7 хоногийн тойм

Оюу Толгой-н хувь нийлүүлэгчид болох Монголын Засгийн газрын тал болон Rio Tinto хоёр жил орчим үргэлжилсэн хэлэлцээрийнхээ үр дүнг өчигдөр сэтгүүлчдэд анх удаа хамтран дэлгэрэнгүй тайлбарлав. Хамгийн том шинэ мэдээлэл: Эрдэнэс Оюу Толгой-н гүйцэтгэх захирал Б.Тэлмүүн өмнө нь 2037–2040 он орчим гэж яригдаж байсан ногдол ашиг хүртэх хугацааг 2027 он руу наашлуулах зарчмын тохиролцоонд хүрсэн гэж мэдэгдэв. Рио Тинтогийн Монгол дахь үйл ажиллагаа хариуцсан захирал Б.Дуламсүрэн мөн хувь нийлүүлэгчид 2027 онд ногдол ашиг авах зорилт дээр тохирсныг баталжээ. Гэхдээ 2027 онд ногдол ашиг заавал тараана гэсэн баталгаа биш. Оюу Толгой $4.4 тэрбумын зээл олгосон 15 банк, санхүүгийн байгууллагатай одоогийн debt waterfall-аа өөрчлөх хэлэлцээ хийх шаардлагатай. Компанийн гүйцэтгэх захирал С.Мөнхсүх зээлдүүлэгчдийн эрх ашгийг зөрчин шууд ногдол ашиг тараах боломжгүйг тодруулсан.

Монголбанк-ны Мөнгөний бодлогын хороо IX сарын 16–17-ны хурлаар бодлогын хүүг 12.5%-д хэвээр хадгалах шийдвэр гаргав. VIII сарын инфляц улсын хэмжээнд 0.5 нэгж хувиар буурсан ч 12.5%, Улаанбаатарт 11.6% хэвээр байна. Төв банкны ерөнхийлөгч С.Наранцогтын өгсөн шинэ тайлбар илүү сонирхолтой: эдийн засаг I хагас жилд 7.7% өссөн боловч өсөлтийг уул уурхай, тээвэр үндсэндээ авч явж байгаа; худалдааны салбар улирал дараалан агшиж, өрхийн хэрэглээ 4.9%-иар буурсан байна. Тиймээс хүүг цааш нэмэх нь ААН-үүдэд хүнд цохилт өгөх тул өсгөх орон зай одоогоор бага гэж тайлбарлав. Гэхдээ шатахуун, эрчим хүч, цалин болон төсвийн зардлын өсөлтөөс инфляц дахин нэмэгдэх эрсдэл хэвээр гэж Монголбанк анхааруулжээ. Гол зураг: уул уурхай + тээвэр ↑ → ДНБ +7.7% гэтэл өрхийн хэрэглээ −4.9% → худалдаа ↓ → инфляц 12.5%. Энэ нь гол мэдээ GDP growth-аас Монголын дотоод бизнесийн бодит нөхцөл хавьгүй сул байгааг харуулж байна. 🔴 Эрсдэл: жижиглэн худалдаа, consumer business, барилга, SME-ийн зээлийн өртөг өндөр хэвээр. 🟢 Боломж: өндөр өгөөжтэй хадгаламж, бонд болон cash-rich бизнесүүд. Монголбанкны шийдвэрийн дэлгэрэнгүй

Ерөнхий сайд Н.Учрал MiningWeek & MinePro 2026-д хөрөнгө оруулагчдад чиглэсэн хэд хэдэн бодлогын өөрчлөлтийг нэг дор зарлалаа. Ашигт малтмалын тухай хуулийн өөрчлөлт УИХ-д хэлэлцэгдэж байгаа, Хүнд үйлдвэрийн тухай шинэ хууль боловсруулж байгаа бөгөөд Ерөнхий сайдын дэргэд “Хариуцлагатай эрэл хайгуул, олборлолтын үндэсний зөвлөл” байгуулж, 21 аймагт төр–иргэд–бизнесийн гурван талт зөвлөл ажиллуулахаар болсон байна. Засгийн газар үүнийг “гэнэтийн сюрпризгүй, тогтвортой эрх зүйн орчин” бий болгох бодлого гэж хөрөнгө оруулагчдад тайлбарлажээ. Монголын ГШХО-ын 70 гаруй хувь уул уурхайд ногдож байгаа тул энэ нь зөвхөн салбарын зохицуулалтын өөрчлөлт биш.

Дэлхийн банк-ны шинээр байгуулагдсан Металл, эрдэс баялгийн нэгж болон Олон улсын санхүүгийн корпораци-ийн төлөөлөгчид АҮЭБЯ-тай уулзаж, Монголыг металл, ашигт малтмалын чиглэлийн чухал түнш гэж тодорхойлон, Монголтой хэрэгжүүлэх иж бүрэн хөтөлбөрийн хүрээнд металл, ашигт малтмалын ямар асуудлыг шийдвэрлэхээ хамтран тодорхойлох санал тавилаа. Дэлхийн банк Монголын уул уурхай, сэргээгдэх эрчим хүч, ноолуурын салбарыг хамарсан шинэ тайлангаа аравдугаар сард танилцуулахаар төлөвлөжээ. Үүнтэй зэрэгцэн АҮЭБЯ Ашигт малтмалын тухай хуулийн нэмэлт, өөрчлөлтийн төсөл УИХ-аар батлуулахад бэлэн болсон гэж мэдэгдсэн. Яамны тайлбараар шинэчлэл нь геологи-хайгуулыг эрчимжүүлэх, боловсруулах үйлдвэрүүд болон гадаад, дотоодын хөрөнгө оруулагчдад тогтвортой орчин бүрдүүлэхэд чиглэж байна.

Монгол Улс–Евразийн эдийн засгийн холбоо хоорондын Худалдааны түр хэлэлцээрийг хэрэгжүүлэх Хамтарсан хорооны анхны хурал 9-р сарын 14-нд Улаанбаатарт болов. Хэлэлцээрийн хүрээнд Монголын мах, махан бүтээгдэхүүн, ноос, ноолуур, нэхмэл, оёмол бүтээгдэхүүн, арьс шир зэрэг 367 нэр төрлийн бараа тарифын хөнгөлөлт/чөлөөлөлт эдлэх боломжтой. Энэ бол зүгээр дипломат мэдээ биш. Өчигдрийн Монгол–Оросын уулзалтаар хэлэлцээр хүчин төгөлдөр болсноос хойш тарифын хөнгөлөлтийг ашиглаж эхэлсэн бөгөөд Монголын экспортлогчдыг ЕАЭЗХ-ны зах зээлд илүү нэвтрүүлэхээр тохиролцсон гэж мэдээлэв.

НИТХ өнөөдөр ээлжит бусаар хуралдаж, нийслэлийн гадаад үнэт цаасыг дахин санхүүжүүлэх, дотоод үнэт цаас шинээр гаргах, 2026 онд нийслэлийн өмчөөс хувьчлах эд хөрөнгийн жагсаалт, мөн 2027 оны хөгжлийн төлөвлөгөөг хэлэлцэхээр товлосон. Энэ мэдээлэл 24 цагийн цонхоос өмнө нийтлэгдсэн тул “шинэ мэдээ” болгон тооцоогүй ч өнөөдрийн бизнесийн зах зээлд гарах хамгийн том шийдвэрийн урьдчилсан сигнал юм.

Хэлэлцээрийн санхүүгийн хамгийн материаллаг хэсэг нь хувь нийлүүлэгчдийн зээл. Өмнөх: SOFR + 6.5% байсныг SOFR + 4% болгож, spread-ийг 2.5 нэгж хувиар бууруулжээ. Мөн зээлийн хүүг долоон жил тутам эргэн хардаг байсан механизмыг гурван жил тутам хэлэлцдэг болгохоор тохирсон. Рио Тинтогийн төлөөлөгчийн мэдээллээр shareholder loan нь ОТ-ийн нийт зээлийн ойролцоогоор 50%-ийг эзэлдэг. Энэ өөрчлөлтийн утга нь зөвхөн “хүү бага боллоо” биш: interest accrual ↓ → Монголын 34%-д ногдох debt burden ↓ → equity value ↑ → ногдол ашиг date наашлах боломж ↑. 🟢 Боломж | ач холбогдол маш өндөр.

Энэ бол өнгөрсөн 24 цагийн хамгийн тод компанийн/түүхий эд үйл явдал. Эрдэнэс Тавантолгой IX сарын 18–23-нд хийх дэгдэмхий бодис дунд, коксжих нүүрсний найман дуудлага худалдааны үнийг $197.5-аас $181.5/тонн болгон өөрчилжээ. Нэг арилжаанд 64 мянган тонн буюу нийт зарласан хэмжээ 512 мянган тонн байна. Энэ нь: $16/тонн буюу −8.1%. Хэрэв бүх 512 мянган тонн шинэ үнээр борлогдвол хуучин зарласан үнэтэй харьцуулахад potential gross sale value нь ойролцоогоор: $8.2 саяар бага байна. Гэхдээ энэ нь борлуулалтын бодит алдагдал биш — дуудлага худалдааны нөхцөлийн өөрчлөлтийн арифметик ялгаа. Борлуулалт хэдэн тонноор, ямар эцсийн үнээр биелэхээс бодит орлого хамаарна.

ХААН Банк Европын сэргээн босголт хөгжлийн банк-тай Confirming Bank Agreement байгуулж, ийм гэрээтэй Монголын анхны банк болжээ. Ингэснээр ЕСБХБ-ны худалдаа Facilitation Programme-д багтдаг 100 гаруй улсын 800+ банкны гаргасан аккредитив, баталгаат аккредитив зэрэг худалдааны санхүүжилтийн хэрэгсэлд ХААН Банк баталгаа гаргах боломжтой болов.

Шадар сайд Н.Номтойбаяр ОХУ-ын Засгийн газрын орлогч дарга Алексей Оверчуктай уулзахдаа Монголын баруун болон зүүн босоо тэнхлэгийн төмөр замын коридорын хөрөнгө оруулалт, бүтээн байгуулалтын нөхцөлийг тохирох гурван улсын хамтарсан ажлын хэсэг байгуулах талаар санал солилцов. Энэ нь одоогоор барилгын гэрээ биш, гэхдээ өмнөх дипломат ярианаас нэг шат ахисан институцийн алхам.

Тэргүүн Шадар сайд бөгөөд Эдийн засаг, хөгжлийн сайд Ж.Энхбаяр ОХУ-ын Засгийн газрын орлогч дарга Алексей Оверчук-тай уулзаж, худалдаанаас гадна түлш шатахууны тогтвортой нийлүүлэлт, ДЦС-3-ын өргөтгөл, Эгийн голын УЦС, Монголын нутгаар дамжих байгалийн хийн хоолой, төмөр замын шинэчлэл, цөмийн эрчим хүч зэрэг асуудлыг хэлэлцэв. Монгол–Оросын бүс нутгийн чуулганд төр, бизнес, худалдааны танхимын 400+ төлөөлөгч оролцож, B2B уулзалтууд хийж байна.

Ерөнхийлөгч У.Хүрэлсүх 9-р сарын 13–14-нд Ховд, Баян-Өлгийд ажиллах хөтөлбөртэй бөгөөд энэ хүрээнд Эрдэнэбүрэнгийн усан цахилгаан станцын бүтээн байгуулалттай танилцах хөтөлбөр зарлагдсан. Сүүлийн 24 цагийн дотор бүтээн байгуулалтын шинэ санхүүгийн дүн, EPC гэрээ, хугацааны шинэчлэл зэрэг баталгаатай шинэ тоо индексжсэн хэвлэлүүдээс олдсонгүй. Тиймээс өмнөх мэдээллийг шинэ мэт давтаагүй. Гэхдээ энэ төсөл баруун бүсийн: Орос/Хятадын цахилгаан импорт → дотоод generation → уул уурхай/үйлдвэрлэл → сүлжээний тогтвортой байдал гэсэн бүтцэд нөлөөлөх стратегийн төсөл хэвээр.

Хувь нийлүүлэгчдийн тохиролцооны хоёр дахь санхүүгийн суваг нь Рио Тинтод төлөх management service fee-г 50% бууруулах явдал юм. Энд нэг transparency gap хэвээр: өчигдрийн хамтарсан мэдээллийн үеэр сэтгүүлч менежментийн төлбөр жилд яг хэдэн доллар байсан, одоо хэд болохыг асуусан боловч нийтлэлд тодорхой мөнгөн дүн гараагүй. Тиймээс: 50% буурсан — баталгаатай; Монголд яг хэдэн $ өгөөж нэмэгдэх — одоогоор ил тод бус. Энэ дүнг гаргуулж авах нь ОТ-ийн хэлэлцээрийн бодит economic value-г тооцоход чухал. 🟢 Боломж + 🟠 transparency issue.

Fitch Ratings-ийн шинэ үнэлгээг Bloomberg TV Mongolia IX сарын 17-ны 09:00-д мэдээлэв. Мөнгөний хатуу бодлогын улмаас Монголын банкуудын зээлийн өсөлт болон ашиг 2024–2025 оны өндөр түвшнээс саарах төлөвтэй, гэхдээ ойрын хугацааны санхүүгийн үзүүлэлтүүд ерөнхийдөө тогтвортой байна гэж Fitch үзжээ. Хэрэглээний зээлийн жилийн өсөлт 2023–24 онд 35%-иас давж байсан бол 2026 VI сард ойролцоогоор 8% хүртэл саарчээ. Нийт зээлийн өсөлт 10 гаруй хувийн түвшинд хадгалагдах төлөвтэй.

Засгийн газар 2027 оны хаварт зориулан 15–20 мянган тонн нөөцийн мах бэлтгэх шийдвэр гаргалаа. Одоогоор 20 компани нийт 11.6 мянган тонн мах бэлтгэх хүсэлт өгсөн байна. Үүнээс илүү бизнесийн ач холбогдолтой шинэ деталь нь ХААН Банк болон Худалдаа хөгжлийн банк 7 компанид нийт ₮61.1 тэрбумын зээл баталж, 3,117 тонн мах бэлтгэх хяналтын гэрээ байгуулах шатанд оржээ. Зээлийн хүүгийн тодорхой хэсгийг Засгийн газар хариуцна. Эндээс ойролцоогоор: ₮61.1 тэрбум / 3,117 тонн ≈ ₮19.6 сая санхүүжилт/тонн гэсэн хэмжээ гарч байна.