Өглөөний тойм

Монголын Засгийн газар болон Asian Development Bank $100 саяын “Монгол Улсын гамшгийг сөрөн тэсвэрлэх чадавхыг бэхжүүлэх төсөл”-ийн зээлийн гэрээнд IX сарын 29-нд гарын үсэг зурлаа. Шадар сайд Н.Номтойбаяр болон АХБ-ны Монгол дахь суурин төлөөлөгч Жон Жухён Жон нар гэрээг байгуулсан байна. Мөнгөний зарцуулалт нь бизнесийн хувьд сонирхолтой: гал түймэр, аврах ангиудад техник, тоног төхөөрөмж нийлүүлэх, 200 сайн дурын багийг чадавхжуулах, Багахангайд Онцгой байдлын сургалтын шинэ төв байгуулах зэрэг багтжээ. Өөрөөр хэлбэл энэ нь зөвхөн policy loan биш, худалдан авалт дамжуулах хоолой үүсгэнэ: $100M → барилга + тусгай зориулалтын автомашин + аврах/гал унтраах төхөөрөмж + холбоо/IT + сургалтын систем. 🟢 Боломж | магадлал маш өндөр | ач холбогдол маш өндөр. Одоо хянах хамгийн үнэ цэнтэй мэдээлэл нь худалдан авалт plan → tender package → төсөв → шалгарсан компани → эцсийн өмчлөгч болно. ОБЕГ — $100 саяын зээлийн гэрээний дэлгэрэнгүй

Өчигдөр шатахууны шуурхай штабаас physical-flow-ийн шинэ тоо зарлав. АМГТГ-ын хэлтсийн дарга Д.Даваабаярын мэдээллээр IX сарын 28-ны байдлаар Монгол Улс 57,300 тонн АИ-92, 188,500 тонн дизель, 11,000 тонн онгоцны түлш импортолсон боловч ОХУ-аас IX сард захиалсан АИ-92-оос 15,000 тонн Монголын хилээр орж ирээгүй байна. Энэ нь өмнөх өдрүүдийн “ШТС дээр дараалал байна” гэдэг мэдээллээс илүү үнэ цэнтэй. нийлүүлэлтийн шокийн хэмжээ бодитоор хэмжигдэж байна. Монголд нөлөөлөх суваг: 15kt shortfall → жижиглэнгийн хуваарилалт ↓ → тээврийн тасалдал/үнэ ↑ → түгээлт ↑ → хүнс, барилга, үйлчилгээний зардал ↑. Монгол түлшний хэрэглээгээ 100% импортоор хангадаг гэж АМГТГ мөн онцолсон. 🔴 Эрсдэл | магадлал маш өндөр | ач холбогдол маш өндөр. Энд хамгийн чухал monitoring metric нь одоо ШТС-ийн дараалал биш өдөр бүр ОХУ/БНХАУ/БНСУ-аас ачигдсан тонн → хилээр орсон тонн → импортлогч → ШТС-д түгээсэн тонн юм. Шуурхай штаб — АИ-92-ийн 15 мянган тоннын тасалдал

IX сарын 29-ний МХБ-ийн уул уурхайн бүтээгдэхүүний арилжаагаар Монголросцветмет / Эрдэнэс критикал минералс Fe-52% төмрийн хүдрийн 6,600 тонныг $448,800-аар борлуулжээ. Дуудлага $65/тонноос эхэлж $68/тонн хүрсэн буюу 4.62% өссөн. Дөрвөн худалдан авагч өрсөлдсөн байна. Энэ нь IX сарын 25-ны арилжаанд мөн таван худалдан авагч оролцож, үнэ доод түвшнээс 5.38% өссөн мэдээлэлтэй нэг чиглэлд байна. Өөрөөр хэлбэл хоёр удаагийн арилжаанд дараалан: худалдан авагч өрсөлдөөн → reserve price-аас өндөр clearing price гарч байна. 🟢 Боломж | магадлал өндөр | ач холбогдол дунд. Төмрийн хүдэр нүүрс, зэстэй харьцуулахад Монголын экспортод жижиг ч биржийн дуудлагаас худалдан авагч-эрэлт дохио авах боломж нэмэгдэж байна. МХБ — IX сарын 29-ний төмрийн хүдрийн арилжаа

Монголбанк Швейцарын Responsible алт Association болон үнэт металл цэвэршүүлэгч Argor-Heraeus-тай туршилтаар хэрэгжүүлсэн хамтын ажиллагаа амжилттай болсон тул шинэ хамтын ажиллагааны гэрээ байгуулжээ. Туршилтаар Монголын таван уул уурхайн компани 2026 оны эхний зургаан сард 53.5 кг хариуцлагатай олборлосон алт Швейцарын системд нийлүүлсэн байна. Хөтөлбөрт орсон уурхайнууд: нэмэгдэл төлбөр + ESG/social project санхүүжилт + technical assistance авах боломжтой. Монголбанк нөгөө талд алтны гарал үүслийг тодорхойлох олон улсын стандарт, сорьцын лабораторийн чанарыг сайжруулах боломжтой болно. Энэ бол Монголын алтанд түүхий эд price дээр нэмэгдсэн шинэ attribute: алт → traceable/responsible алт → нэмэгдэл international худалдан авагч. 🟢 Боломж | магадлал өндөр | ач холбогдол өндөр. Монголын хариуцлагатай алтны хөтөлбөрийн дэлгэрэнгүй

Ерөнхий сайд Н.Учрал-ын Японы айлчлалын үеэр Монгол–Японы Эдийн засгийн түншлэлийн хэлэлцээрийн үр өгөөжийг нэмэгдүүлэх, хоёр талын худалдааг өргөжүүлэх асуудлыг Японы парламентын удирдлагатай хэлэлцэв. Монголын тал Япон руу экспортлох бараа бүтээгдэхүүний нэр төрөл, хэмжээг нэмэгдүүлэх сонирхлоо тусгайлан илэрхийлжээ. Одоогоор шинэ tariff concession эсвэл тодорхой хэмжээний private хэлцэл зарлагдаагүй. Тиймээс үүнийг дамжуулах хоолой, шууд орлого гэж үзэхгүй. Гэхдээ Монгол–Японы EPA хүчин төгөлдөр болсон ч худалдаа Монголын хувьд ихээхэн import-heavy хэвээр байгаа тул Монголын food, cashmere, leather, processed products-ийн Япон руу market-access нэмэгдэх нь стратегийн хувьд чухал. 🟢 Боломж | магадлал дунд | ач холбогдол дунд–өндөр. Засгийн газар — Монгол–Японы EPA-ийн үр өгөөжийг нэмэгдүүлэх хэлэлцээ

Өчигдөр 15:00-д Bloomberg TV Mongolia АНУ-ын Конгрессын судалгааны албаны шинэ тайлангийн дүгнэлтийг нийтэллээ. Тайланд Монгол ашигт малтмалын арвин нөөцөөрөө хөрөнгө оруулагчдын анхаарлыг татдаг ч сонирхлыг бодит хөрөнгө оруулалт болгон хувиргахад хүндрэлтэй хэвээр гэж үзжээ. Гол шалтгаан: зохицуулалтын тогтворгүй байдал + ил тод байдлын дутагдал + уул уурхай/эрчим хүчний улс төрийн эрсдэл. Тайланд Монголын экспортын 90+% эрдэс бүтээгдэхүүн, экспортын 90+% Хятадаас, импортын 25% Оросоос хамааралтай гэж онцолж, стратегийн эрдэсд гуравдагч хөршийн хөрөнгө татахыг төрөлжилт боломж гэж үзжээ. Энэ нь CAREC critical-minerals initiative-тэй яг нэг өдөр давхцсан нь сонирхолтой. 🟠 Эрсдэл + 🟢 реформын боломж | ач холбогдол маш өндөр. АНУ-ын Монголын хөрөнгө оруулалтын орчны шинэ үнэлгээ

China-ын хамгийн сүүлийн түүхий эд data-г Reuters IX сарын 29-нд нэгтгэхэд industrial metals-ийн импорт жилийн өмнөхөөс 11% өссөн байна. Боксит, никель, хром, литий, манганы импорт бүгд 10%-иас дээш өсжээ. Төмрийн хүдрийн импорт 870 сая тонн хүрч рекорд тогтоосон байна. Энд хамгийн сонирхолтой зүйл нь Хятадын үл хөдлөх хөрөнгө сул хэвээр байхад металлын эрэлт хүчтэй байгаа явдал. Эрэлтийг үл хөдлөх хөрөнгө бус үйлдвэрлэл + EV + батарей + сэргээгдэх-эрчим хүч тоног төхөөрөмж + дэд бүтэц улам их хөдөлгөж байна.

Мөн шинэ дата Хятадын эрчим хүч transition Монголд яагаад сонирхолтойг харууллаа. Хятад EV, сэргээгдэх, electrification-аа асар хурдан өсгөж байгаа ч цахилгаан үйлдвэрлэлийн 50%-иас илүүг нүүрсээр хангаж хэвээр байна. Өөрөөр хэлбэл: renewables ↑ ≠ coal collapse. Харин: renewables ↑ + цахилгаан эрэлт ↑ → coal remains system backup/baseload. Энэ нь Монголын нүүрсний урт хугацааны эрэлт огцом алга болно гэсэн энгийн таамгийг сулруулна. Ялангуяа коксжих нүүрсний эрэлт нь ган cycle-тай тусдаа холбоотой. Шууд хамаарах: Эрдэнэс Тавантолгой, Mongolian Mining Corporation болон Өмнөговийн нүүрсний экспортлогчид. 🟢 Богино/дунд хугацааны боломж | магадлал өндөр | ач холбогдол өндөр.

United States IX сарын 29-нд Strategic Petroleum Reserve-аас 40 сая баррель хүртэлх түүхий нефтьийг зээлээр гаргахаа зарлав. Энэ нь Олон улсын эрчим хүчний агентлагийн орнуудын III сард тохирсон coordinated emergency release-ийн АНУ-д ногдох үлдсэн хэсэг юм. Өмнөх VI сарын саналд компаниуд ердөө ~500 мянган баррель авсан бол одоо нефтийн үнэ $100-аас дээш, нийлүүлэлт environment эрс өөрчлөгджээ.

IX сарын 29-ний арилжаагаар нефтийн үнэ ойролцоогоор 2.5% буурлаа. Гол шалтгаан нь Ойрхи Дорнодын түүхий нефть export сэргэж эхэлсэн шинж тэмдэг. Энэ нь сүүлийн хэдэн өдрийн $105–106 Brent-ийн дарамтад анхны бодит counter-дохио. АНУ-ын 40 сая баррелийн SPR release-тэй нийлүүлбэл: Middle East exports ↑ + US SPR ↑ → physical нийлүүлэлт ↑ → oil эрсдэл нэмэгдэл ↓ болох боломжтой. Гэхдээ Ормузын геополитикийн эрсдэл арилаагүй тул тогтвортой trend болсон гэж хэлэхэд эрт. 🟢 Монголын шатахуун/инфляцад эерэг | магадлал дунд–өндөр | ач холбогдол маш өндөр.

IX сарын 29-ний Reuters-ийн анализ дэлхийн sovereign бонд market олон жилийн хамгийн муу саруудын нэгээ дуусгаж байгааг харууллаа. АНУ-ын хоёр жилийн Treasury өгөөж IX сард бараг 60 суурь нэгжээр өссөн, 10 жилийн өгөөж 5%-иас давсан. Франц, Герман, Их Британи, Австралид мөн өгөөж огцом өсжээ. бонд-volatility хэмждэг MOVE index IX сард ~30% өссөн байна. Гол шалтгаан: эрчим хүч инфляц + өндөр төсвийн өр + AI хөрөнгө оруулалт огцом өсөлт → growth/инфляц higher → rates higher for longer.