Оройн аналитик тойм

Эмээлт эко аж үйлдвэрийн парк-ийн дэд бүтцийн чухал хэсэг болох 24 МВт-ын дулааны цахилгаан станцын барилга угсралтын явцыг танилцууллаа. Төслийн ерөнхий инженер Т.Батдондогийн мэдээлснээр зуух, турбин генератор, яндан болон бусад байгууламжийн суурийн ажлууд үргэлжилж байна. Төслийн төлөвлөсөн хүчин чадал: Аж үйлдвэрийн паркийн талбай — 539 га Дулааны цахилгаан станц — 24 МВт Жилд боловсруулах арьс шир — 7.5 сая ширхэг Мах — 25,500 тонн Ноолуур — 3,000 тонн Ноос — 5,800 тонн Төлөвлөсөн ажлын байр — 5,600+ Хөрөнгө оруулалтаа нөхөх төсөөлөл — 6–7 жил Эдгээр нь төслийн төлөвлөгөө, тооцоолол бөгөөд бодитоор хүрсэн үйлдвэрлэлийн хүчин чадал биш.

Өнөө өглөө Байгаль орчин, уур амьсгалын өөрчлөлтийн сайд Ц.Сандаг-Очир Нөмрөгийн түймрийн хохирлыг тогтоох асуудлаар холбогдох байгууллагууд болон Мобиком Корпораци-ийн төлөөлөлтэй шуурхай хуралджээ. Шинэ мэдээлэл: Урьдчилсан үнэлгээгээр Нөмрөгийн дархан цаазат газрын 468,965.7 га буюу нийт талбайн 80 орчим хувь түймэрт өртсөн гэж мэдээлэв. Шинжээчдийн баг хүрч чадахгүй байгаа бүсүүдэд нисдэг тэргээр ажиллахаар төлөвлөжээ. Гэвч Хэнтий, Дорнод, Халхголын чиглэлд нисэх онгоцны түлшний нөөц хүрэлцээгүй байгаа тул Улаанбаатараас түлш хүргэхээр ажиллаж байна. Мобикомын Хуулийн албаны захирал О.Өмөрбек хохирлын үнэлгээнд хамтран ажиллах байр сууриа илэрхийлсэн. Харин мөрдөн шалгах ажиллагаа үргэлжилж байгаа учраас гэм буруугийн талаар эцсийн дүгнэлт хийх боломжгүйг мэдэгдэв. ### Засаглалын шинжилгээ Энэ хэрэгт гурван тусдаа асуудал бий. Нэгдүгээрт — компанийн хариуцлага. Гал гарсан нөхцөл байдал, тээврийн хэрэгслийн аюулгүй ажиллагаа, ажилтнуудын үүрэг, компанийн дотоод хяналтыг шалгах шаардлагатай. Хоёрдугаарт — төрийн зөвшөөрөл, хяналт. Мобикомын төлөөлөл ажилтнууд нь хил хамгаалах байгууллагаас нэвтрэх зөвшөөрөл авсан гэж мэдэгдсэн. Зөвшөөрлийн хүрээ, холбогдох байгууллагуудын хяналтын үүргийг баримтаар тогтоох шаардлагатай. Гуравдугаарт — нөхөн төлбөр. Экологийн хохирлын үнэлгээг шүүхэд нотлох баримт болохуйц байдлаар боловсруулах шаардлага үүссэн.

Өнөө өглөө нийтлэгдсэн хоёр аналитик нийтлэлд Оюу толгойн ногдол ашгийн зарцуулалт болон 2027 оны төсвийн хэлэлцүүлгийн үйл явцыг шүүмжилжээ. Эдгээр нь өнөөдрийн шинэ шинжилгээ боловч хуулийн төслийг буцаан татсан шийдвэр аравдугаар сарын 23-нд гарсан. ### Гол асуудал Засгийн газар Оюу толгой-гоос 2027 онд авах 3 их наяд төгрөгийн ногдол ашгийн 2 их наядыг дэд бүтцийн төслүүдэд зарцуулах хуулийн төслөө буцаан татсан. Өнөөдрийн нийтлэлүүдэд энэ шийдвэр төсвийн гуравдугаар хэлэлцүүлгийн төгсгөлд гарсан нь УИХ-ын гишүүдийн зарчмын зөрүүтэй санал гаргах боломжид хэрхэн нөлөөлснийг хөнджээ. Мөн УИХ-ын гишүүн С.Цэнгүүн төсвийн зардлын нарийвчилсан задаргааг ил тод болгох саналыг 52 гишүүн дэмжээгүй талаар мэдээлсэн гэж Өрөг нийтэлсэн байна.

ХААН Банк Азийн дэд бүтцийн хөрөнгө оруулалтын банк (AIIB)-тай хамтран 130 сая ам.долларын урт хугацаат санхүүжилтийн гэрээ байгуулснаа мэдээлэв. Азийн дэд бүтцийн хөрөнгө оруулалтын банк — $80 сая БНСУ-ын хөгжлийн банк — $20 сая Азийн бүс нутгийн хоёр банк — $30 сая Нийт — $130 сая Санхүүжилт таван жилийн хугацаатай. Үүний 50 сая ам.доллартай тэнцэх хэсгийг төгрөгөөр татахаар тохиролцжээ. Гол өөрчлөлт: AIIB Монголын арилжааны банкинд анх удаа санхүүжилт олгож байна.

Биржийн албан мэдээллээр аравдугаар сарын 26-нд нийт 11,224,209,984 төгрөгийн арилжаа зохион байгуулжээ. Мөн биржийн үнэт цаасны бүртгэлд хоёр өөрчлөлт орсон байна. Бодь даатгал ХК-ийн нэрийг Богд даатгал ХК болгон өөрчилжээ. Энэ нь компанийн нэрийн өөрчлөлт бөгөөд эзэмшил, хөрөнгө, үйл ажиллагааны бүтэц өөрчлөгдсөнийг дангаараа нотлохгүй. Эрдэнэ Ресурс Девелопмент Корпорэйшн-ийн бүртгэлтэй хувьцааны тоог 28,300 ширхгээр бууруулж, 65,465,244 болгосон байна. --- # II. Экспорт, үйлдвэрлэл, олон улсын хэлцэл

Монгол Улсын Ерөнхийлөгч У.Хүрэлсүх-ийн Беларусь Улсад хийсэн айлчлалын хүрээнд хоёр улсын хамтын ажиллагааны 2027–2029 оны замын зураглал батлагджээ. Бизнес форумын үеэр нийт 11 гэрээ, санамж бичиг байгуулсан байна. Онцлох компаниуд ба хэлцлүүд: Талын хишиг транс ХХК — Могилёвын вагон үйлдвэрлэлийн үйлдвэр — Төмөр замын вагон Агдилер ХХК — Амкодор ХК — Техникийн дилер Агдилер ХХК — Гомсельмаш ХК — Хөдөө аж ахуйн техник Тулгасайхан ХХК — Санта Бремор — Гэрээний хугацаа сунгах Витафит ХХК — Белгоспищепром — Хүнсний бүтээгдэхүүн Витафит ХХК — Городейскийн сахарын үйлдвэр — Сахарын бүтээгдэхүүн Витафит ХХК — Жабинковскийн сахарын үйлдвэр — Сахарын бүтээгдэхүүн Мөн Монголын ноос, ноолуурыг Беларусийн маалингатай хослуулсан нэхмэл бүтээгдэхүүн үйлдвэрлэх санаачилгыг дэмжихээр болжээ.

Прокурорын байгууллагаас мэдээлсэн эрүүгийн хэргүүдийн дотор төрийн өмчит компанитай байгуулсан уул уурхайн бүтээгдэхүүний гэрээтэй холбоотой хоёр хэрэг байна. Нэгдүгээр хэрэг: Д.Ү гэх этгээд төрийн өмчит “Д...” ХХК-тай төмрийн хүдэр худалдах гэрээ байгуулахын тулд компанийн удирдах албан тушаалтнуудад нийт 140 сая төгрөгийн хахууль өгсөн гэх хэрэгт яллах дүгнэлт үйлдэж, шүүхэд шилжүүлжээ. Хоёрдугаар хэрэг: “М...” ХХК-ийн хувьцаа эзэмшигч Б.Х нь төрийн өмчит “Д...” ХХК-тай баяжуулах үйлдвэрийн завсрын бүтээгдэхүүн худалдах гэрээг батлуулах, бүтээгдэхүүний тээвэрлэлтийг шуурхай болгох зорилгоор 40,000 ам.доллар буюу 135.7 сая төгрөгтэй тэнцэх хахууль өгсөн гэх хэрэгт яллах дүгнэлт үйлдсэн байна. Мөн зөвшөөрөл олголттой холбоотой 162.4 сая төгрөгийн хахууль авсан гэх өөр хэрэг шүүхэд шилжжээ.

Өрөгийн өнөө өглөөний нийтлэлд 2019–2025 онд орон сууцны захиалгатай холбоотой 2,365 хэрэг бүртгэгдэж, 4,000 гаруй иргэнд нийт 216 тэрбум төгрөгийн хохирол учирсан тухай мэдээлжээ. Үүнээс гадна “Бриллиант Апартмент” төслийн 800 гаруй захиалагчийн асуудлыг хөндсөн байна. Нийслэлийн Орон сууцны бодлогын газрын дарга Э.Эрдэнэсайхан тус төслийн эрхийг цуцалсан бөгөөд хохирсон иргэдийн асуудлыг шийдвэрлэх хувилбаруудыг хэлэлцэж байгаа гэж мэдээлжээ. Нийтлэлд НОСК-ийн захирал асан М.Говьсайханы удирдлагын үеийн хяналт, хариуцлагын асуудлыг мөн хөндсөн.

Нөмрөгийн дархан цаазат газрын түймэртэй холбоотой хэд хэдэн шинэ мэдээлэл гарлаа. Японы Засгийн газрын Хэрэг эрхлэх газрын дарга Минорү Кихара түймрийн хохирлыг ноцтойгоор хүлээн авч, нөхөн сэргээлтэд хамтран ажиллах байр сууриа илэрхийлжээ. Шунхлай групп мөн түймэрт өртсөн экосистемийг нөхөн сэргээх, ижил төрлийн эрсдэлээс урьдчилан сэргийлэх чиглэлээр дэмжлэг үзүүлэхээ мэдэгдсэн байна. GoGo-ийн 19:44 цагийн мэдээлэлд түймэртэй холбоотой удирдлагуудад хариуцлага тооцож, ажлаас чөлөөлөх үүрэг өгсөн тухай нийтэлжээ. ### Хариуцлагын гурван асуудал Компанийн хариуцлага: Түймэр гарахад нөлөөлсөн үйл ажиллагаа, ажилтнуудын үүрэг, аюулгүй ажиллагааны хяналт. Төрийн хариуцлага: Дархан цаазат газарт нэвтрэх зөвшөөрөл, хяналт, гамшгийн үеийн удирдлага. Нөхөн сэргээлт: Экологийн хохирлын эцсийн үнэлгээ, санхүүжилт, хэрэгжүүлэх арга хэмжээ. Японы Засгийн газрын дэмжлэгийн тодорхой санхүүжилтийн хэмжээ, хэрэгжүүлэх төсөл одоогоор зарлагдаагүй. Шунхлай группийн мэдэгдэл ч нөхөн төлбөрийн эцсийн шийдвэр биш. --- # IV. Шинэ зохицуулалт, зах зээлийн боломж

Оросын газрын тос боловсруулах үйлдвэрүүд аравдугаар сарын дунд үеэс дизель түлшний үйлдвэрлэлээ нэмэгдүүлж эхэлсэн тухай Reuters салбарын хоёр эх сурвалжаас мэдээллээ. Есдүгээр сарын өдрийн үйлдвэрлэл — 175,000 тонн Аравдугаар сарын эхний хагасын үйлдвэрлэл — 160,000 тонн Квот олгосны дараах үйлдвэрлэлийн түвшин — 180,000 тонн орчим Аравдугаар сарын дотоодын хэрэглээ — 140,000 тонн/өдөр Экспортод гаргах боломжит хэмжээ — Сард 1 сая тонноос дээш Оросын Засгийн газар наймдугаар сараас хэрэгжүүлсэн дизелийн экспортын хоригийг бүрэн цуцлаагүй. Харин АНУ-тай байгуулсан нийлүүлэлтийн тохиролцооны хүрээнд тусгай квот олгожээ. АНУ-ын Ерөнхийлөгч Дональд Трампын өмнө мэдээлснээр Орос эхний ээлжид 300 мянга гаруй тонн, арваннэгдүгээр сард 500 мянган тонн дизель нийлүүлэхээр тохиролцсон байна.

Өнөө өглөөний арилжаагаар Brent нефть 0.57% буурч, $115.15/баррель, WTI нефть 0.43% буурч, $101.32/баррель болжээ. Эдгээр нь 08:00 цагийн орчмын ханш юм. Саудын Араб, Турк, Пакистаны төлөөлөгчид Ираны албаныхантай Тегеранд уулзаж, бүс нутгийн хурцадмал байдлыг намжаах хэлэлцээг үргэлжлүүлэхээр тохиролцсон нь үнийг бууруулахад нөлөөлөв. Гэвч Йемений хуситууд Саудын Арабын нефть шахах станцууд болон Эр-Риядын нисэх буудалд халдсан гэж мэдэгдсэн. Эдгээр халдлагын тухай мэдэгдлийг Саудын Арабын тал бүрэн баталгаажуулаагүй байна. Reuters-ийн мэдээлснээр аравдугаар сард Ормузын хоолой болон ойролцоох усан замд худалдааны хөлөг онгоц руу чиглэсэн халдлагын тоо 2017 оноос хойших хамгийн өндөр түвшинд хүрчээ.

Олон улсын эрчим хүчний агентлаг-ийн гүйцэтгэх захирал Фатих Бирол Сингапурын олон улсын эрчим хүчний долоо хоногийн арга хэмжээний үеэр 2027 онд дэлхийн эрчим хүчний зах зээл Ираны дайнаас өмнөх нөхцөлдөө бүрэн эргэн орох бодитой зам харагдахгүй байгааг анхаарууллаа. Түүний мэдээлснээр нефтийн үнэ дайны өмнөхөөс 59% орчим өндөр түвшинд байна. Мөн өвлийн улиралд дизель түлшний эрэлт нэмэгдэж, боловсруулах үйлдвэрүүдийн засвар үйлчилгээ нийлүүлэлтэд нэмэлт дарамт үүсгэх эрсдэлтэй. Онцлох шинэ дохио: Дэлхий даяар 90 ГВт хүчин чадалтай атомын цахилгаан станцууд баригдаж байгаа нь сүүлийн 40 жилийн хамгийн өндөр түвшин гэж IEA мэдээлэв.

Хятадын юань ам.долларын эсрэг 2022 оны зургаадугаар сараас хойших хамгийн өндөр түвшинд хүрсэн байна. USD/CNY — өдрийн хамгийн хүчтэй түвшин — 6.6682 USD/CNY — Reuters-ийн мэдээлсэн сүүлийн ханш — 6.6691 Хятадын төв банкны албан дундаж ханш — 6.7162 Юанийн өсөлтийн дараалал — Найм дахь өдөр болох боломжтой Хятадын төв банк юанийн ханш аажмаар чангарахыг зөвшөөрч байгаа ч огцом өсөхөөс сэргийлэн албан дундаж ханшийг зах зээлийн хүлээлтээс сул тогтоож байна. Goldman Sachs юанийн 12 сарын зорилтот ханшийг нэг ам.долларт 6.40 юань гэж үнэлжээ. Энэ нь хөрөнгө оруулалтын банкны таамаглал болохоос баталгаатай ирээдүйн ханш биш. ### Монголд яагаад чухал вэ? Монголын импортын томоохон хэсэг Хятадаас хамаардаг.

Лондоны металлын биржийн долоо хоногийн арга хэмжээний дараа Reuters-ийн шинжээч Энди Хоум зэсийн зах зээлийн онцгой зөрчлийг тайлбарлав. Гол үзүүлэлтүүд: Зэсийн зах зээлийн үнэ — $14,000/тонноос дээш 2026 оны дэлхийн нийлүүлэлтийн төсөөлсөн илүүдэл — 104,000 тонн 2027 оны төсөөлсөн илүүдэл — 368,000 тонн Дэлхийн биржүүдийн нөөц — 1.2 сая тонноос дээш Шанхайн биржийн нөөц — 54,400 тонн Хятадын Yangshan импортын нэмэгдэл үнэ — $168/тонн Импортын нэмэгдэл үнийн түвшин — 13 жилийн дээд Эндээс чухал дүгнэлт гарч байна. Зэс дэлхийн хэмжээнд илүүдэлтэй байж болох ч шаардлагатай газар, шаардлагатай хэлбэрээрээ хүрэлцэхгүй байна. АНУ-ын тарифын тодорхойгүй байдлаас шалтгаалан их хэмжээний зэс АНУ-ын агуулахуудад төвлөрсөн бол Хятадын зах зээлд биет нийлүүлэлт хомсдож байна.

Хятадын AI болон хагас дамжуулагчийн компаниуд төвлөрсөн STAR50 индекс долоодугаар сарын дээд түвшнээс 40% буурчээ. Ингэснээр ойролцоогоор $480 тэрбумын зах зээлийн үнэлгээ алдагдсан байна. Уналтын гол шалтгаанууд нь өндөр үнэлгээ, AI-ийн эрэлтийн талаархи эргэлзээ, АНУ-ын технологийн хязгаарлалтын эрсдэл, хөрөнгө оруулагчдын хэт өөдрөг хүлээлт юм.