлөвлөснөө зарлав

Өчигдөр 21:00 цагт Ерөнхий сайд Н.Учрал АХБ-ны Ерөнхийлөгч Масато Кандатай уулзах үеэр Монголд 2025–2028 онд олгох хөнгөлөлттэй зээлийн эх үүсвэрийг $292.7 саяас $350.68 сая болгон нэмэгдүүлэх болсныг мэдээлэв. Энэ санхүүжилтээр сургууль, цэцэрлэг, эмнэлгийн төслүүдийг хэрэгжүүлэхээр байна. Тиймээс дараагийн шатанд: $350.68M → project list → худалдан авалт package → tender → гүйцэтгэгч гэсэн том худалдан авалтын дамжуулах хоолой бий болно. Барилга, эмнэлгийн тоног төхөөрөмж, сургуулийн тоноглол, инженерчлэл, IT болон consulting компаниудад шууд боломж. 🟢 Боломж | магадлал маш өндөр | ач холбогдол өндөр.

Өчигдрийн уулзалтын бизнесийн хувьд хамгийн сонирхолтой хэсэг энэ байж магадгүй. Монголын тал АХБ-д: АХБ → Монголын хөрөнгийн зах зээлд MNT бонд → төгрөг татах → private sector-д long-term MNT loan гэсэн механизм санал болгожээ. Масато Канда уг саналыг нааштай хүлээн авч буйгаа илэрхийлсэн байна. Энэ нь хэрэгжвэл Монголын компаниудын нэг том бүтцийн problem-ийг шийднэ. Одоо урт хугацааны хөгжлийн санхүүжилт ихэвчлэн USD байдаг тул: USD loan → MNT орлого → FX эрсдэл. Харин шинэ бүтэц: MNT бонд → MNT loan → MNT орлого болбол валютын mismatch эрс буурна. Ялангуяа SME, сэргээгдэх эрчим хүч, үйлдвэрлэл, technology, логистик болон дэд бүтэц-service компаниудад чухал. Одоогоор гэрээ байгуулагдаагүй учраас дамжуулах хоолой гэж үзнэ. 🟢 Маш сонирхолтой боломж | магадлал дунд–өндөр | ач холбогдол маш өндөр. АХБ-тай хийсэн уулзалтын дэлгэрэнгүй

Өнөө 11:35-д нийтлэгдсэн мэдээллээр Шадар сайд Н.Номтойбаяр Астана хотын эдийн засгийн тусгай бүсүүдэд ажиллаж, Монголын Засгийн газар Эдийн засгийн тусгай бүсийн тухай хуулийн төслийг намрын чуулганаар УИХ-д өргөн мэдүүлэхээр бэлтгэж байгааг мэдэгдэв. Астанагийн загварт 25 жил хүртэл: газрын татвар 0% + НӨАТ 0% + үл хөдлөхийн татвар 0% + газар ашиглалтын төлбөр 0% + импортын тоног төхөөрөмж/түүхий эдийн гаалийн татвар 0% гэсэн incentive ашигладаг. Монгол яг энэ хэмжээгээр хуульчилна гэсэн үг биш. Гэхдээ Засгийн газар SEZ-ээ tax holiday + land + customs + үйлдвэрлэл гэсэн илүү хүчтэй FDI хэрэгсэл болгох загвар судалж буй нь тодорхой боллоо. 🟢 Боломж | магадлал дунд–өндөр | ач холбогдол өндөр. Энэ нь боловсруулах үйлдвэр, хүнс, логистик, technology үйлдвэрлэл болон экспортын үйлдвэрлэлд том өөрчлөлт авчирч болно.

Астанагийн айлчлалын үеэр Монголын тал Wabtec-ийн Казахстан дахь үйлдвэртэй баруун босоо тэнхлэгийн төмөр замын бүтээн байгуулалтын барилга угсралт, дохиоллын системийн компаниудтай хамтран оролцох боломж ярилцжээ. Wabtec болон Казахстаны Локомотив құрастыру зауытаас Монгол 2023 онд дөрвөн зүтгүүр авсан бөгөөд одоо Монголд төмөр замын 57 нэр төрлийн бүтээгдэхүүн нийлүүлдэг байна. Казахстан дахь Wabtec 2025 онд $4.2 тэрбумын зүтгүүр нийлүүлэлт, техникийн үйлчилгээний гэрээ байгуулсан хэмжээний үйлдвэрлэлийн төв юм. Одоогоор гэрээ байгуулагдаагүй тул дамжуулах хоолой. Гэхдээ баруун босоо төмөр зам бодит худалдан авалт шатанд ороход Wabtec нь locomotive/signalling/automation талын потенциаль supplier гэдэг нь ил болж байна. 🟢 Боломж | магадлал дунд | ач холбогдол өндөр. Засгийн газар — Астана SEZ болон Wabtec-ийн хэлэлцээ

Өнөө өглөө нийтлэгдсэн ярилцлагад Монголбанкны Мөнгөний бодлогын хорооны хараат бус гишүүн Р.Даваадорж 2027 оны төсвийн зарлага 2026 оноос ₮9.6 их наядаар нэмэгдэх, Засгийн газрын өр ДНБ-ий 50%-д хүрэхээр төлөвлөснийг онцолжээ. Түүний байр суурь бол шинжээчийн үнэлгээ гэдгийг ялгах хэрэгтэй. Гэхдээ дамжуулалт нь бизнесийн хувьд бодит: төрийн зарлага ↑ → aggregate эрэлт ↑ → инфляц ↑ → Монголбанкны хүү өндөр хэвээр → private-sector зээллэгийн өртөг ↑. Тэрээр Монголд 1.13 сая хүн хувийн хэвшилд ажилладаг, 220 мянган бүртгэлтэй компаниас ~70 мянга нь НӨАТ төлдөг бөгөөд төрийн цалингийн өсөлттэй хувийн хэвшил өрсөлдөхөд хүндрэлтэй гэж үзжээ. 🔴 Macro эрсдэл | магадлал дунд–өндөр | ач холбогдол өндөр. iToim — 2027 оны төсөв, өр, хувийн хэвшлийн эрсдэлийн ярилцлага

АХБ–Засгийн газрын уулзалтаар эдийн засгийн тогтвортой байдлыг хамгаалах зориулалттай $200 саяын төсвийн дэмжлэгийг 2026 онд багтаан авах ажлыг эрчимжүүлэхээр тохирчээ. Энэ нь project loan-аас ялгаатай. Мөнгө тодорхой барилга руу бус төсвийн хөрвөх чадвар/stability руу орно. Монголд дамжих суваг: $200M inflow → FX reserves/fiscal хөрвөх чадвар ↑ → Засгийн газрын domestic borrowing дарамт ↓ → MNT/interest-rate дарамтд relative positive. Гэхдээ эцсийн нөхцөл, policy conditionality чухал. 🟢 Macro боломж / 🟠 sovereign debt эрсдэл | магадлал өндөр | ач холбогдол маш өндөр.

АХБ Монголд гамшиг, онцгой нөхцөл үүссэн үед ашиглах $250 саяын болзошгүй санхүүжилтийн зээлийн шугам нээх асуудлыг мөн судалж байна. Энэ нь шууд зарцуулах $250 сая биш — contingent credit facility. Гэхдээ Монгол шиг зуд, ган, үер болон түүхий эд шокд мэдрэмтгий эдийн засагт төсөв гэнэт emergency borrowing хийх шаардлагыг багасгана. 🟢 Fiscal-эрсдэл insurance | магадлал дунд–өндөр | ач холбогдол өндөр.

Өчигдөр CAREC Business Forum үргэлжилж, Монголын бизнес, хөрөнгө оруулалт, инновацийн боломжуудыг бүс нутгийн бизнес, хөрөнгө оруулагчдад танилцууллаа. Форумд эрчим хүч, smart transport/логистик, стратегийн эрдэс зэрэг салбарын хувийн компаниудыг тусгайлан татан оролцуулсан байна. Энэ долоо хоногийн мэдээллийг нийлүүлбэл CAREC-ийн Монгол дахь хэлэлцэх асуудал: гэсэн таван тулгуур дээр тогтож байна. Одоогоор X сарын 1-ний форумын хүрээнд тусдаа Монгол компанитай холбоотой шинэ том M&A/FDI гэрээ нийтэд ил болоогүй. 🟢 дамжуулах хоолой боломж | магадлал өндөр | ач холбогдол өндөр.

Монголбанк X сарын 1-нд Хяналтын зөвлөлийн хурлын мэдээллээ нийтэлж, Төв банкны тухай хуулийн хэрэгжилт, Монголбанкны дунд хугацааны стратеги, дотоод хяналт болон хөндлөнгийн аудитын асуудлыг хэлэлцсэнээ мэдээлэв. Энэ нь Монголбанк ₮7.5 их наядын хуримтлагдсан алдагдалтай гэдэг мэдээлэл гарсны яг дараах засаглал process гэдгээрээ анхаарал татаж байна. Хяналтын зөвлөл Төв банкны тухай хуулийн хэрэгжилтийн үр дагаврын үнэлгээнд тусгах асуудлуудын талаар санал солилцжээ. 🟠 засаглал ажиглалт | ач холбогдол өндөр. Энд дараагийн хянах зүйл нь: Монголбанк — Хяналтын зөвлөлийн хурлын мэдээлэл

Өнгөрсөн 24 цагийн Монголд хамгийн чухал мэдээ. Vladimir Putin X сарын 1-нд ОХУ олон улсын хориг арга хэмжээ цуцлагдах хүртэл дэлхийн зах зээлд дизель түлш нийлүүлэхгүй гэж мэдэгдлээ. Украины Оросын нефть боловсруулах үйлдвэрүүдэд хийсэн цохилтууд тодорхой хэмжээнд үр дүнд хүрч, Оросын ДНБ-д 1% орчим сөрөг нөлөө үзүүлснийг Путин мөн хүлээн зөвшөөрсөн байна. Орос өмнө нь дизелийн экспортын хоригоо X сарын 31 хүртэл сунгасан. Монгол Засгийн газар хоорондын гэрээний дагуу онцгой тохиолдолд багтаж байсан ч өнөөдрийн мэдэгдэл Оросын нийт available export pool улам багасна гэдгийг харуулж байна. Монголд дамжих суваг маш шууд: Russian боловсруулалтын гарц ↓ → export pool ↓ → Монголд хуваарилалт эрсдэл ↑ → дизель ↑ → уул уурхай/нүүрс тээвэр/ХАА/логистикийн зардал ↑. Ялангуяа Эрдэнэс Тавантолгой, Mongolian Mining Corporation болон авто тээврийн нүүрсний нийлүүлэлтийн сүлжээд дизель нь critical input. 🔴 Эрсдэл | магадлал маш өндөр | ач холбогдол маш өндөр. Reuters — Путин дизелийн экспортын талаар

Нөхцөл Оросын асуудлаас хальж байна. United States-ын засаг Germany болон France-д emergency дизель stocks-оо зах зээлд гарга, эс бөгөөс АНУ дизелийн экспортоо хязгаарлаж магадгүй гэж мэдэгдсэн талаар Reuters эх сурвалжуудаас мэдээлэв. Европын emergency дизель stock-ийн гол хэсэг Герман, Францад хадгалагддаг. АНУ өөрөө шатахууны үнийн дарамттай тул дэлхийн refined-product нийлүүлэлтг нэмэгдүүлэхийг шаардаж байна. Энэ бол Монголд анхаарах маш хүчтэй second-order дохио: Оросын нийлүүлэлтийн шок → global дизель shortage → Europe/US strategic stocks → Asian дизель price. Монгол Оросын тасалдлыг Хятад, Солонгосоос нөхөх гэж байгаа ч дэлхийн дизелийн үнэ өсвөл төрөлжилт нь нийлүүлэлтийн эрсдэлийг бууруулсан ч price эрсдэлийг арилгахгүй. 🔴 Эрсдэл | магадлал маш өндөр | ач холбогдол маш өндөр. Reuters — АНУ Герман, Францаас дизелийн нөөц гаргахыг шаардав

Дизелийн асуудалтай зэрэгцэн нефтийн үнэ X сарын 1-нд баррель тутамд $4-өөс илүү буюу ойролцоогоор 4% өсөв. Гол шалтгаан нь АНУ Ойрхи Дорнод руу нэмэлт цэрэг, нисэх онгоц тээгч илгээж байгаа тухай мэдээлэл болон Хятад түлшний экспортоо зогсоосон тухай зах зээлийн мэдээлэл байлаа. Энэ нь өмнөх өдөр гарсан нефтийн үнийн бууралтыг үндсэндээ эргүүлэв. Монголын дамжуулалт: түүхий нефть ↑ + refining shortage ↑ + ачаа тээвэр/эрсдэл нэмэгдэл ↑ → бензин/дизель import өртөг ↑ → CPI ↑. Монголын өнөөгийн шатахууны хомсдол зөвхөн логистик асуудал биш болж, үнэ + нийлүүлэлт гэсэн давхар шок болох эрсдэл нэмэгдэж байна. 🔴 Эрсдэл | магадлал маш өндөр | ач холбогдол маш өндөр. Reuters — X сарын 1-ний нефтийн зах зээл