Өглөөний тойм

2026 онд төрийн өмчит компаниудаас 1.5 их наяд, 2027 онд 3.5 их наяд төгрөг төсөвт төвлөрүүлэх тооцоо яригдаж байна. Тэр дундаа “Эрдэнэс Тавантолгой”-н цэвэр ашгаас 1.5 их наяд төгрөг авч цалин, тэтгэврийн нэмэгдлийг санхүүжүүлэх байр суурийг Засгийн газар илэрхийлжээ. Гэхдээ “Чингис хаан баялгийн сан нэгдэл”-ийн харьяа 28 орчим компаниас ердөө 7–8 нь бодитоор үйлдвэрлэл, орлого бий болгодог гэх асуудал хөндөгдөв.

Монголын Банкны Холбооны хагас жилийн тайлангаар эдийн засаг 7.7% өсөж, бизнесийн зээл 30%, нийт зээл 16% орчим нэмэгдсэн байна. Иргэдийн төгрөгийн хадгаламж мөн 25% өсөж 28.2 их наяд төгрөгт хүрчээ. Гэхдээ хэрэглээний зээлийн чанар муудаж байна. Time.mn-ийн МБХ-ны мэдээлэлд тулгуурласан нийтлэлээр 2026 оны зургаадугаар сарын байдлаар цалин, тэтгэврийн зээлийн чанаргүйдэл 11%, автомашины зээл 18%, картын зээл 11% хүрсэн гэж мэдээлэв. Энд хоёр өөр эдийн засаг зэрэг явж байна: компаниудын зээлийн эрэлт хүчтэй хэвээр боловч өрхийн баланс суларч байна. Энэ нь ББСБ, автомашины худалдаа, хэрэглээний санхүүжилт, жижиглэн худалдаанд хамгийн түрүүнд мэдрэгдэх дохио.

Монголын Банкны Холбоо шатахууны нийлүүлэлтийн шок үргэлжилбэл инфляц оны эцэст 18% орчим хүрэх эрсдэлийн хувилбар танилцуулжээ. Одоогийн эдийн засгийн өсөлт өндөр байгаа хэдий ч төсвийн нэмэлт зардал, шатахууны хомсдол зэрэг нь эрэлтийн болон нийлүүлэлтийн инфляцыг зэрэг нэмэгдүүлэх эрсдэлтэй гэж үзэж байна. Бизнесийн утга: өндөр хүү удаан хадгалагдах, төгрөгийн бодит өгөөж буурах, хэрэглээ агших, импортлогчдын өртөг нэмэгдэх магадлал өсөж байна. Энэ нь ойрын саруудад Монголын компаниудын эрсдэлийн үнэлгээнд шатахуунд мэдрэг байдал гэсэн тусдаа үзүүлэлт оруулах үндэслэлтэй болж байна.

Эрчим хүчний яам Оюу толгойг дотоодын нар, салхины эрчим хүчээр хангах үнийн өрсөлдөөнт аукционыг Есдүгээр сарын 11-нд явуулахаар мэдээлжээ. Энэ бол жирийн нэг эрчим хүчний тендер биш. Оюу толгой шиг тогтвортой, маш том хэрэглэгч урт хугацааны PPA төрлийн худалдан авалтад орвол Монголын сэргээгдэх эрчим хүчний төслүүдийн банкнаас санхүүжилт авах чадварыг эрс нэмэгдүүлнэ.

50 МВт-ын Багануурын батарей хуримтлуурын станц наймдугаар сард төвийн системд 5.8 сая кВт.ц, 2026 онд нийт 43.1 сая кВт.ц эрчим хүч нийлүүлэхээр мэдээлэгдэв. Станцыг “Envision эрчим хүч” барьж, Улаанбаатар хотын Хөгжлийн Корпораци хариуцан ажиллуулж байна. Энэ нь Монголд батарей хадгалалт концепц биш, бодит дэд бүтцийн ангилал болж байгааг харуулж байна. Оюу толгойн сэргээгдэх эрчим хүчний аукционтой нийлүүлээд харвал сэргээгдэх + хадгалалт ойрын жилүүдийн хөрөнгө оруулалтын том сегмент болж магадгүй.

“Сэндли ББСБ” ХК-ийн 120,000 ширхэг, нийт 12 тэрбум төгрөгийн “Сэндли 3.0” бондын анхдагч арилжаа есдүгээр сарын 8-нд нээгдээд эрэлт өндөртэйгээр хаагджээ. МХБ мөн тухайн өдөр бондын арилжааг нээсэн талаар албан ёсоор мэдээлсэн байна. Дохио: өндөр өгөөж санал болговол дотоодын хөрөнгө оруулагчдын бондын эрэлт хэвээр байна. Банкны хадгаламж 28.2 их наяд төгрөг хүрсэнтэй хамтатган харвал компаниудын хувьд банкнаас гадуурх санхүүжилтийн суваг тэлэх боломж байна.

Хятадын экспорт 2026 оны наймдугаар сард өмнөх жилийнхээс 25%, импорт 28.2% өсөж, сарын худалдааны ашиг $119.1 тэрбум хүрчээ. Өсөлтийг AI, хагас дамжуулагч, автомашин, батарей зэрэг өндөр технологийн бүтээгдэхүүн голлон татсан байна. Гэхдээ Reuters-ийн мэдээлснээр Хятадын дотоод хэрэглээ, хөрөнгө оруулалт харьцангуй сул хэвээр байгаа нь экспортын өндөр өсөлт нийт эдийн засгийн хүчийг бүрэн илэрхийлэхгүй байгааг харуулж байна.

Хятадын суудлын автомашины экспорт VIII сард 894 мянгад хүрч, 77.5% өссөн бол дотоодын борлуулалт 23.7% буурч, 11 дэх сардаа дараалан агшжээ. EV болон plug-in хайбридийн экспорт бүр 154.7% өссөн байна. Энэ нь Монголд хоёр талтай. Нэгдүгээрт, Хятадын үйлдвэрлэгчид дотоодын илүүдэл хүчин чадлаа гадаад руу шахах тул Монгол дахь BYD, Geely болон бусад Хятад автомашины үнэ, сонголтын өрсөлдөөн улам хүчтэй болох магадлалтай. Хоёрдугаарт, хямд EV ихээр орж ирэх нь шатахууны эрэлтэд урт хугацаанд бага боловч бодит дарамт өгнө. Магадлал өндөр.

Ойрхи Дорнодын хурцадмал байдал газрын тосны үнийг зургаан долоо хоногийн дээд түвшинд хүргэж, Brent $100/баррель орчимд очоод байна. Үүнээс илүү Монголд шууд хамаарах мэдээ нь дизель. Vitol болон бусад салбарын удирдлагууд Орос, Ойрхи Дорнод дахь боловсруулах үйлдвэрийн тасалдалтай холбоотойгоор дизелийн дэлхийн нийлүүлэлт өвөл хүртэл хомс хэвээр байж болзошгүй гэж үзэж байна. Reuters-ийн мэдээлснээр Орос болон Ойрхи Дорнодоос гарах дизелийн нийлүүлэлт ойролцоогоор 4 сая баррель/өдрийн хэмжээгээр алдагдсан байна.

АНУ-ын хөдөлмөрийн зах зээл хүлээлтээс хүчтэй гарсны дараа UBS 2026 онд Fed ес болон арванхоёрдугаар сард тус бүр 25 суурь нэгжээр хүү нэмнэ гэсэн таамаг гаргасан. Зах зээл есдүгээр сарын хурлаар хүү өсгөх магадлалыг ойролцоогоор 58% гэж үнэлж байна. АНУ-ын 10 жилийн бондын өгөөж мөн 5%-д ойртсон байна.

Японы иен сүүлийн долоон сарын хамгийн өндөр түвшинд хүрч, зах зээл Bank of Japan хүүгээ өсгөнө гэж бараг бүрэн үнэлж эхэлжээ. Иенээр хямд зээлээд бусад активт хөрөнгө оруулдаг carry худалдааийн хэмжээ 360 их наяд иен орчим хүрсэн тул огцом unwind болох тохиолдолд дэлхийн хөрөнгийн зах зээлд савлагаа бий болгож болзошгүй. Монголд шууд бус суваг: Global эрсдэл-off → emerging market хөрөнгө оруулалт ↓ → Монголын бонд/төгрөгт дарамт.