Оройн аналитик тойм

Өнөөдрийн мэдээллийн урсгалд орсон төсөв–бизнесийн хэлэлцүүлгийн материалаар Монголбанк-ны тэргүүн дэд ерөнхийлөгч Э.Анар 2027 оны төсвийг одоогийн хэлбэрээр баталбал инфляц 2–3 нэгж хувиар нэмэгдэж болзошгүй, ийм тохиолдолд төв банк бодлогын хүүгээ өсгөх болон бусад арга хэмжээ авах шаардлага үүснэ гэж анхааруулжээ. 2027 оны төсвийн төсөлд тэнцвэржүүлсэн орлого ₮41.3 их наяд, зарлага ₮43.6 их наяд, алдагдал ойролцоогоор ₮2 их наяд байхаар тусгасан байна. Бизнесийн дундаж зээлийн хүү VII сарын байдлаар аль хэдийн 17.4% байгаа гэж Монголбанк дурджээ.

Ижил хэлэлцүүлэгт оролцсон эдийн засагчид 2027 оны төсвийн зарлагыг жилийн дотор 30% орчим өсгөсөн, төр бүх мөнгөн урсгалыг төвлөрүүлж байгаа болон төсвөөр дамжуулан сонгомол хөнгөлөлт үзүүлдэг нь шударга өрсөлдөөнд сөрөг гэж шүүмжилжээ. Энэ бол бизнесийн хувьд Монголбанкны инфляцын анхааруулгаас өөр нэг суваг: төрийн төсөв ↑ → төрийн худалдан авалт/цалин ↑ → ажиллах хүч ба капиталын төлөө төр хувийн хэвшилтэй өрсөлдөнө. Өчигдөр Засгийн газар SME-д 10%-ийн хөнгөлөлттэй зээл олгох хөтөлбөр бэлтгэж буйгаа мэдээлсэн. Харин зах зээлийн бизнесийн зээлийн дундаж хүү 17.4% байгаа нь сонгогдсон компани 10%, бусад нь ~17%+ гэсэн хоёр өөр капиталын өртөг бий болгох боломжтой. 🟠 засаглал + өрсөлдөөн эрсдэл | ач холбогдол өндөр.

Өнөөдөр 12:00 цагт УИХ-ын Төрийн байгуулалтын байнгын хороо хуралдаж, 2026 оны төсвийн тодотгол болон 2027–2028 оны төсвийн төсөөлөлтэй холбоотой хуулийн төслүүдийг хэлэлцэхээр товложээ. Үүнд Үндэсний баялгийн сан, Нийгмийн даатгалын сан, Эрүүл мэндийн даатгалын сангийн 2026 оны төсвийн өөрчлөлтүүд мөн багтаж байна. Энэ нь №1 мэдээний эрсдэлийг шууд шийдэх legislative process эхэлж байна гэсэн үг. Өнөөдөр 14:00 цагаас УИХ-ын нэгдсэн чуулган үргэлжлэх тул 13:00-аас хойш төсвийн шинэ шийдвэрүүд гарах боломжтой. 🟠 Market-moving policy хяналтын самбар | ач холбогдол маш өндөр.

Өчигдөр 16:20-д нийтлэгдсэн БНХАУ-ын гаалийн шинэ датагаар Монгол Улсаас Хятадын импортолсон нүүрс VIII сард 9.81 сая тонн, өмнөх оны мөн үеэс 17% өсжээ. Харин I–VIII сарын нийлүүлэлт 78.38 сая тонн болж 49% өссөн байна. Хамгийн сонирхолтой нь өрсөлдөгчид: Хятадын нийт нүүрсний импорт ердөө 3% өссөн байхад ОХУ-ын нийлүүлэлт 11%, Индонезийнх 1% буурчээ. Өөрөөр хэлбэл Монголын +49% нь зөвхөн Хятадын зах зээл томорсноос биш, Монгол өрсөлдөгчдөөсөө market share авч байна гэсэн үг.

Өчигдөр 09:00-д Bloomberg TV Mongolia мэдээлснээр юань ам.долларын эсрэг дөрвөн жилийн дээд түвшинд хүрч, offshore ханш $1 = ¥6.6935 болсон. Үүнтэй зэрэгцэн юань төгрөгийн эсрэг түүхэн дээд түвшинд хүрээд байна. Үүнд энэ долоо хоногийн Xi Jinping–Donald Trump уулзалтын өмнөх худалдааны optimism нөлөөлж байна. Монголд энэ нь хоёр эсрэг нөлөөтэй: 🟢 экспортлогч: нүүрс/зэсээ юаниар борлуулбал төгрөгөөр хөрвүүлсэн орлого нэмэгдэх боломжтой. 🔴 импортлогч: Хятадаас машин, тоног төхөөрөмж, барилгын материал, өргөн хэрэглээний бараа авдаг компаниудын төгрөгөөрх өртөг нэмэгдэнэ. Монголын худалдааны бүтцээс шалтгаалаад CNY/MNT нь USD/MNT-ээс дутахгүй чухал инфляцын индикатор болж байна. Юанийн ханшийн шинэ хөдөлгөөн — Bloomberg TV Mongolia

iToim өнөөдөр нийтэлсэн анализдаа Дэлхийн банк болон MMCG-ийн тооцоог нэгтгэн, Монголын нэг хүнд ногдох ДНБ 2010 оны $2,625-аас 2024 онд $6,751 хүрснийг Оюу Толгой-н хөрөнгө оруулалттай холбон авч үзжээ. MMCG-ийн counterfactual загвараар 2011 оны Монголын 17.3%-ийн өсөлтийн 13.5 нэгж хувь нь Оюу Толгойтой холбоотой гэж тооцсон байна. Энэ нь өнөөдөр болсон шинэ corporate үйл явдал биш, харин өнөөдөр нийтлэгдсэн шинэ анализ тул ялгаж харах хэрэгтэй. Бизнесийн утга нь илүү сонирхолтой: Монголын эдийн засаг нэг мега төсөлд ийм мэдрэг байвал ОТ-ийн: зэсийн үйлдвэрлэл → capex → худалдан авалт → татвар → ногдол ашиг бүх өөрчлөлт үндэсний макро indicator гэсэн үг. 🟢 Боломж + 🔴 төвлөрлийн эрсдэл. iToim — Оюу Толгойн эдийн засгийн нөлөөллийн анализ

Энэ бол өнгөрсөн 24 цагийн хамгийн сонирхолтой шинэ компанийн хэлцэл. Монложистикс Групп болон Эм Эм Эс Инженеринг сэргээгдэх эрчим хүчид түшиглэсэн хүнд даацын цахилгаан тээврийн цэнэглэх дэд бүтэц хөгжүүлэх хамтарсан компани байгуулах санамж бичигт гарын үсэг зуржээ. Эхний төсөл нь Замын-Үүд–Улаанбаатарын 670 км импортын гол коридор. Өндөр хүчин чадлын charging station + сэргээгдэх эрчим хүч + батарей хадгалалт бүхий “ногоон өртөөнүүд”-ийг үе шаттай байгуулахаар төлөвлөж байна. Компаниудын өөрсдийн тооцоогоор бүрэн хэрэгжвэл: импортын авто тээврийн өртөг −40% хүртэл Монголын импортын шатахууны хэрэглээ −3.4% орчим CO₂ −198,000 тонн/жил. Эдгээр нь төслийн урьдчилсан тооцоо, батлагдсан үр дүн биш гэдгийг ялгах хэрэгтэй. Гэхдээ амжилттай болвол энэ нь Монголын логистик economics-д бүтцийн change: дизель truck → electric heavy truck + нарны/BESS corridor. 🟢 Боломж | магадлал дунд | стратегийн ач холбогдол маш өндөр. 670 км цахилгаан ачааны машины коридорын төсөл

Өчигдрийн дотоодын нийлүүлэлт update-аар Монголд 79 вагон АИ-92, 730 вагон дизелийн түлш орж ирээд байгаа талаар мэдээлэв. Энэ нь нефтийн дэлхийн үнэ өндөр, Оросын refined-product нийлүүлэлт дээр дарамттай байгаа үед Монголын бодит physical нийлүүлэлтийг хянахад хэрэгтэй үзүүлэлт. Гэхдээ “730 вагон дизель” гэдэг snapshot-ийг дангаар нь хангалттай/хомс гэж дүгнэх боломжгүй — өдрийн хэрэглээ, агуулахын нөөц, дараагийн ачилтын график-тай харьцуулах шаардлагатай. 🟢 Богино хугацааны нийлүүлэлт reassurance | стратегийн эрсдэл хэвээр.

Өчигдрийн УИХ-ын мэдээллээр 2027 онд Оюу Толгойгоос ₮3 их наядын ногдол ашиг авах тооцоо төсөвт орж, үүнээс ₮2 их наядыг нийгмийн суурь дэд бүтцийн асуудалд ашиглахаар төсөлд тусгажээ. Гэтэл Rio Tinto-гийн Зэсийн группийн Монгол дахь үйл ажиллагаа хариуцсан захирал Б.Дуламсүрэн: 2027 оноос ногдол ашиг олгох зорилт байгаа боловч үнийн дүн дээр тодорхой тохиролцоонд хүрээгүй гэсэн байр суурь илэрхийлсэн байна. Энэ бол төсвийн бодит эрсдэл. Төсөв: ₮3 их наяд Хувь нийлүүлэгч: дүн тохироогүй. Хэрэв ₮3 их наяд бүрэн биелэхгүй бол төсвийн санхүүжилтийн gap үүсэх боломжтой. 🔴 Эрсдэл | магадлал дунд | ач холбогдол маш өндөр. 2027 оны ОТ ногдол ашгийн төсвийн тооцоо

LME-ийн гурван сарын зэс IX сарын 21-нд тав дахь өдрөө дараалан өсөж $14,654/тонн, өдрийн дээд нь $14,710.5 хүрлээ. Энэ нь IX сарын 10-ны $14,875 рекордод тун ойр түвшин. Энэ өсөлт дан speculative хөдөлгөөн биш. Хятадын бодит импортын эрэлтийг илэрхийлдэг Yangshan зэс нэмэгдэл IX сард 72% өсөж $124/тонн болсон нь бараг дөрвөн жилийн дээд байна. LME warehouse stock мөн 139,650 тонн хүртэл буурчээ.

Хятадын Shanghai Futures Exchange-ийн нөөц хэдэн долоо хоногийн турш буурч, domestic зэс scrap хомс байгаа, хайлуулах үйлдвэрүүд maintenance-аас бүрэн эргэж ирээгүй зэрэг physical tightness үргэлжилж байна. Энд Монголын хувьд хамгийн чухал ялгаа бий. Өчигдрийн Хятадын LPR өөрчлөгдөөгүй мэдээгээр: үл хөдлөх хөрөнгө эрэлт сул. Харин өнөөдрийн зэсийн physical data: зэсийн эрэлт хүчтэй. Энэ нь Хятадын зэсийн хэрэглээ уламжлалт үл хөдлөх хөрөнгөөс цахилгаан сүлжээ + EV + сэргээгдэх + AI/дата төв + үйлдвэрлэл руу шилжиж байгаагийн нэмэлт сигнал байж болно. Монголын зэсийн стратегийн хувьд энэ маш эерэг: Хятадын үл хөдлөх хөрөнгө огцом өсөлт эргэж ирэхгүй байсан ч зэсийн бүтцийн эрэлт хүчтэй байж чадна. 🟢 Урт хугацааны боломж | магадлал өндөр | ач холбогдол маш өндөр.

Нефтийн зах зээл дээр сүүлийн хэдэн өдрийн хамгийн том reversal гарлаа. Brent IX сарын 21-нд $100.34/баррель дээр хаагдаж −3.4%, WTI $95.78 буюу −4.51% болов. Өдрийн дотор Brent бүр $99.51 хүрч, IX сарын 9-нөөс хойш анх удаа $100-аас доош оржээ. Хоёр шалтгаан: Саудын экспорт хэсэгчлэн сэргэв + АНУ–Ираны дипломат хэлэлцээ сэргэх найдвар. АНУ-ын Ерөнхийлөгч Donald Trump Ираны Ерөнхийлөгч Masoud Pezeshkian-тай НҮБ-ын Ерөнхий Ассамблейн үеэр уулзахад нээлттэй гэж мэдэгдсэн.

Нефтийн нийлүүлэлт нэмэгдэж байгаа боловч Red Sea-ийн аюулгүй байдлын эрсдэлээс зарим Саудын tanker Африкийг тойрч явах болсон бөгөөд tanker availability хомс, ачаа тээвэр rate өндөр хэвээр байна. Иймээс: түүхий нефть ↓ ≠ боловсруулсан түлш Монголд яг адил хэмжээгээр ↓. Монголын хувьд зөв dashboard нь Brent дангаараа биш: Brent + Russian refined-product price + Asian дизель crack + rail/ачаа тээвэр өртөг. 🟠 Эрсдэл | магадлал өндөр | ач холбогдол өндөр.

Алт IX сарын 21-нд буурлаа. Гол шалтгаан нь Fed энэ онд дахин бодлогын хүү өсгөнө гэсэн магадлал нэмэгдэж, доллар чангарсан явдал. Fed-ийн чангаруулалт нь алтанд хоёр сувгаар сөрөг: US өгөөж ↑ → хүү өгдөггүй алтны алдагдсан боломжийн өртөг ↑ USD ↑ → алт бусад валюттай худалдан авагчдад үнэтэй болно. Монголын алт олборлогчид болон Монголбанкны алт худалдан авалтад богино хугацааны сөрөг боловч геополитикийн өндөр эрсдэл алтны доод үнийг дэмжсээр байна. 🟠 Эрсдэл | магадлал дунд–өндөр | ач холбогдол дунд.

Энэ бол өнөөдрийн технологийн хамгийн том бүтцийн үйл явдал. АНУ-ын Сангийн сайд Scott Bessent болон Хятадын дэд ерөнхий сайд He Lifeng-ийн Нью-Йоркийн хэлэлцээний дараа хоёр улс AI аюулгүй ажиллагааийн албан ёсны dialogue байгуулж, ноцтой AI incident гарсан үед шууд мэдээлэл солилцох “incident line” бий болгохоор тохирлоо. Дараагийн уулзалтыг хоёр сарын дараа Shenzhen-д хийхээр болжээ. Хэлэлцэх эрсдэлд: хяналтаас гарсан AI agent, non-state cyber actor, AI national-аюулгүй байдал incident зэрэг орж байна. Энэ нь бараг: US–USSR nuclear hotline → US–China AI hotline гэсэн шинэ институцийн эхлэл. Монголд: шинэ зах зээл AI-ийн зохицуулалтийг өөрөө шинээр зохиохоос илүү АНУ–Хятадын нийтлэг стандарт, incident reporting, agent accountability-тай interoperable байх боломж. 🟢 Стратегийн боломж | магадлал өндөр | урт хугацааны ач холбогдол өндөр. АНУ–Хятадын AI аюулгүй ажиллагаа dialogue — Reuters

AI талд ахиц гарсан ч худалдаа талд зураг өөр. Bessent–He уулзалтаар XI сарын 10-нд дуусах tariff truce-г сунгах талаар шийдвэр гараагүй. Хятад АНУ-ын ХАА бүтээгдэхүүн, Boeing онгоцны худалдан авалтыг нэмэгдүүлэх зэрэг гол асуудал дээр ахиц гараагүй байна. Мөн high-end AI чип export controls энэ удаагийн уулзалтаар хэлэлцэгдээгүй. Энэ долоо хоногийн Donald Trump–Xi Jinping уулзалт бодит market-moving үйл явдал хэвээр үлдлээ.