Оройн аналитик тойм

11:26-д нийтлэгдсэн мэдээллээр АҮЭБ-ийн сайд Г.Дамдинням Беларусийн Элчин сайд Орда Михаил Сергеевичтэй уулзах үеэр Беларусь одоо Монголын төмрийн хүдрийг ОХУ-аар дамжуулан импортолдог, цаашид Монголын талтай шууд гэрээлэн худалдан авах сонирхолтой байгаагаа илэрхийлжээ. Энэ нь одоогоор худалдааны гэрээ биш. Гэхдээ бодит худалдан авагчийн сонирхол учраас өнөө өглөөний хамгийн сонирхолтой экспортын сигнал. Монголын тал дотоодын гангийн үйлдвэр байгуулах бодлоготой тул зөвхөн хүдэр бус боловсруулсан бүтээгдэхүүнийг Беларусийн металлургийн үйлдвэрүүдэд нийлүүлэх боломжийг мөн ярьжээ. Беларусь мөн газрын тосны гүний өрөмдлөг, хайгуулын туршлагаа Монголд ашиглан хамтарсан төсөл хийх сонирхолтой байна. 🟢 Боломж | Хамгийн чухал дараагийн мэдээлэл нь offtake хэмжээ, үнэ, тээврийн маршрут, төлбөрийн валют, Оросын транзитын нөхцөл байх болно. Монгол–Беларусийн аж үйлдвэр, эрдэс баялгийн хэлэлцээ

11:16-д гарсан шинэ мэдээллээр Эмээлт эко аж үйлдвэрийн паркийн дулааны цахилгаан станц, үйлдвэрийн цэвэрлэх байгууламжийн төслийн гүйцэтгэгч нь “Хуа зи технологи” ХХК болох нь тодорхой болов. Хотын дарга Б.Пүрэвдагва тус компанийн дэд ерөнхийлөгч Жан Жичэнтэй уулзаж, зураг төслийг яаралтай магадлалд оруулах, техник, тоног төхөөрөмж, хүн хүчээ нэмэгдүүлж графикийн дагуу барих үүрэг өгчээ. Энэ төсөл IX сарын 21-нд шав тавьсан бөгөөд малын гаралтай түүхий эдийн үйлдвэрүүдийг төвлөрүүлж, арьс шир, ноос, ноолуурын экспортын боловсруулах кластер байгуулах суурь дэд бүтэц юм. 🟢 Боломж | ач холбогдол өндөр. Гэхдээ бизнес-интеллиженсийн хувьд одоо шалгах ёстой зүйл илүү тодорхой болов: “Хуа зи технологи” → ultimate owner → сонгон шалгаруулалт → гэрээний дүн → санхүүжилтийн эх үүсвэр → subcontractor → тоног төхөөрөмжийн нийлүүлэгч. Энэ бол өнөөдрөөс хянах үнэ цэнтэй гүйцэтгэгч graph. Эмээлт паркийн төслийн гүйцэтгэгчийн мэдээлэл

09:28-д нийтлэгдсэн мэдээллээр Монгол Улс БНХАУ-ын Ляонин мужид болж буй Олон улсын худалдаа, хөрөнгө оруулалтын VII үзэсгэлэнд гол зочин орноор оролцож байна. “Монгол–Ляонины эдийн засаг, худалдааны харилцаа” арга хэмжээнд Ляонины 70 орчим компанийн 100 гаруй бизнес эрхлэгч оролцжээ. Эдийн засаг, хөгжлийн дэд сайд С.Даваасүрэн Монголын компаниудын павильоноор мөн зочилсон байна. Энэ нь гэрээ байгуулагдсан гэсэн мэдээлэл биш боловч Монголын хувьд Ляонин сонирхолтой: Хятадын зүүн хойд хэсгийн хүнд үйлдвэр, машин механизм, petrochemical, металлурги, логистикийн том төв. Тиймээс боломж нь зөвхөн Монгол бараа Хятадад зарах биш: гэсэн загвар байж болно. 🟢 Боломж | магадлал дунд | ач холбогдол дунд–өндөр. Монгол–Ляонины худалдаа, хөрөнгө оруулалтын арга хэмжээ

Өчигдрийн хамгийн том шинэ бизнесийн хэлцэл энэ байна. Говийн бүсийн уурхайнуудын жилд 1.3 тэрбум кВт.цаг цахилгааны хэрэгцээг 99.5%-ийн найдваржилттай хангах, импортын цахилгааныг орлох сэргээгдэх эрчим хүчний төслийн IPP аукционд М Си Эс Интернэйшнл, “Нэт Зеро Тек” ХХК, “Өвөр Монголын Эрчим Хүчний Олон Улсын Хамтын Ажиллагаа” ХХК-ийн консорциум 7.90 US cent/kWh санал болгож ялжээ. Аукционы дээд үнэ 9.7 цент/kWh байсан. Энэ төсөл Оюу Толгой зэрэг Өмнийн говийн уурхайн Хятадаас импортолдог цахилгааны хамаарлыг бууруулах стратегийн ач холбогдолтой. Эх сурвалжийн мэдээлснээр Оюу Толгой 2013 оноос хэрэглээгээ 100% Хятадын импортын цахилгаанаар хангаж, жилд ойролцоогоор $140 сая төлдөг; одоогийн гэрээ 2030 онд дуусна. Төслийг хоёр жилийн дотор баривал тарифын зөрүүнээс улсын хэмжээнд жилд ~₮130 тэрбумын үр өгөөж бий болно гэсэн тооцоо дурдагджээ.

Аукционы өмнөх мэдээллээр 10 компани оролцох сонирхлоо илэрхийлсэн боловч хоёр компани л шаардлага ханган дэнчингээ байршуулсан байна. Энэ жижиг мэт боловч засаглал талаас чухал тоо. 7.90 цент/kWh нь 9.7 центийн ceiling-ээс 18.6% доогуур үнэ боловч эцсийн өрсөлдөөн ердөө хоёр оролцогчтой болсон учраас дараа нь: 10 сонирхогч → qualification criteria → 2 bidder → winner consortium гэсэн худалдан авалт trail-ийг ил тод байлгах хэрэгтэй. Ялагч консорциумын Монгол–Хятадын бүтэц бас стратегийн сонирхолтой: Хятадын цахилгаан импортыг орлох төсөлд Өвөр Монголын эрчим хүчний компани өөрөө хөрөнгө/технологийн тал болж орж байна. 🟢 Эдийн засгийн боломж + 🟠 худалдан авалт transparency ажиглалт.

Монголбанкны VIII сарын шинэ статистикаар банкны нийт зээлийн үлдэгдэл ₮48.4 их наяд, жилийн өсөлт 14.3% болжээ. Үүнээс бизнесийн зээл жилийн 17.9%-ийн өсөлттэй байна. Чанаргүй зээл нийт зээлийн 5.3%, анхаарал хандуулах зээл 2.5% байна. Энд сонирхолтой macro дохио байна: consumer-credit growth саарч байгаа боловч business credit +17.9%. Өөрөөр хэлбэл өндөр хүүтэй орчинд ч компаниудын зээлийн эрэлт/нийлүүлэлт харьцангуй хүчтэй хэвээр. 🟢 Эдийн засгийн идэвхийн эерэг сигнал + 🟠 leverage эрсдэл | ач холбогдол өндөр. VIII сарын банкны зээлийн шинэ статистик

08:10-д нийтлэгдсэн УИХ-ын өнөөдрийн хуваариар Төсвийн байнгын хороо 16:00 цагаас “Уул уурхайн олборлолт эрхэлдэг төрийн өмчит компаниудын санхүүгийн үйл ажиллагааны талаарх мэдээлэл” сонсохоор товлосон байна. Хэдийгээр сонсгол 13:00-аас хойш болох ч энэ нь өнөө өглөө нийтлэгдсэн шинэ хэлэлцэх асуудал учраас бизнесийн хувьд онцгой анхаарах мэдээлэл. Үүнд Эрдэнэс Тавантолгой, Эрдэнэт үйлдвэр болон бусад олборлолтын ТӨК-ийн орлого, зардал, өр, худалдан авалт, ногдол ашиг зэрэг асуудал гарах боломжтой. 🟠 засаглал үйл явдал | магадлал маш өндөр | ач холбогдол маш өндөр. Ялангуяа сүүлийн өдрүүдэд ТӨК-иудын худалдан авалтыг парламентын түр хороогоор шалгах санаачилга зэрэгцэж байгаа тул өнөөдрийн сонсголд гарах компани тус бүрийн санхүүгийн тоонуудыг хадгалах нь чухал. УИХ-ын IX сарын 24-ний хуралдааны албан хуваарь

09:00 цагаас Хүний хөгжил, нийгмийн бодлогын байнгын хороо, 11:00 цагаас Эдийн засгийн байнгын хороо 2026 оны төсвийн тодотголын гурав дахь хэлэлцүүлгийг үргэлжлүүлж байна. Мөн Үндэсний баялгийн сан, Нийгмийн даатгалын сан, ЭМД-ын төсөв болон Үнэт цаасны зах зээлийн тухай хуульд өөрчлөлт оруулах асуудлууд хэлэлцэхээр товлогджээ. Бизнесийн дамжуулалт: төсвийн зарлага → нийт эрэлт → инфляц → Монголбанкны хүү → бизнесийн зээлийн өртөг. Иймээс нэг компанийн хэлцэл биш боловч өнөөдрийн private-sector санхүүжилт environment-д хамгийн өргөн нөлөөлөх policy үйл явдал. 🟠 Эрсдэл/боломж | ач холбогдол маш өндөр.

10:21-д гарсан шинэчилсэн мэдээллээр эрчим хүчний 46 үйлдвэр, компани 2026–2027 оны өвөлжилтөд зориулсан ~1,600 ажлаас 79%-ийг IX сарын 15-ны байдлаар гүйцэтгээд байна. Энэ үзүүлэлт өмнөх өдрүүдэд мэдээлэгдэж байсан тул шинэ бүтцийн үйл явдал биш; өнөөдөр албан мэдээллийн урсгалд дахин баталгаажлаа. Бизнесийн эрсдэл хэвээр: эрчим хүч shortage → үйлдвэрлэлийн downtime → жижиглэн худалдаа/office/дата төв/telecom өртөг ↑. Харин BESS, UPS, backup generation, нарны+хадгалалт, эрчим хүч-management нийлүүлэгчдэд эрэлт боломж. 🔴 Эрсдэл | магадлал дунд | нөлөөлөл гарвал өндөр.

11:31-д Улсын Ерөнхий прокурорын газраас орон сууц захиалгын гэрээгээр иргэдийг хохироосон хэргүүдийг шалгах тусгай ажлын хэсгийн хүрээнд 20 хэрэгт яллах дүгнэлт үйлдсэн талаар мэдээлэв. Энэ нь үл хөдлөх хөрөнгийн зах зээлийн хувьд material засаглал issue. 🔴 Эрсдэл: presale санхүүжилт / давхар захиалга / төслийн санхүүжилтийн transparency. Ялангуяа Монголд хөгжүүлэгчүүд банкны project finance-аас илүү иргэдийн урьдчилгаа мөнгийг барилга санхүүжилт болгон ашиглах бүтэц түгээмэл тул нэг компанийн асуудлаас илүү системийн consumer-credit эрсдэл гэж харах хэрэгтэй. Прокурор — орон сууц захиалгын 20 хэрэг

Монголбанкны VIII сарын статистикийг өчигдөр нийтэлснээр мөнгөний нийлүүлэлт ₮54.4 их наяд болж, жилийн 24.7%-иар өссөн байна. Өсөлтийн 17.1 нэгж хувийг гадаад цэвэр актив бүрдүүлжээ. Энэ нь нэг талаар экспорт, валютын урсгал санхүүгийн системийн хөрвөх чадварг дэмжиж буй сайн үзүүлэлт. Нөгөө талаар: M2 +24.7% + төсвийн тэлэлт → domestic эрэлт → инфляц гэсэн эрсдэлийг Монголбанк анхаарах шаардлагатай. Тиймээс бизнесийн зээл +17.9% болон M2 +24.7%-ийг хамтад нь харахад Монголын эдийн засаг credit contraction-д биш, нэлээд өндөр nominal хөрвөх чадвар growth-тэй байна. 🟠 Боломж + инфляцын эрсдэл | ач холбогдол өндөр.

АҮЭБ-ийн сайд Г.Дамдинням Их Британийн Элчин сайд Эдвин Самуэлтэй уулзах үеэр Их Британийн тал UK Export Finance (UKEF)-ийн дэмжлэгийг Монголын уул уурхай, эрчим хүч, тээврийн төслүүдэд чиглүүлэх боломжийг судлахад бэлэн байгаагаа мэдэгдлээ. Мөн Монгол Улс судлагдаагүй геологийн талбайгаа олон улсын хөрөнгө оруулалт, хайгуулд нээх бодлого хэрэгжүүлж буйгаа танилцуулсан бөгөөд стратегийн эрдэс, Оюу Толгойн туршлага, боловсруулах үйлдвэрлэлийн талаар ярилцжээ. Энэ нь санхүүжилт батлагдсан гэсэн үг биш. Гэхдээ UKEF орж ирвэл зөвхөн equity хөрөнгө оруулагч хайхаас өөр: UK тоног төхөөрөмж/technology + export credit → Mongolian project гэсэн санхүүжилтийн суваг нээгдэнэ. 🟢 Боломж | магадлал дунд | ач холбогдол өндөр. Монгол–Их Британи, UKEF-ийн боломж — АҮЭБЯ

Хөрөнгө оруулалтын тухай хуулийн шинэчлэлтэй холбоотойгоор хөрөнгө оруулагчдын гомдол шийдвэрлэх чиг үүргийг Эдийн засаг, хөгжлийн яамны дэргэдэх төвөөс Хөрөнгө оруулалт, худалдааны газарт шилжүүлжээ. 2022–2025 онд Хөрөнгө оруулагчийн эрх ашгийг хамгаалах төвд 122 гомдол ирснээс 43-ыг Засгийн газрын хуралдаанд танилцуулж, холбогдох шийдвэрүүд гаргуулсан байна. Энэ тоо Монголын FDI-ийн нэг бүтцийн weakness-ийг хэмжиж өгч байна: хөрөнгө оруулалт татах-аас гадна орж ирсэн хөрөнгө оруулагчийн төртэй үүссэн маргааныг шийдвэрлэх aftercare system шаардлагатай. Засгийн газар 2026–2028 онд хөрөнгө оруулалтыг татах, хамгаалах, дэмжих нэгдсэн төлөвлөгөө хэрэгжүүлэхээр мөн зарласан. 🟢 засаглал боломж | ач холбогдол өндөр. Хөрөнгө оруулагчдын гомдол шийдвэрлэх шинэ тогтолцоо

Шинээр байгуулагдсан Зөвшөөрлийн зөвлөл анхны хурлаа хийжээ. Зөвлөл 11 гишүүнтэй бөгөөд бүрэлдэхүүний 50%-иас дээш нь мэргэжлийн нэгдсэн холбоо, ТББ-ын төлөөлөл байхаар зохион байгуулсан байна. Энэ нь жижиг институцийн өөрчлөлт мэт боловч Монголын компаниудад лиценз, зөвшөөрөл, bureaucratic саад нь бодит өртөг байдаг учраас хэрэгжилт нь чухал. Хэрэв зөвлөл бодитоор давхардсан зөвшөөрөл устгах, processing time бууруулах, silent-consent/digital notification зэрэг өөрчлөлт хийвэл SME болон шинэ хөрөнгө оруулалтад эерэг. 🟢 Боломж | магадлал дунд | ач холбогдол дунд–өндөр. Зөвшөөрлийн зөвлөлийн шинэ бүтэц — ЭЗХЯ

Donald Trump, Xi Jinping нарын Вашингтоны уулзалтын үеэр АНУ–Хятад 11 сарын турш үргэлжилсэн худалдааны эвлэрлээ 2027 оны нэгдүгээр сар хүртэл сунгахаар тохирсныг АНУ-ын Сангийн сайд Scott Bessent мэдээллээ. Өмнөх deadline нь XI сарын 10 байсан. Том хэмжээний шинэ худалдаа хэлцэл хараахан гараагүй. AI, стратегийн эрдэс, Taiwan, Iran зэрэг асуудлаар санал зөрөлдөөн хэвээр боловч хоёр тал одоохондоо tariff escalation хийхгүй гэсэн uncertainty reduction бий боллоо.

Xi уулзалтын дараа хоёр улс “strategic stability”-д суурилсан харилцааны шинэ ойлголтоо бодит ажиллагаа болгохыг уриалж, Хятад АНУ-ын компаниудад зах зээлээ нээлттэй байлгах байр сууриа илэрхийлэв. Хоёр тал AI-г мөн тусгайлан ярьсан. Xi АНУ, Хятад AI-г “хүний хяналтад” хөгжүүлж, ашигтайгаар удирдах хариуцлагатай гэж мэдэгдсэн бол Trump AI дээр шинэ том зохицуулалт хийх сонирхолгүй байгаагаа илэрхийлжээ. Монголын хувьд хамгийн чухал зүйл нь шинэ гэрээ бус: US–China tail эрсдэл ↓. Хятад Монголын экспортын давамгай худалдан авагч учраас хоёр их гүрний худалдаа-war escalation магадлал буурах нь өөрөө Монголын country эрсдэлд эерэг. 🟢 Боломж | магадлал өндөр | ач холбогдол өндөр.