Үдийн шуурхай тойм

Mining Insight өнөөдөр 08:15-д нийтэлсэн мэдээлэлдээ АҮЭБ-ийн сайд Г.Дамдиннямын Mining Week дээр танилцуулсан шинэ тоонуудыг задлав. Монголын 1.56 сая км² газар нутгийн ердөө 21%-д ашигт малтмалын тусгай зөвшөөрөл олгох боломжтой байгаа бол Казахстаны хувьд 59%, Австралид 65% байна. Одоогоор Монголд ашиглалтын 1,760, хайгуулын 1,102 лиценз байгаа бөгөөд ашиглалтын лицензтэй газар нийт нутгийн 1.2%, хайгуулынх 3.6%-ийг эзэлж байна. Сайдын гол санаа нь илүү чухал: хайгуулын лиценз ашиглалтынхаас ойролцоогоор тав дахин олон байх шаардлагатай гэж үзэж байна. Тэрээр Оюу Толгойг эс тооцвол Монгол 1990 оноос хойш дэлхийн хэмжээний том хайгуулын үр дүн бараг гаргаагүй, одоо хүртэл социализмын үеийн геологийн судалгааны үр дүнгээр амьдарч байгааг онцолжээ.

Монголын Үндэсний Худалдаа Аж Үйлдвэрийн Танхим-аас зохион байгуулж буй Монгол–Хятад–Оросын Худалдаа, аж үйлдвэрийн танхимуудын XIX чуулган өнөөдөр Улаанбаатарт эхэлж байна. Арга хэмжээ IX сарын 17–18-нд үргэлжилнэ. Энэ механизмын зорилго нь гурван улсын худалдааны бодит саад бэрхшээлийг тодорхойлох, хөрөнгө оруулалт нэмэгдүүлэх, хамтарсан төсөл дэмжих юм.

Өнөөдөр 11 цагийн орчим цахимаар түгсэн “Зууны мэдээ”-гийн эрэн сурвалжлах материалд Дорноговийн Айраг сумын Цагаан дэл орчим дахь уул уурхайн компаниуд болон малчдын газрын маргааныг шинэ баримтуудтайгаар үргэлжлүүлжээ. Материалд “Дугуй уул” компанийн хайгуулын лицензийн талбай малчин Б.Амгаланбаярын өвөлжөөтэй давхацсан гэх асуудлаар компани шүүхэд нэхэмжлэл гаргасан гэж мэдээлэв. Компанийн гүйцэтгэх захирал Г.Буянхишиг лиценз олгохоос өмнө өвөлжөө байсан бол кадастр дээр цоорхой гаргах ёстой байсан бөгөөд давхцлыг шүүхээр шийдвэрлүүлэх байр суурьтай байгаагаа хэлжээ. Малчин тал өвөлжөөгөө 2018 онд өвлөж авсан баримттай гэж тайлбарласан байна. Мөн “Дунфанлунма”, “Дугуй уул” хоёр компанийн үйл ажиллагаа айлын гэрээс 200–300 метрийн орчимд эрчимжиж байгаа талаар малчид мэдээлжээ. Энд хамгийн чухал зүйл нь хэн буруутай гэхээс илүү системийн алдаа. өвөлжөөний эрх → ашигт малтмалын кадастр → тусгай хамгаалалттай газар → соёлын өв → БОННҮ гэсэн төрийн мэдээллийн системүүд хоорондоо бүрэн уялдаагүй байж болзошгүй дүр зураг гарч байна. 🔴 засаглал/ESG эрсдэл | ач холбогдол өндөр.

Ижил судалгаанд Цагаан дэлийн агуйн амсар болох 3.6 га талбайг хашаалсан бөгөөд агуйгаас 200 метр–3 км зайд найман уурхай үйл ажиллагаа явуулж байгаа гэж мэдээлжээ. Харин тухайн орчмын уурхайнуудын байгаль орчны нөлөөллийн үнэлгээний тайлангуудыг шалгахад Цагаан дэлийн агуйг нөлөөллийн хүчин зүйл болгон тусгаагүй гэж нийтлэлд дурдсан байна. ХЭҮК 2026 оны I сард агуйн нуралт нь уурхайн газар ухалт, тэсэлгээ, доргилтоос болсон байх магадлал өндөр гэсэн шаардлага хүргүүлж, орчмын компаниудын БОННҮ-г дахин үнэлэх шаардлагатай гэж үзжээ. Энэ нь нотлогдсон уурхайн хохирол гэж хэлэхэд одоогоор эрт; ХЭҮК “магадлал өндөр” гэж үзсэн бөгөөд causal attribution-ийг дахин шалгах шаардлага тавьсан байна. Гэхдээ бизнесийн хувьд үр дагавар том: БОННҮ дахин хянах → environmental management plan өөрчлөх → нөхөн олговор → олборлолтын хязгаарлалт/лицензийн маргаан. Шинэ Ашигт малтмалын хууль, хайгуул expansion яригдаж байгаа яг энэ үед ийм кейс гарч байгаа нь онцгой ач холбогдолтой.

Материалд “Эм си ти ти” компанийн ХААБ-ын ажилтны хэлснээр орчимд үйл ажиллагаа явуулдаг компаниуд нөлөөллийн бүсийн малчдад нөхөн олговор олгох талаар ярилцаж, хамтран нэг үнэлгээний компани хөлслөх чиглэлд орсон гэжээ. Компаниуд малчдын тавьж буй нөхөн олговрын хэмжээг өндөр гэж үзэж байгаа аж. Мөн “Талст Цагаан дэлт” компанийн захирал н.Мөнгөнморь тус компанийн 70%-ийг хоёр сарын өмнө худалдаж авсан гэж нийтлэлд ярьсан байна. Талст Цагаан дэлт → 70% өмчлөл change → шинэ эзэмшигч → лиценз → уурхайн төсөл. Хувьцааны шилжилт яг хэнээс хэнд, ямар үнээр хийгдсэн нь нийтлэлд байхгүй тул улсын бүртгэл/beneficial өмчлөл датагаар шалгах шаардлагатай. 🟠 өмчлөл + ESG monitoring боломж.

iKon-ийн бизнес хэсэгт өнөө өглөө нийтлэгдсэн мэдээллээр Nito.mn платформд ₮4 саяас дээш цалинтай 1,000+ нээлттэй ажлын байр байгаа бөгөөд зарим position ₮15 сая хүртэл цалинтай байна. Эрүүл мэнд, уул уурхай, байгаль орчин, тээвэр зэрэг 25 чиглэлд мэргэжилтэн, менежер, executive хайж байгаа аж. Энэ нь нэг компанийн рекламын дата тул Монголын нийт хөдөлмөрийн зах зээлийн статистик гэж үзэж болохгүй. Гэхдээ high-skilled labor shortage-ийн сонирхолтой realtime дохио. 🟢 Боломж: recruitment, executive search, AI matching, professional training. 🟠 Эрсдэл: уул уурхай/технологийн компаниудын senior talent өртөг нэмэгдэх.