Оройн аналитик тойм

УИХ-ын Төсвийн байнгын хорооны хуралдаанаар 2027 оны төсвийн төсөлтэй хамт өргөн мэдүүлсэн хуулийн төслүүдийг хэлэлцэх үеэр Оюу толгой-н ногдол ашгийн зарцуулалттай холбоотой асуудал хөндөгдөв. УИХ-ын гишүүн Б.Жаргалан Засгийн газар Үндэсний баялгийн сангийн тухай хуулийг мөрдөлгүйгээр ₮2 их наядыг төсвийн зарлагад тусгасан эсэхийг асуужээ. Сангийн сайд З.Мэндсайхан дараах байр суурийг илэрхийлэв. - ₮3 их наядын ногдол ашгаас ₮1 их наядыг Хуримтлалын санд төвлөрүүлнэ. - Үлдсэн ₮2 их наядыг эрчим хүчний дэд бүтцэд зарцуулах нэг удаагийн эрх зүйн зохицуулалт хийхээр төлөвлөж байна. - 10 аймгийн дулааны станцын төслийн гүйцэтгэл 40 хувьтай байгаа. - Солонгосын талын гүйцэтгэгчтэй холбоотой асуудлаас шалтгаалан төслийн өртөг хоёр дахин нэмэгдэх эрсдэлтэй гэж Сангийн сайд тайлбарлав.

Голомт банк (албан сайт) Канадын хөгжлийн санхүүгийн байгууллага FinDev Canada-тай $50 саяын урт хугацаат санхүүжилтийн гэрээ байгуулсан тухай өнөөдөр нийтэллээ. Гэрээг аравдугаар сарын 16-нд байгуулсан бөгөөд өнөөдөр мэдээлсэн байна. ЖДҮ, эмэгтэй бизнес эрхлэгчид — 70% — $35 сая Ногоон зээл, эрчим хүчний хэмнэлт — 30% — $15 сая Нийт — 100% — $50 сая Энэ нь FinDev Canada байгууллагын Монголд бие даан санхүүжүүлж буй анхны төсөл гэж мэдээлжээ. Гол оролцогчид: Голомт банкны гүйцэтгэх захирал А.Одонбаатар, FinDev Canada-ийн гүйцэтгэх захирал Лори Кэрр.

Прокурорын байгууллагаас мэдээлсэн төрийн өмчит компанийн цементийн борлуулалттай холбоотой хэрэгт Цемент Шохой ХХК-ийн удирдах албан тушаалтнууд холбогдсоныг iKon өнөөдөр тодорхой нэрлэн мэдээллээ. Өмнөх өдрийн прокурорын мэдээлэлд компанийн нэрийг товчилж дурдсан байсан. Хэрэгт дурдагдсан мөнгөн дүн: “М...” ХХК — ₮1.646 тэрбум “Т...” ХХК — ₮548.7 сая “Ө...” ХХК — ₮2.446 тэрбум Нийт — ₮4.64 тэрбум Компанийн гүйцэтгэх захирал, борлуулалт, санхүү, стратеги төлөвлөлт, хуулийн хэлтсийн албан тушаалтнуудын үйлдлийг шалгасан байна. Мөн нүүрсний төсөвт өртөг болон тээвэрлэлтийн хэмжээг өөрчилж, “Ш...” ХХК-д давуу байдал бий болгосон гэх асуудал багтжээ. Нийт арван хүнд холбогдох хэрэгт яллах дүгнэлт үйлдэж, Сэлэнгэ аймгийн Сайхан сум дахь сум дундын шүүхэд шилжүүлсэн байна.

Авлигатай тэмцэх газар Эрдэнэт Булганы цахилгаан түгээх сүлжээ ТӨХК-ийн удирдах албан тушаалтан Б.А-д холбогдох хэргийг мөрдөн шалгаж дууссан талаар мэдээлжээ. iSee-ийн нийтлэлд дурдсанаар Б.А нь бараа нийлүүлэгчийг сонгон шалгаруулах үнэлгээний хорооны даргаар ажиллаж байхдаа хууль бусаар шалгаруулсан гэх аж ахуйн нэгжээс ₮46.8 сая авсан хэрэгт холбогджээ. Хэргийг шүүхэд шилжүүлэх саналтай прокурорт хүргүүлсэн байна.

Авлигатай тэмцэх газар аравдугаар сарын 12–16-ны хооронд хийсэн хяналт шалгалтын үр дүнгээ өнөөдөр мэдээлэв. Тус байгууллага 347 нэр дэвшигчийн хувийн ашиг сонирхлын урьдчилсан мэдүүлгийг шалгаж, 297-г шийдвэрлэжээ. Мөн 155 гомдол, мэдээллээс 43-ыг хянан шийдвэрлэж, гурван гомдолд холбогдох зөрчил тогтоон хариуцлага тооцуулахаар шилжүүлсэн байна. Төлөвлөгөөт шалгалтаар 40 албан тушаалтны хөрөнгө, орлогын мэдүүлгийг шалгахад нэг албан тушаалтан ₮19.3 саяын гүйлгээний эх үүсвэрийг үндэслэлтэй тайлбарлаж чадаагүй гэж мэдээлжээ. Сэлэнгэ, Говь-Алтай аймгийн зарим албан тушаалтны үйлдэл гэмт хэргийн шинжтэй байж болзошгүй гэж үзэн мөрдөн шалгуулахаар шилжүүлсэн байна.

Байгаль орчин, уур амьсгалын өөрчлөлтийн яам Нөмрөгийн дархан цаазат газарт гарсан түймрийн хохирлыг нарийвчлан үнэлэх тухай мэдээллээ. Тус яамны урьдчилсан мэдээллээр: Түймэрт өртсөн нийт талбай — 528,765.5 га Нөмрөгийн ДЦГ-т өртсөн талбай — 468,965.7 га ДЦГ-ын нийт талбайд эзлэх хувь — 79.8% Үнэлгээнд хөрс, ус, ургамал, амьтны аймаг, экосистемийн үйл ажиллагаа, нөхөн сэргэх боломж, түймэртэй тэмцэхэд гарсан зардлыг хамруулах юм байна.

2027 оны төсвийн төсөлд гурван том хөтөлбөрийн зээлийн хүүгийн дэмжлэгийг дараах байдлаар тусгасан тухай шинэ шинжилгээ нийтлэгдлээ. Хүнсний хувьсгал — ₮63.9 тэрбум Атар-IV — ₮60.3 тэрбум Цагаан алт — ₮86.4 тэрбум Нийт — ₮210.6 тэрбум Хүнсний хувьсгал хөтөлбөрөөр 2027 онд шинээр зээл олгохгүй, өмнө олгосон зээлийн үлдэгдлийн хүүг үргэлжлүүлэн дэмжихээр төлөвлөжээ. Атар-IV хөтөлбөрөөр ₮616.5 тэрбум, Цагаан алт хөтөлбөрөөр 2024–2025 онд ₮520.7 тэрбумын зээл олгосон тухай мэдээлэв.

2027 онд жижиг, дунд бизнесийг дэмжих шинэ санхүүжилтийн механизм хэрэгжүүлэхээр төлөвлөжээ. Төрийн банк-ны 2026 оны цэвэр ашгаас төрд ногдох ногдол ашгийг банкны өөрийн хөрөнгийг нэмэгдүүлэхэд ашиглаж, олон улсын зах зээлээс $300 саяын эх үүсвэр татах боломж бүрдүүлэхээр танилцуулсан байна. Үүний үр дүнд: - Ойролцоогоор ₮1.1 их наядын санхүүжилт бүрдүүлэх; - 6,000 гаруй иргэн, аж ахуйн нэгжийг хамруулах; - Жилийн 10%-ийн хүүтэй зээл олгох; - Валютын своп хэлцлийн зардалд ₮55 тэрбум төсөвлөхөөр төлөвлөжээ.

Монгол Улсын Ерөнхийлөгч У.Хүрэлсүх, Германы Холбооны Ерөнхийлөгч Франк-Вальтер Штайнмайэр нар хамтарсан тунхаглал гаргалаа. Хоёр улс сэргээгдэх эрчим хүч, ногоон эдийн засаг, мэргэжлийн боловсрол, шинжлэх ухаан, хөрөнгө оруулалтын хамтын ажиллагааг өргөжүүлэхээр тохиролцжээ. Бизнесийн хамгийн чухал хэсэг: Германы KfW хөгжлийн банк болон Монголын “Чингис хаан баялгийн сан” нэгдлийн тогтвортой хөгжил, ашигт малтмал, дэд бүтэц, хөрөнгийн удирдлага, хөгжлийн санхүүжилтийн чиглэлийн хамтын ажиллагааг Ерөнхийлөгч онцолсон байна. Берлинд зохион байгуулсан Монгол–Германы бизнес форумд 250 гаруй аж ахуйн нэгжийн төлөөлөл оролцжээ.

Москва хотод болсон эрчим хүчний салбарын уулзалтын үеэр ДЦС-3 ТӨХК болон Оросын Интер РАО Экспорт компаниуд станцын өргөтгөл, шинэчлэлийн үндсэн зураг төсөл боловсруулах гэрээнд гарын үсэг зуржээ. Гэрээнд гарын үсэг зурсан хүмүүс: ДЦС-3-ын гүйцэтгэх захирал Б.Сандуйжав, Интер РАО Экспортын захирал М.Е.Сергеев. Цахилгаан үйлдвэрлэх хүчин чадал — +252 МВт Дулааны хүчин чадал — +300 Гкал/цаг Цахилгаанаар хангах боломжтой өрх — ~84,000 Дулаанаар хангах боломжтой өрх — ~30,000

Хятадаас бараа импортолдог иргэн карго тээврийн үнэ огцом өссөн тухай олон нийтэд мэдээлжээ. Түүний мэдээлснээр: Нэг машин тээвэрлэх зардал — 10,000 юань — 20,000–22,000 юань Өсөлт — — — 100–120% Мөн Эрээн дэх тээврийн компаниуд ачаа хүлээн авах ажиллагаагаа зогсоосон эсэхийг тодруулахыг шаардсан байна.

Хятадын коксжих нүүрс, коксын зах зээлийн шинэ өдрийн шинжилгээ нийтлэгдлээ. Shanghai Metals Market-ийн мэдээллээр Шаньси мужид үйл ажиллагаагаа түр зогсоосон уурхайнуудын тоо буурч байгаа боловч үйлдвэрлэлээ сэргээсэн уурхайнууд бүрэн хүчин чадлаар ажиллахгүй байна. Үүний улмаас хүхэр багатай, өндөр чанарын коксжих нүүрсний нийлүүлэлтийн хомсдол үргэлжилж байна. Линьфэний хүхэр багатай коксжих нүүрс — 2,360 юань/тонн Хятадын хагас I зэрэглэлийн кокс — 2,200 юань/тонн Чанартай коксжих нүүрсний нийлүүлэлт — Хязгаарлагдмал Коксын үйлдвэрүүдийн ашиг — Агшиж байгаа Гангийн үйлдвэрүүдийн худалдан авалт — Болгоомжтой Онцгой шинэ дохио: SMM-ийн шинжилгээнд Монголын нүүрсний нийлүүлэлт өсөж байгаа боловч өсөлтийн ихэнх нь холимогт ашигладаг нүүрс байгаа тул Хятадын өндөр чанарын коксжих нүүрсний хомсдолыг бүрэн нөхөж чадахгүй гэж тэмдэглэжээ.

Хятадын Ардын банк зээлийн суурь хүүгээ хэвээр үлдээв. Нэг жилийн LPR — 3.00% Таван жилийн LPR — 3.50% Хүүг өөрчлөлгүй хадгалсан хугацаа — 17 сар Хятадын III улирлын эдийн засгийн өсөлт 4.5% гарсан нь төв банкны зүгээс мөнгөний бодлогыг яаралтай сулруулах шаардлагыг бууруулжээ. Гэхдээ төв банк зээлийн хүү тогтоох механизмаа шинэчилж, овернайт репо хүүг илүү чухал жишиг болгох чиглэлээр ажиллаж байна.

Оросын дизель түлшний экспортын талаар сүүлийн 24 цагийн дотор чухал шинэ мэдээлэл гарлаа. Орос улс аравдугаар сарын 9-нд дизель түлшний экспортын өөрийн хязгаарлалтыг цуцалсны дараа уламжлалт худалдан авагчид руугаа нийлүүлэлтээ сэргээж эхэлжээ. Kpler болон LSEG-ийн тээврийн мэдээллээр хоёр танкер Турк, Бразил руу хөдөлсөн байна. Оросын 2026 оны дундаж дизель экспорт — 345,000 баррель/өдөр Өмнөх оноос буурсан хэмжээ — −41% Туркийн эзлэх хувь — 34% Бразилын эзлэх хувь — 24% Мороккогийн эзлэх хувь — 10% Оросын Шадар сайд Александр Новак оны эцэс гэхэд экспортоо сард 3.5 сая тоннд хүргэх боломжтой гэж мэдэгдсэн. Энэ нь баталгаажсан нийлүүлэлт биш, зорилтот хэмжээ юм.

Газрын тосны зах зээлд өдрийн турш өндөр хэлбэлзэл үүслээ. Brent өдрийн дээд үнэ — $111.99 Brent хаалтын үнэ — $108.79 Өдрийн өөрчлөлт — −0.69% WTI, XI сарын гэрээ — $101.79 WTI, XII сарын гэрээ — $97.82 Үнэ өсөхөд Ойрх Дорнодын эрчим хүчний дэд бүтцийн аюулгүй байдлын эрсдэл нөлөөлсөн. Харин Ираны Ерөнхийлөгч болон Пакистаны армийн удирдлагын уулзалт дипломат хэлэлцээ сэргэж магадгүй гэсэн хүлээлт үүсгэж, үнэ буурахад нөлөөлжээ. Kpler-ийн мэдээллээр Персийн булангийн бүсэд хоёр долоо хоногийн хугацаанд 18 хөлөг онгоц халдлагад өртсөн тухай мэдээлэгдсэн байна. Хуситууд Саудын Арабын байгууламжуудад халдсан гэж мэдэгдсэн боловч эдгээр мэдэгдлийн заримыг Reuters бие даан баталгаажуулж чадаагүй.

Хятадын CATL компани Tianxing II нэртэй шинэ үеийн хүнд даацын цахилгаан машины батарей, Qiji батарей солих системээ танилцууллаа. Батарей солих хугацаа — ~5 минут Холын зайн батарейн багтаамж — 760 кВт.цаг Нэг цэнэгээр явах боломжит зай — 600+ км 2026 оны батарей солих станцын зорилт — 900 2027 оны зорилт — 2,000 Урт хугацааны зорилт — 10,000 CATL-ийн мэдээлснээр шинэ стандартчилсан батарейн блокуудын эд ангийн тоог 52%, өртгийг 15% бууруулжээ.