Өглөөний тойм

Өчигдөр АҮЭБЯ шатахууны нийлүүлэлтийг тогтворжуулахын тулд импортын эх үүсвэрийг нэмэгдүүлж байгаагаа албан ёсоор мэдээлэв. ОХУ-ын ачилт багассантай холбоотойгоор Засгийн газар БНХАУ болон БНСУ-аас газрын тосны бүтээгдэхүүн авахаар гэрээлсэн байна. Өнгөрсөн 24 цагт Улаанбаатарын 95 ШТС-д 1,135 тонн, орон нутгийн 42 ШТС-д 556 тонн АИ-92 нийлүүлжээ. IX сарын 28-ны байдлаар 128 вагон буюу 7,680 тонн АИ-92 төмөр замын системд байгаагаас 86 вагон буюу 5,160 тонн нь буулгах өртөөнүүдэд хүрсэн. Улсын хэмжээнд АИ-92-ийн 11 хоногийн нөөцтэй гэж мэдээлсэн. Энд хамгийн чухал бүтцийн өөрчлөлт нь БНСУ. Монголын шатахууны нийлүүлэлтийн сүлжээ улам: ОХУ → үндсэн эх үүсвэр БНХАУ → богино хугацааны төрөлжилт БНСУ → нэмэлт төрөлжилт гэсэн бүтэц рүү шилжих шинжтэй. 🔴 Богино хугацаанд нийлүүлэлтийн эрсдэл өндөр / 🟢 урт хугацаанд төрөлжилт боломж | Түлш импортлогчид, уул уурхай, авто тээвэр, ХАА, хүнсний логистикт шууд нөлөөлнө. АҮЭБЯ — шатахууны хангамж, импортын эх үүсвэрийг нэмэгдүүлэх мэдээлэл

Өчигдөр Улаанбаатарт эхэлсэн CAREC-ийн 25 жилийн арга хэмжээний эхний хэлэлцүүлэг “Худалдаа, аялал жуулчлал болон бүс нутгийн өрсөлдөх чадвар” дээр төвлөрөв. АХБ, Дэлхийн банк, НҮБХХ, ЕСБХБ, AIIB, MCDF зэрэг том development-finance байгууллагууд оролцож байна. Харин бизнесийн хувьд хамгийн чухал өгүүлбэр нь ЭЗХЯ-ны мэдээлэлд шууд оржээ: хөгжлийн түншүүд “бодлогын шинэчлэлийг бодит хөрөнгө оруулалт болгох, тэргүүлэх төслүүдэд техникийн болон санхүүгийн дэмжлэг төвлөрүүлэх, хувийн хөрөнгө оруулалтыг нэмэгдүүлэх” талаар хэлэлцэж байна. Тэргүүлэх чиглэлүүдэд тээвэр, хилийн дэд бүтэц, цаасгүй худалдаа, хил дамнасан мэдээлэл солилцоо, ЖДҮ, аялал жуулчлал оржээ. CAREC нийтдээ 2001–2025 онд 300 төсөлд $57.9 тэрбум оруулсан том механизм юм. 🟢 Боломж | магадлал өндөр | ач холбогдол маш өндөр. Монголын хувьд дараагийн 3–4 өдөрт хамгийн үнэ цэнтэй мэдээлэл нь conference speech биш: Монгол төсөл → development bank → санхүүжилт amount → private partner → гүйцэтгэгч гэсэн бодит дамжуулах хоолой байна. ЭЗХЯ — CAREC-ийн эхний өдрийн дэлгэрэнгүй

Зам, тээврийн яамны ТНБД М.Баярмагнай Asian Development Bank-ны Тээвэр, эрчим хүчний салбар хариуцсан төлөөлөгчидтэй уулзаж, АХБ-ны санхүүжилтээр иргэний нисэхийн салбарт хэрэгжүүлж болох төслүүдийг хэлэлцжээ. АХБ-ны хөрөнгө оруулалтаар Монголд өмнө нь авто замын 60+ төсөл, 1,200+ км хатуу хучилттай зам бий болсон гэж ЗТЯ мэдээлсэн. Одоо cooperation road → aviation руу тэлэх боломж яригдаж байна. Монголд бизнесийн боломж: airport дэд бүтэц, regional airport, air-navigation technology, аюулгүй ажиллагаа systems, cargo/логистик, consulting, тоног төхөөрөмж худалдан авалт. 🟢 Боломж | магадлал дунд–өндөр | ач холбогдол өндөр. Одоогоор тодорхой $ хэмжээ, төсөл батлагдаагүй тул үүнийг дамжуулах хоолой, санхүүжилтийн гэрээ гэж хараахан үзэхгүй.

Өчигдөр ОУВС-ийн Монголыг хариуцсан баг УИХ-ын Эдийн засгийн байнгын хорооны гишүүдтэй уулзаж, төв банкны бие даасан байдлыг хангах эрх зүйн орчныг шинэчлэх шаардлагатай гэж онцолжээ. УИХ ойрын хугацаанд Төв банкны тухай хууль, Үнэт цаасны тухай хууль, мөн Орон сууцжуулалтын төрөлжсөн банк байгуулах асуудлыг хэлэлцэхээр төлөвлөж буйгаа ОУВС-д мэдээлсэн байна. ОУВС нөгөө талд Монгол Улс гадаад эрсдэлийн эсрэг урьд байгаагүй хэмжээнд валютын нөөц бүрдүүлсэн, макро гол үзүүлэлтүүд хэвийн түвшинд байгааг тэмдэглэжээ. Энэ нь business environment-д: Central bank independence ↑ → policy predictability ↑ → инфляц credibility ↑ → country эрсдэл ↓ гэсэн эерэг дамжуулалттэй. Гэхдээ улс төрийн мөчлөгт ипотекийн зээл, бодлогын хүү, валютын зах зээлд төрийн оролцоо нэмэгдэх хүсэлтэй зөрчилдөх боломжтой. 🟢 Institutional боломж / 🟠 political-economy эрсдэл | ач холбогдол өндөр.

Өчигдөр нийтлэгдсэн ҮСХ-ны шинэ статистикаар VIII сарын эцэст төгрөгийн хадгаламж ₮28.8 их наяд, жилийн өсөлт 24.9% буюу ₮5.7 их наяд болжээ. Үүнээс: иргэд — ₮23.7 их наяд буюу 82.3% компани/байгууллага — ₮5.1 их наяд буюу 17.7%. Харин валютын хадгаламж ₮5 их наяд болж жилийн 8.2%-иар буурсан. Энэ нь сонирхолтой financial дохио: MNT deposits ↑↑ + FX deposits ↓ → хадгаламж эзэмшигчдийн төгрөгт байрших сонирхол нэмэгдсэн байж болохын зэрэгцээ өндөр төгрөгийн хүү мөнгө татаж байна. Нөгөө талд мөнгөний нийлүүлэлт жилийн 24.7% өсөж ₮54.4 их наяд болсон тул хөрвөх чадвар өсөлт инфляцын эрсдэл дагуулна. 🟢 Банкуудын санхүүжилтд эерэг / 🟠 инфляцад эрсдэл | ач холбогдол өндөр.

Шадар сайд Н.Номтойбаяр Германы Элчин сайд Томас Графтай уулзаж, Монгол–Германы худалдаа, хөрөнгө оруулалтыг өргөжүүлэх талаар хэлэлцжээ. Засгийн газар Эдийн засгийн тусгай бүсийн тухай хуулийн төслийг намрын чуулганаар батлуулах зорилготой байгааг уулзалтаар онцолсон байна. Зорилго нь гадаадын хөрөнгө оруулалт нэмэгдүүлэх, компаниудыг дэмжих, хөрөнгө оруулагчийн эрх ашгийг хамгаалах. Германы тал Монголд хөрөнгө оруулах сонирхолтой компаниудыг татахад анхаарна гэж мэдэгджээ. 🟢 Боломж | магадлал дунд | ач холбогдол дунд–өндөр. Хэрэв special economic zone нь татварын incentive-ээс цааш customs + land + эрчим хүч + one-stop permits + хөрөнгө оруулагч protection гэсэн багц болж чадвал боловсруулах үйлдвэрлэлд илүү material болно.

Монголын Ажил Олгогч Эздийн Нэгдсэн Холбоо БНСУ-ын хөрөнгө оруулалттай MONGTUSA ХХК-тай хамтын ажиллагааны гэрээ байгуулжээ. Гэрээ эдийн засаг, үйлдвэрлэл, технологи, бизнесийн хамтын ажиллагаа болон хоёр улсын компаниудын мэдлэг, туршлагын солилцоонд чиглэж байна. Financial amount зарлагдаагүй тул том хэлцэл биш. Гэхдээ Солонгосын компаниуд → Монголын ажил олгогчдын network гэсэн B2B entry channel болж болохоор байна. 🟢 Боломж | магадлал дунд | ач холбогдол дунд.

Өчигдрийн орон нутгийн business мэдээллээс хамгийн материаллаг нь Төв аймагт 36 жижиг, дунд үйлдвэр, үйлчилгээний компанид нийт ₮5 тэрбумын зээл олгосон явдал байв. Нэг компанид дунджаар ойролцоогоор ₮139 сая ногдож байна. Үндэсний хэмжээнд ЖДҮ-ийн санхүүжилтийн эрэлт нийлүүлэлтээсээ хамаагүй өндөр хэвээр: өмнөх таван жилд ₮5.9 их наядын зээлийн хүсэлт ирснээс 26.1% нь шийдвэрлэгдсэн гэсэн УИХ-ын мэдээлэл бий. 🟢 Орон нутгийн бизнесийн боломж | ач холбогдол дунд.

China-ын refined зэс үйлдвэрлэл 2026 онд ердөө 3–3.4% өсөх төлөвтэй болжээ. 2025 онд өсөлт 10.4% байсан бөгөөд энэ жилийн үзүүлэлт дор хаяж 2000 оноос хойших хамгийн бага өсөлт болох төлөвтэй байна. Шалтгаан нь эрэлт сул байгаадаа биш, харин зэсийн баяжмал ба scrap-ийн хомсдол. Дэлхийн хайлуулах хүчин чадал олборлолтоос хурдан нэмэгдсэнээр хайлуулах үйлдвэрүүд feedstock булаацалдаж байна. Хятадын хэд хэдэн үйлдвэр X–XI сард maintenance хийхээр төлөвлөсөн бөгөөд ойролцоогоор 80 мянган тонн refined зэс нийлүүлэлт зах зээлээс хасагдаж магадгүй. CRU IV улирлын зэсийн дундаж үнийг $14,500/тн гэж төсөөлжээ.

Өнөө өглөө Brent 0.6% өсөж $105.91/баррель, WTI 0.8% өсөж $93.32 хүрлээ. Нефть хоёр дахь дараалсан өдрөө өсөж байна. Сонирхолтой нь Ойрхи Дорнодын том үйлдвэрлэгчдийн экспорт IX сард 12.8 сая баррель/өдөр болж, II сараас хойших хамгийн өндөр түвшинд хүрсэн ч үнэ буурахгүй байна. Гол гацаа нь physical логистик: танкераас танкерт шилжүүлэн ачих ажиллагаа удаан, өндөр өртөгтэй бөгөөд Ормузын эрсдэл хэвээр. АНУ–Ираны долоон сар үргэлжилсэн мөргөлдөөнийг зогсоох дипломат ажиллагаа сэргэсэн ч хэлцэл гарах эсэх тодорхойгүй байна. Монголд: түүхий нефть ↑ → refined products ↑ → Орос/Хятад/Солонгосоос импортлох бензин, дизелийн replacement өртөг ↑. Монгол яг одоо шатахууны эх үүсвэрээ Хятад, Солонгос руу diversify хийж байгаа тул Азийн бүтээгдэхүүний дэлхийн үнэ урьдынхаас бүр ч чухал боллоо. 🔴 Эрсдэл | магадлал маш өндөр | ач холбогдол маш өндөр. Reuters — IX сарын 29-ний нефтийн зах зээл

United States-ын засаг дизелийн дотоодын өндөр үнийг бууруулахын тулд экспортод шууд хориг тавихын оронд red-dyed дизельийн борлуулалтыг өргөжүүлэх regulatory relief судалж байна. Энэ бол Монголд жижиг боловч эерэг шинэ мэдээлэл. АНУ дизелийн экспортоо хоригловол дэлхийн refined-product нийлүүлэлт улам чангарна. Харин одоогийн хувилбар нь domestic нийлүүлэлтг нэмэгдүүлэхдээ global exports-ийг шууд таслахгүй байж болох юм. 🟢 Global дизель нийлүүлэлтд relative positive | магадлал дунд | Монголд ач холбогдол дунд.

Vladimir Putin IX сарын 28-нд Оросын эрчим хүч, нефть боловсруулах салбарын мэдээлэл нийтлэхийг улам хязгаарласан зарлигт гарын үсэг зурлаа. Шинэ хязгаарлалтаар: экспортын маршрут • худалдагч • худалдан авагч • үнэ • destination • customs data зэрэг мэдээллийг нийтлэх боломж улам багасна. Компани өөрөө сайн дураар мэдээлээгүй тохиолдолд зарим мэдээлэл ил болохгүй. Барууны хоригийг тойрох, enforcement-ийг хүндрүүлэх нь гол зорилго. Гэхдээ Монголын хувьд өөр нөлөө бий: Оросын боловсруулах үйлдвэр outage + export хуваарилалтийг гаднаас ажиглах улам хэцүү болно. Монгол шатахууныхаа гол хэсгийг Оросоос авдаг үед нийлүүлэлтийн тасалдалийг урьдчилан илрүүлэх мэдээллийн чанар муудна. 🔴 Information эрсдэл | магадлал маш өндөр | ач холбогдол өндөр. Reuters — Орос эрчим хүчний мэдээллээ улам нууцлав

South Korea-ын IX сарын экспорт жилийн дүнгээр 16 дахь дараалсан сардаа өсөх төлөвтэй байна. Reuters-ийн эдийн засагчдын санал асуулгаар гол хөдөлгөгч нь AI хөрөнгө оруулалтээс үүдэлтэй хагас дамжуулагч эрэлт. Энэ нь Монголд хоёр сувгаар хамаатай. Нэгдүгээрт, Солонгос бол Монголын худалдаа, технологи, хөрөнгө оруулалтын чухал түнш. Солонгосын corporate cycle хүчтэй байх нь Монгол руу гарах FDI/technology/B2B хүчин чадалд эерэг. Хоёрдугаарт: AI чип ↑ → хагас дамжуулагч fabs/дата төвүүд ↑ → цахилгаан/цахилгаан сүлжээ/зэс ↑. 🟢 Боломж | магадлал өндөр | ач холбогдол дунд–өндөр. Reuters — Солонгосын экспорт ба AI чип эрэлт