——:——:——

Goybiz · Дата сэтгүүл зүй · Улсын Их Хурал

Хууль батлагдах уу? УИХ-ын санал хураалтын симулятор

Хэлэлцүүлэгт байгаа 54 төсөл бүрт гишүүн бүр ирэх эсэх, «зөвшөөрсөн» дарах магадлалыг өмнөх 3,282 санал хураалтаас тооцож, нийт дүнг 4,000 удаа симуляц хийлээ. Засгийн газрын блок, сөрөг хүчин ямар байр суурь баримталбал дүн хэрхэн өөрчлөгдөхийг өөрөө туршиж үзээрэй.

Goybiz Дата · 2026-10-16 хүртэлх санал хураалт · Төслийн жагсаалт 2026-07-01 · Эх: parliament.mn, uih.mn

Хуваалцах

Гишүүний санал

87%

зөв таамагласан (төсөл дээр санал хураалт эхэлсний дараа) · намын дунджаар 61%

Батлагдах эсэх

92%

хуулийн босгоор · 2,777 санал хураалтаар шалгасан

Дэмжлэгийн алдаа

7.0 пп

«зөвшөөрсөн» хувийн дундаж зөрүү

Хэлэлцүүлэгт

төсөл, тогтоолын төсөл

01 · СИМУЛЯТОР

Төсөл сонгоод «хэрэв…» гэж туршаарай

Зүүн талын жагсаалтад эцэслэн батлах шатанд унах эрсдэл хамгийн өндөр төслүүд эхэндээ. Төслийг сонгоход загварын таамаг гарна. Дараа нь Засгийн газрын блок (МАН, ХҮН, ҮЭ) эсвэл сөрөг хүчнийг «Дэмжинэ», «Эсэргүүцнэ» гэж тогтоож үзээрэй. Ингэхэд гишүүн бүр сүүлийн 90 хоногт өөрийн блокийн олонхтой хэр санал нэгдсэнээр нь дагана гэж тооцно. АН-ын бүлэг 2026 оны хавар хуралдааныг бойкотолж байсан тул ирцийн хувилбар бас бий.

Монгол Улсын Их Хурлын хяналт шалгалтын тухай хуульд нэмэлт, өөрчлөлт оруулах тухай хуулийн төсөл болон хамт өргөн мэдүүлсэн хууль, тогтоолын төслүүд (6)

Төрийн байгуулалтын байнгын хорооСанаачлагч: УИХ-ын гишүүн Ж.Бат-Эрдэнэ нарын 12 гишүүнӨргөн мэдүүлсэн 2026-05-13Шат: Анхны хэлэлцүүлэгЧуулганд 22 санал хураалт болсон

Загварын таамаг ба блокуудын хувилбар

Засгийн газрын блок (МАН, ХҮН, ҮЭ)

Сөрөг хүчин (АН, ИЗНН)

МАН-ын гишүүд · огцруулахыг дэмжсэн (30)

МАН-ын гишүүд · огцруулахыг дэмжээгүй (37)

АН-ын бүлгийн ирц

МАН-ын гишүүдийн хоёр бүлэглэлийг УИХ-ын чуулганы нэгдсэн хуралдааны 2025 оны 10-р сарын 17-ны нэрсийн санал хураалтаар (Ерөнхий сайд Г.Занданшатарыг огцруулах санал) ялгасан. Энэ нь намын Бага хурал, Удирдах зөвлөл зэрэг намын байгууллагын шийдвэр биш бөгөөд албан ёсны фракц ч биш.

Батлагдах магадлал

77%

Батлагдах хандлагатай

Хүлээгдэх дэмжлэг

62%

80%-ийн магадлалтай 49%–73%

Зөвшөөрөх / оролцох

58 / 90

батлагдахад 64 хэрэгтэй (нийт гишүүний олонх)

Хуулийн төслийг эцэслэн батлахад нийт 126 гишүүний олонх буюу 64 санал хэрэгтэй. Оролцсон гишүүдийн олонх хангалтгүй (Дэгийн тухай хуулийн 44.2). 64-т хүрэхгүй бол төсөл санаачлагчид нь буцна (44.4). Тиймээс ирц шийдвэрлэх ач холбогдолтой. Практикт 64-т дутвал горимын саналаар дахин санал хураалгах нь элбэг.

4,000 удаагийн симуляцид «зөвшөөрсөн» саналын тоо

Тасархай шугам — 64 санал. Түүнээс баруун тийшх хэсэг = батлагдах хувилбарууд.

Хариуцсан хороо: Төрийн байгуулалтын байнгын хороо

32 гишүүн · дарга Б.Жавхлан · МАН 17, АН 11, ХҮН 2, ИЗНН 1, ҮЭ 1

Хорооны санал хураалт

—

мэдээнд олдсонгүй

Хорооны гишүүд нэгдсэн хуралдаанд

12 / 22

хүлээгдэх зөвшөөрөх / оролцох

Хорооны гишүүнчлэл parliament.mn-ийн одоогийн бүрэлдэхүүнээр. Нэгдсэн хуралдааны анхны хэлэлцүүлэгт зарчмын зөрүүтэй санал бүрийг «байнгын хорооны саналаар» хураана (41.5.2); хороонд цөөнх болсон бүлэг саналаа нэгдсэн хуралдаанд дахин гаргаж болно (39.21).

Нам бүрээр хүлээгдэх санал

Гишүүн бүрийн магадлалын нийлбэр. Саарал — ирэхгүй байх магадлал.

МАН · огцруулахыг дэмжсэн 30

11 · 9 · 9

МАН · дэмжээгүй 37

20 · 7 · 9

МАН · бусад 1

0 · 0 · 1

ХҮН 8

5 · 1 · 2

ҮЭ 4

2 · 0 · 2

ИЗНН 4

2 · 2 · 1

АН 42

17 · 13 · 13

зөвшөөрөх · татгалзах · ирэхгүй (хүлээгдэх тоо)

126 гишүүн: «зөвшөөрөх» магадлал

Цэг бүр нэг гишүүн, намаар нь эрэмбэлсэн. Бүдэг цэг — ирэхгүй байх магадлал өндөр. Нэр гаргаагүй: энэ бол загварын тооцоо.

татгалзахтэнцүүзөвшөөрөхдоод зурвасны өнгө = намхариуцсан хорооны гишүүн

Энэ төсөл дээр өмнө нь санал хураалт болсон тул гишүүдийн тэр үеийн саналыг таамагт ашигласан.

02 · АХИСАН ТҮВШИН

Төслийг задлах, гишүүн бүрийг тооцох, лобби самбар

Энгийн түвшин нь блокуудын байр суурийг л өөрчилдөг. Pro, Max гишүүдэд нээлттэй хоёр түвшин илүү нарийн. Ахисан түвшинд төслийг 13 сэдвийн холимог, шат, санаачлагч, хариуцсан хороо, санал хураалтын орон зай дахь улс төрийн чиглэл, ирцээр задалж, гишүүн бүрийн магадлалыг олон хүчин зүйлийн нийлбэрээр тооцно. Бүр ахисан түвшин бол лобби самбар: гишүүдийг нэрээр нь «баталгаатай дэмжинэ», «эсэргүүцнэ», «ирэхгүй» гэж түгжихэд бусад гишүүдийн магадлал, батлагдах магадлал дахин тооцогдоно. Батлуулах эсвэл унагаахад хэнийг ятгах нь хамгийн их нөлөөтэйг дараалан санал болгоно. Мөн хэлэлцүүлэгт ороогүй цоо шинэ төслийн гарчиг, агуулгыг оруулж, ижил төстэй түүхэн төслүүдээс профайлыг нь гаргана.

Ахисан түвшний симулятор нээх →

03 · ХУУЛЬ ЗҮЙН ДҮРЭМ

«Зөвшөөрсөн» гэдэг нь «батлагдсан» гэсэн үг биш

Улсын Их Хурлын чуулганы хуралдааны дэгийн тухай хуулиар (2024 оны шинэчилсэн найруулга) асуудал бүрийн шийдвэрийн босго өөр. Хуулийн төслийг эцэслэн батлахад хуралдаанд хэдэн гишүүн оролцсоноос үл хамааран нийт гишүүний олонх буюу 64 гишүүний дэмжлэг заавал хэрэгтэй. Парламентын цахим хуудас санал хураалтын дүнг зөвхөн «зөвшөөрсөн» нь «татгалзсан»-аас олон эсэхээр харуулдаг. Иймээс хуулийн төслийг эцэслэн батлах 311 санал хураалтын 18 нь сайт дээр «Зөвшөөрсөн» гэж харагдсан ч 64-т хүрээгүй тул хуулийн дагуу батлагдаагүй. Ихэнхийг нь горимын саналаар дахин хурааж 64-т хүргэсэн, харин дахин хураагаагүй эсвэл дахин хураахад ч хүрээгүй төслүүд «Төрийн мэдээлэл» эмхэтгэлд «Хуулийн төсөл буцаах тухай» тогтоолоор буцаагдсан нь харагдаж байна (жишээ нь «Нийтээр тэмдэглэх баярын…» хуульд нэмэлт оруулах төсөл 47 саналтай «Зөвшөөрсөн» гэж харагдсан ч 2025 оны 12-р сарын 19-нд буцаагдсан).

Нэгдсэн хуралдааны шийдвэрийн босго

Улсын Их Хурлын чуулганы хуралдааны дэгийн тухай хууль, 2024 (legalinfo.mn)

Асуудал	Батлагдах нөхцөл	Зүйл, заалт
Хуулийн төслийг хэлэлцэх эсэх (үзэл баримтлал)	Оролцсон гишүүдийн олонх; дэмжээгүй бол буцаана	36.13–36.14
Анхны хэлэлцүүлэг — зарчмын зөрүүтэй санал бүр	Оролцсон гишүүдийн олонх («байнгын хорооны саналаар»)	41.5.2
Хуулийн төслийг эцэслэн батлах	Нийт гишүүний олонх — 64; эс бөгөөс санаачлагчид буцаана	44.2, 44.4
Олон улсын гэрээ соёрхон батлах хууль	Нийт гишүүний олонх — 64	78.3, 79.4
Тогтоолын төсөл, горимын санал	Оролцсон гишүүдийн олонх	45, 6.10
Ерөнхийлөгчийн хориг	Оролцсон гишүүдийн 2/3 хүлээж аваагүй бол хууль хүчинтэй үлдэнэ	90.6
Ерөнхий сайдыг огцруулах, итгэл хүлээлгэх	Нийт гишүүний олонх — 64	101.4, 102.3
Ард нийтийн санал асуулга явуулах	Нийт гишүүний 2/3 — 84	83.2
Үндсэн хуульд нэмэлт, өөрчлөлт	Нийт гишүүний 3/4 — 95	51.3, 53.4

Ирцэд бүртгүүлсэн гишүүн чөлөөгүй гарсан эсвэл картаа сугалсан бол «татгалзсан»-д тооцогдоно (10.11). Тиймээс «татгалзсан» гэдэгт эсэргүүцсэн санал болон товч дараагүй тохиолдол хоёулаа орно. Хуралдаан гишүүдийн олонх ирснээр хүчинтэй (7.1).

Эцэслэн батлах санал хураалт

311

хуулийн төсөл, соёрхон батлах

64-т хүрээгүй

үүнээс 18 нь сайт дээр «Зөвшөөрсөн»

Дахин хураасан

ижил томьёоллоор дахин санал хураасан

Хууль батлагдсан

73/79

эцсийн шатанд хүрсэн төслүүдээс

04 · ЕРӨНХИЙ САЙДЫН АСУУДАЛ

УИХ дахь МАН-ын гишүүд хоёр хэсэгт хуваагдсан нь бусад санал хураалтад ч илэрдэг

2025 оны 10-р сарын 17-нд чуулганы нэгдсэн хуралдаанд Ерөнхий сайд Г.Занданшатарыг огцруулах асуудлаар нэрсийн санал хураалт явагдсан. УИХ дахь МАН-ын бүлгийн 30 гишүүн огцруулахыг дэмжиж, 37 гишүүн дэмжээгүй. Энэ хуваагдлыг үндэс болгоод МАН-ын гишүүдийн дунд маргаантай байсан бусад санал хураалтыг харахад хоёр хэсгийн олонх эсрэг талд орсон тохиолдол 2025 оны хавар 10%, Г.Занданшатарын Засгийн газрын эхний 4 сард ердөө 4% байсан бол огцруулах санал хураалтын дараах 6 сард 29% болж өссөн. Учралын Засгийн газрын үед 18% байна.

Хоёр хэсэг эсрэг байр суурьтай байсан санал хураалтын 80-аас дээш хувьд нь өөрийн хэсгийнхээ олонхтой санал нэгдсэн 10 + 25 гишүүнийг «тууштай» гэж ялгав. Энэ хуваагдлыг загварт нэмэхэд санал хураалт эхлэхээс өмнөх таамгийн нарийвчлал 2025 оны 10-р сараас 2026 оны 4-р сарын хооронд МАН-ын гишүүдийн хувьд 60%-иас 66% болж сайжирсан. Хуваагдлыг зөвхөн УИХ-ын чуулганы санал хураалтаар тодорхойлсон. Энэ нь намын Бага хурал, Удирдах зөвлөл зэрэг намын байгууллагын шийдвэр биш бөгөөд албан ёсны фракц ч биш.

2025-03 – 2025-06

10%

МАН дотор маргаантай 265 санал хураалтад хоёр хэсгийн олонх эсрэг талд

2025-06 – 10-17

МАН дотор маргаантай 313 санал хураалтад хоёр хэсгийн олонх эсрэг талд

2025-10-17 – 2026-04

29%

МАН дотор маргаантай 320 санал хураалтад хоёр хэсгийн олонх эсрэг талд

Учралын ЗГ

18%

МАН дотор маргаантай 1,695 санал хураалтад хоёр хэсгийн олонх эсрэг талд

Соёрхон батлах санал хураалт: олон улсын гэрээ, зээлийн хэлэлцээрийг соёрхон батлах хуулийн төсөлд мөн нийт гишүүний олонх (64) хэрэгтэй (78.3). 18 санал хураалтын 3 нь 64-т хүрээгүй, дундаж дэмжлэг 77% байсан. Иймээс загварт тусдаа ангилал болгосон, «заавал батлагддаг» гэж үзээгүй.

05 · ШАЛГАЛТ

Загвар хэр зөв таамагладаг вэ

Загварыг 2025 оны 7-р сараас хойш долоо хоног бүр зөвхөн тухайн өдрөөс өмнөх өгөгдлөөр дахин сургаж, дараагийн долоо хоногийн санал хураалтыг таамаглуулан бодит дүнтэй харьцуулав. Ингэснээр загвар ирээдүйг «хараагүй» нөхцөлд шалгагдсан.

Гол дүгнэлт: нам дангаараа саналыг сайн таамагладаггүй. Гишүүн бүр санал хураалт бүрт намынхаа олонхын дагуу санал өгнө гэж үзэхэд ч 73% нь л таарна. Харин тухайн төсөл дээр өмнө нь хэрхэн санал өгсөн нь хамгийн хүчтэй дохио юм.

Rolling backtest: гишүүний саналын таамаг

Ирцэд бүртгүүлсэн гишүүдийн санал. «Эхэлсний дараа» — тухайн төслийн өмнөх санал хураалт мэдэгдэж байгаа үе.

Үе	Санал	Санал хураалтаас өмнө	Эхэлсний дараа	Намын дундаж	Намын олонх*
Бүх хугацаа	262,767	66.0%	87.2%	60.7%	72.6%
2025 намар	62,377	64.0%	86.2%	58.8%	78.6%
Учралын ЗГ	199,489	66.7%	87.6%	61.3%	70.7%

* Намын олонх — тухайн санал хураалтын бодит дүнгээс тооцсон тул урьдчилан мэдэх боломжгүй; харьцуулах дээд хязгаар.

Батлагдах эсэхийн таамаг

Санал хураалтын түвшинд. Brier оноо бага байх тусам магадлал оновчтой.

Үе	Зөв	«Бүгд батлагдана»	Brier	Суурь
Бүх хугацаа	92.1%	87.0%	0.061	0.120
2025 намар	85.8%	64.5%	0.099	0.287
Учралын ЗГ	94.2%	94.4%	0.049	0.065

2025 оны намар олон санал унаж байх үед загвар «бүгд батлагдана» гэсэн таамгаас хамаагүй сайн (86% ба 65%). Харин Учралын Засгийн газрын үед санал хураалтын 94% нь батлагддаг тул «батлагдах уу» гэдэг асуултад загвар энгийн суурийг давдаггүй, зөвхөн магадлалыг илүү оновчтой өгдөг. Санал хураалт эхлэхээс өмнөх таамаг: 90%. Хуулийн төслийг эцэслэн батлах (64 санал шаардсан) 272 санал хураалтын 96% нь 64-т хүрсэн бөгөөд эдгээр дээр загварын таамаг 88% таарсан — энгийн суурийг давахгүй.

Магадлал хэр бодитой вэ

Хэвтээ — загварын батлагдах магадлал, босоо — бодитоор батлагдсан хувь. Диагональд ойр байх тусам сайн.

Тойргийн хэмжээ = санал хураалтын тоо.

Сүүлийн маргаантай санал хураалтууд: таамаг ба бодит

Саарал зурвас — загварын 80%-ийн магадлалтай муж, босоо зураас — бодит «зөвшөөрсөн» хувь, тасархай шугам — 50%.

Ажлын хэсгийн гаргасан, Тогтоолын төслийн 3 дахь заалтыг доор дурдсанаар өөрчлөн найруулах: “3.Энэ тогтоолыг Монгол Улсын Их Хурлын тухай хуульд нэмэлт, өөрчлөлт оруулах тухай хууль хүчин төгөлдөр бол

2026-10-16 · таамаг 52% · бодит 57% · батлагдсан

Улсын Их Хурлын гишүүн А.Ариунзаяагийн гаргасан, Төслийн 1 дүгээр зүйлд доор дурдсан агуулгатай 2, 3, 6, 8, 9 дэх дэд заалт нэмэх: “2/Хэрэгжээгүй, хэрэгжилт удаашралтай, бүрэн тайлагнаагүй, тайлагнааг

2026-10-16 · таамаг 55% · бодит 56% · батлагдсан

Ажлын хэсгийн гаргасан, Тогтоолын төслийн 1 дэх заалтын 2 дахь дэд заалтын “хаврын” гэснийг “намрын” гэж, мөн заалтын 5 дахь дэд заалтын “2026 оны намрын” гэснийг “2027 оны хаврын” гэж тус тус өөрчлөх

2026-10-16 · таамаг 52% · бодит 57% · батлагдсан

Аргачлал, эх сурвалж

Юуг хэмжсэн бэ

Гишүүн бүрийн 2 магадлал: ирцэд бүртгүүлж санал өгөх, бүртгүүлсэн бол «зөвшөөрсөн» дарах. Батлагдах эсэхийг Дэгийн тухай хуулийн босгоор тооцно: хуулийн төслийг эцэслэн батлахад нийт гишүүний олонх (64), бусад ихэнх асуудалд оролцсон гишүүдийн олонх. Бодит дүнг ч мөн хуулийн босгоор тодорхойлсон, parliament.mn-ийн «Зөвшөөрсөн» тэмдэглэгээгээр биш.
Хэлэлцэх асуудал бүрийг хариуцсан байнгын хороотой хэлэлцүүлэгт байгаа төслийн жагсаалт, «Байнгын хороо» ангиллын мэдээ, санал хураалтын томьёоллоор холбосон. Хорооны санал хураалтын нэрсийн жагсаалт нийтэд нээлттэй биш тул мэдээнд бичигдсэн дэмжлэгийн хувийг ашигласан.
Загвар эхлээд санал хураалт бүрт Засгийн газрын блок болон сөрөг хүчний олонх ямар байр суурь баримтлахыг томьёолол, шат, санал гаргагч, хариуцсан байнгын хорооны байр суурь, санаачлагчаар үнэлнэ. Дараа нь гишүүн бүр блокоо хэр дагадаг, тухайн сэдэв, шатанд ямар хандлагатай, тухайн төсөл дээр өмнө нь хэрхэн санал өгснийг харгалзана. Сүүлийн үеийн санал хураалтад илүү жин өгнө.
Нам доторх зөрөөг тооцохын тулд нам бүрт нийтлэг санамсаргүй хазайлт оруулж, дүнг 4,000 удаа симуляц хийсэн. Үүнээс «зөвшөөрсөн» хувийн муж, батлагдах магадлал гарна.
Хэлэлцүүлэгт байгаа төслийн таамаг нь хариуцсан байнгын хороо дэмжсэн, одоогийн эвсэл хэвээр байх нөхцөлтэй хувилбар юм. Бодит томьёолол, хороодын санал, улс төрийн нөхцөл өөрчлөгдвөл таамаг өөрчлөгдөнө.
Байнгын хорооны гишүүнчлэлийг тухайн өдрийн байдлаар тооцсон: «Төрийн мэдээлэл» эмхэтгэлд хэвлэгдсэн 2024 оны 7-р сарын 5-ны анхны бүрэлдэхүүн, 2025 оны 7-р сарын 9-ний шинэчилсэн бүрэлдэхүүн болон бүх өөрчлөлтийн тогтоолоор. Сэргээсэн өнөөдрийн бүрэлдэхүүн parliament.mn-тэй бүрэн таарсан.
Засгийн газрын гишүүн болсон гишүүд (тухайн өдрөөр), тухайн төслийн ажлын хэсэгт орсон гишүүдийг тусад нь тооцсон.
«Ахисан түвшин»: төслийг сэдвийн холимог, шат, санаачлагч, хариуцсан хороо, санал хураалтын орон зай дахь чиглэл, блок тус бүрийн байр суурь, ирц, хуулийн босго гэх мэт үзүүлэлтэд задалж, гишүүн бүрийн «зөвшөөрөх» магадлалыг орон зайн байрлал, ердийн хандлага, сэдэв тус бүрийн хандлага, блок болон хэсэгтээ тууштай байдал, хороо, Засгийн газрын гишүүн эсэх, тойрог зэрэг хүчин зүйлийн нийлбэрээр тооцно. Хүчин зүйл бүрийн нөлөөг тусад нь харуулна. Сценари зөв өгөгдсөн үед 2026 оны санал хураалтын батлагдах эсэхийг 96% зөв сэргээсэн.
Энэ нийтлэлд гишүүдийн нэрийг гаргаагүй. Энэ бол загварын тооцоо бөгөөд тухайн гишүүн ямар санал өгөхийг тодорхойлохгүй.

Эх сурвалж

parliament.mn: чуулганы нэгдсэн хуралдааны нэрсийн санал хураалт, ирц, хэлэлцүүлэгт байгаа төслийн жагсаалт, байнгын хорооны гишүүнчлэл, «Байнгын хороо» мэдээ.
legalinfo.mn: Монгол Улсын Их Хурлын чуулганы хуралдааны дэгийн тухай хууль (2024 оны 5-р сарын 16, шинэчилсэн найруулга).
«Төрийн мэдээлэл» эмхэтгэл (Улсын Их Хурлын Тамгын газар): 871 хууль, тогтоол (2026-07-03 хүртэл) — хорооны бүрэлдэхүүн, батлагдсан хууль, буцаасан төслийн баталгаа.
Засгийн газрын бүрэлдэхүүн: нээлттэй лавлах эх сурвалж.
uih.mn (Цогц Хөгжлийн Үндэсний Төв): хууль, тогтоолын төслийн санаачлагчид.
Засгийн газрын бүрэлдэхүүн, эвслийн өөрчлөлтийн огноо: нээлттэй мэдээ, лавлах эх сурвалж.
Загвар, тооцоолол: Goybiz Analytics.

Шинэчилсэн: 2026-10-22

Дараагийн нийтлэл

Бүх нийтлэл →

Дата нийтлэл · ЗасаглалRule of Law Index 2026: Ухарч яваа МонголУнших →

Дата нийтлэл · Улс төрУлсын Их Хурлын гишүүд: хэн хэнтэй ижил санал өгдөг вэУнших →

Танай байгууллагад ийм аналитик нийтлэл, судалгаа хэрэгтэй юу?

Goybiz Analytics танай сэдвээр өгөгдөл цуглуулж, шинжилж, интерактив нийтлэл эсвэл судалгааны тайлан болгон бэлтгэнэ — салбар, бүс нутаг, зах зээл, бодлогын асуудлаар.

Судалгаа захиалах →