Үдийн шуурхай тойм

Төсвийн тогтвортой байдлын зөвлөл өнөө өглөө 2027 оны төсвийн төсөлд өгсөн дүгнэлтээ танилцууллаа. Нэгдсэн төсвийн зарлага ₮43.586 их наяд, ДНБ-ий 37.8%; Засгийн газрын өр ₮57.65 их наяд, ДНБ-ий 50% хүрэхээр төлөвлөсөн байна. Зөвлөлийн гишүүн Н.Ууганбаатар төсвийн зарлага өсөөд дараа нь бууруулахад хэцүү болдог, төсвийн үзүүлэлтүүд урт хугацааны бодлогын зорилтоос зөрж байгааг анхааруулав.

Эдийн засгийн байнгын хороо өнөөдөр Монгол Улс–Азийн хөгжлийн банк хоорондын $450 саяын санхүүжилтийн ерөнхий хөтөлбөрийг хэлэлцэж байна. Бүтэц нь $200 саяын төсвийн дэмжлэг + $250 саяын болзошгүй гамшиг/эдийн засаг-санхүүгийн шокийн зээлийн шугам байна. $200 саяын төсвийн дэмжлэгээс $50 саяыг нэн хөнгөлөлттэй нөхцөлөөр авахаар тохиролцжээ. Сангийн сайд З.Мэндсайхан нефть, хүнс, геополитик, олон улсын санхүүгийн зах зээлийн шок Монголын төсөв, төлбөрийн тэнцэл, валютын нөөцөд дарамт болж байгааг уг санхүүжилтийн шалтгаан гэж тайлбарлав.

Өнөө өглөө нийтлэгдсэн мэдээллээр ипотекийн тогтолцоог томоор өөрчлөх хувилбар яригдаж байна. Одоогийн 6%-ийг зорилтот бүлэгт хадгалж, ердийн зээлийг 8–10%, өндөр үнэтэй эсвэл төвийн бүсийн байрны зээлийг 12–14% болгох хувилбар судлагдаж буйг Монголбанкны эх сурвалж мэдээлжээ. Одоогоор энэ нь батлагдсан шийдвэр биш. Ипотекийн санхүүжилт хүлээж буй хүсэлт ₮5.1 их наяд, ~47 мянган хүн, хүлээлт 4–5 жил хүрчээ. 2027 онд Засгийн газар санхүүжилтийг ₮1.8 их наядаар нэмэгдүүлж, 16 мянга орчим иргэнийг ипотек, хамтын өмчлөл, түрээслээд өмчлөх хэлбэрээр хамруулах төлөвтэй. Шинэ Орон сууцны санхүүжилтийн төрөлжсөн банк иргэдээс хадгаламж авч шууд зээл олгохгүй; үнэт цаас гаргах, хөрөнгө оруулалт татах замаар урт хугацааны эх үүсвэрийг арилжааны банкуудад нийлүүлэх загвартай байна.

Хот байгуулалт, барилга, орон сууцжуулалтын сайд Э.Бат-Амгалангийн өнөөдрийн мэдээллээр “Солонго-1, 2” төслийн эхний 2,042 айлын байр хүлээлгэн өгөх шатандаа оржээ. IX сарын 23-ны Засгийн газрын хуралдаанд асуудлыг оруулж, X сард 14 хоногийн цахим бүртгэл/сонгон шалгаруулалт хийж, XI сард айлуудыг оруулах төлөвтэй байна. Үнэ нь ₮4.2 сая/м² бөгөөд яам шинээр тогтоогоогүй, төслийн анхны зээлийн гэрээний үнэлгээ гэж тайлбарлав. Нөлөө: 2,042 шинэ unit нэг дор зах зээлд орох нь тухайн бүсийн шинэ/хуучин орон сууцны үнэ болон түрээсийн зах зээлд бодит жишиг үүсгэнэ. 🟢 Боломж: mortgage, furniture, home improvement, жижиглэн худалдаа. 🟠 Эрсдэл: “зорилтот бүлгийн орон сууц” гэсэн бодлоготой ₮4.2 сая/м² үнэ хэр нийцэж байгааг affordability талаас шинжлэх шаардлагатай.

Өнөө өглөө нийтэд гарсан Үндэсний аудитын газрын тайлангийн мэдээллээр Эрдэнэт үйлдвэр 2025 онд хоёр худалдан авалтыг төлөвлөсөн тендерийн аргаар явуулалгүй шууд гэрээлсэн байна. Тодруулбал, Оюутын талбайн археологийн судалгааг МУИС-ийн Нүүдэлчдийн археологийн хүрээлэнтэй ₮44.7 саяар, үйлдвэрийн олон улсын хөндлөнгийн аудитыг KPMG Mongolia-тай ₮948 саяар шууд гэрээлжээ. Нийт ₮992.7 сая. Аудит эдгээрийг тухайн үеийн худалдан авах ажиллагааны хуулийн холбогдох заалттай нийцээгүй гэж дүгнэсэн. Чухал ялгаа: аудит авлига, мөнгө завшсан гэж тогтоогоогүй; худалдан авах ажиллагааны журам зөрчсөн гэж тогтоосон. Үндэсний аудитын газар зөрчлийг арилгаж, дахин гаргахгүй байх шаардлага өгчээ. 🔴 засаглал эрсдэл | ач холбогдол өндөр. Энэ бол өнөөдрийн эрчим хүч/худалдан авалт хяналтын самбард оруулах хамгийн тод кейс: ТӨК → төлөвлөсөн тендер → бодит гэрээ → шууд сонгосон нийлүүлэгч → аудитын зөрчил.

Өнөөдөр Налайхын Тайж хайрханд Mining Week & MinePro 2026 эхэллээ. 20 орны 3,500+ төлөөлөгч, 135+ байгууллага, 350 гаруй үзэсгэлэнгийн асар оролцож байна. Монгол, Хятад, Орос, Солонгос, Япон, Австрали, Канад, Их Британи, Герман, Швед, АНУ-ын компани, хөрөнгө оруулагч, технологийн нийлүүлэгчид иржээ. Өглөөний эхний хэлэлцүүлгээр уул уурхайн эмэгтэй ажиллах хүч 2023 оны 10,521-ээс 2025 онд 13,730 буюу +30.5% өссөнийг АҮЭБЯ мэдээлэв.