Оройн аналитик тойм

Өнөөдрийн макро статистикийн суурь болсон эхний найман сарын мэдээллээр Монголын экспорт $14.4 тэрбум болж, өмнөх оны мөн үеэс 57.2% өссөн. Гадаад худалдааны ашиг $6.0 тэрбум хүрчээ. Экспортын өсөлтийн гол хөдөлгүүр нь зэсийн баяжмал болон нүүрс байна. Зэсийн хүдэр, баяжмалын экспортын орлого $6.3 тэрбум буюу нийт экспортын 43.7%-ийг дангаараа бүрдүүлжээ. Чулуун нүүрсний экспорт 74.4 сая тонн, $5.3 тэрбум болсон байна. Энд Монголын эдийн засгийн өнөөгийн гол парадокс харагдаж байна: экспорт +57% ↑ → худалдааны ашиг $6 тэрбум ↑ гэтэл дотоод инфляц 12.5% → хүнс +21.5%. Өөрөөр хэлбэл уул уурхайн экспортын огцом өсөлт өрхийн худалдан авах чадварт ижил хэмжээгээр дамжаагүй байна.

УИХ-ын намрын чуулган өнөөдөр 10:01 цагт нээгдлээ. Үдээс хойш 2027 оны улсын төсөв, Үндэсний баялгийн сан, Нийгмийн даатгалын сан, Эрүүл мэндийн даатгалын сангийн төсөв болон 2028–2029 оны төсвийн төсөөллийг хэлэлцэж эхэлнэ. УИХ-ын дарга Сандагийн Бямбацогт нээлтийн үгэндээ ипотекийн хөтөлбөрийг шинэчлэх, эрчим хүчний найдвартай байдлыг үндсээр нь шийдвэрлэх шаардлагыг тусгайлан онцолсон.

Дэлхийн банк-ны шинээр байгуулагдсан Металл, эрдэс баялгийн нэгж болон Олон улсын санхүүгийн корпораци-ийн төлөөлөгчид АҮЭБЯ-тай уулзаж, Монголыг металл, ашигт малтмалын чиглэлийн чухал түнш гэж тодорхойлон, Монголтой хэрэгжүүлэх иж бүрэн хөтөлбөрийн хүрээнд металл, ашигт малтмалын ямар асуудлыг шийдвэрлэхээ хамтран тодорхойлох санал тавилаа. Дэлхийн банк Монголын уул уурхай, сэргээгдэх эрчим хүч, ноолуурын салбарыг хамарсан шинэ тайлангаа аравдугаар сард танилцуулахаар төлөвлөжээ. Үүнтэй зэрэгцэн АҮЭБЯ Ашигт малтмалын тухай хуулийн нэмэлт, өөрчлөлтийн төсөл УИХ-аар батлуулахад бэлэн болсон гэж мэдэгдсэн. Яамны тайлбараар шинэчлэл нь геологи-хайгуулыг эрчимжүүлэх, боловсруулах үйлдвэрүүд болон гадаад, дотоодын хөрөнгө оруулагчдад тогтвортой орчин бүрдүүлэхэд чиглэж байна.

Шадар сайд Н.Номтойбаяр ОХУ-ын Засгийн газрын орлогч дарга Алексей Оверчуктай уулзахдаа Монголын баруун болон зүүн босоо тэнхлэгийн төмөр замын коридорын хөрөнгө оруулалт, бүтээн байгуулалтын нөхцөлийг тохирох гурван улсын хамтарсан ажлын хэсэг байгуулах талаар санал солилцов. Энэ нь одоогоор барилгын гэрээ биш, гэхдээ өмнөх дипломат ярианаас нэг шат ахисан институцийн алхам.

Намрын чуулганаар “Төрөөс мөнгөний бодлогын талаар 2027 онд баримтлах үндсэн чиглэл” хэлэлцэхээр товлогдсон байна. Өнөөдөр гарсан 12.5%-ийн инфляцтай нийлүүлбэл энэ хэлэлцүүлэг бизнесийн хувьд онцгой ач холбогдолтой. Хэрэв инфляц өндөр хэвээр → бодлогын хүү өндөр → банкны зээл үнэтэй → барилга/ипотек/consumer lending саарна. Иймээс ойрын өдрүүдийн хамгийн чухал Монголын макро асуулт нь Монголбанк 2027 оны инфляцын зорилтоо ямар замаар 5% орчимд хүргэх вэ гэдэг байна.

Аж үйлдвэр, эрдэс баялгийн яамны ТНБД Б.Дашпүрэв Японы Kiso-Jiban Consultants болон JICA-гийн төлөөлөгчидтэй уулзаж, Японы хиймэл дагуулын SAR (Synthetic Aperture Radar) технологийг Монголд ашиглах хамтын ажиллагааны талаар ярилцжээ. Мэдээлэл 10:38-д нийтлэгдсэн. SAR нь үүл, харанхуйгаас үл хамааран газрын гадаргын өөрчлөлтийг хэмжих боломжтой. Монголд боломж: уурхайн хаягдлын далан, газрын суулт, лицензийн талбайн өөрчлөлт, illegal mining, дэд бүтэц deformation, environmental monitoring. Японы SAR технологийн хамтын ажиллагаа

Өнөөдрөөс нийслэлийн долоон дүүргийн 446 байнгын цэгээр шахмал түлш худалдаалж эхэллээ. Энэ улиралд өрхүүдэд 300 мянга+ тонн хагас коксон түлш, 80 мянган тонн шахмал түлш, ААН-үүдэд 40 мянган тонн савласан мидлинг нийлүүлэх төлөвлөгөөтэй. 25 кг шахмал түлш ₮3,750 байна. Энэ нь ойролцоогоор 420 мянган тонн зохицуулалттай түлшний distribution market.

ОХУ-ын Алтайн хязгаарын Хөдөө аж ахуйн сайд Сергей Межин Монголын ХХААХҮЯ-тай уулзаж, Монголд үр тариа, улаанбуудай, гурил, гурилан бүтээгдэхүүн, ургамлын тос, малын тэжээл нийлүүлэх сонирхлоо албан ёсоор илэрхийллээ. Талууд өмнөх санамж бичгийн хүрээнд хамтын ажиллагааны замын зураг, төлөвлөгөө гаргахаар тохирчээ.

Монгол–Оросын бүс нутгийн II чуулга 9-р сарын 14–15-нд үргэлжилж, хоёр улсын төр, орон нутаг, бизнесийн 400 гаруй төлөөлөгч салбар хуралдаан, B2B уулзалтуудад оролцов. Хөвсгөл аймаг, ОХУ-ын Эрхүү муж худалдаа, эдийн засаг, аялал жуулчлал болон хамтарсан төслүүдийн талаар хамтын ажиллагааг өргөжүүлэх хэлэлцээрт гарын үсэг зурсан байна. Ерөнхий сайд Н.Учрал, ОХУ-ын Засгийн газрын орлогч дарга А.Оверчук нар форумын үр дүнг хэлэлцэхдээ худалдаа, хөрөнгө оруулалт, тээвэр логистик, аялал жуулчлалын төслүүдийг үргэлжлүүлэхээ мэдэгдэв.

Саудын Арабын East-West дамжуулах хоолой дроны халдлагад өртсөний дараа Янбу боомтын экспорт доголдож, Saudi Aramco Европын зарим худалдан авагчдад хийх нефтийн ачилтаа цуцалж эхэлсэн гэж Reuters мэдээллээ. Польшийн Orlen альтернатив нийлүүлэгч яаралтай хайж байна. Brent мягмар гарагт ойролцоогоор $3-аар өссөн. Энэ удаагийн шинэ мэдээлэл өмнөх өдрийн “дамжуулах хоолой ажиллагаагүй байна” гэдгээс нэг шат ахисан: бодит cargo cancellation эхэлжээ.

Энэ бол Монголд хамгийн сонирхолтой шинэ мэдээллүүдийн нэг. Хятадын боловсруулах үйлдвэр throughput VIII сард 13.91 сая баррель/өдөр болж VII сараас 11.2% өссөн. Гэтэл импорт + дотоод олборлолт нийлээд ердөө 13.27 сая баррель/өдөр байсан тул Хятад нөөцөөсөө ойролцоогоор 640 мянган баррель/өдөр гаргасан гэж Reuters тооцоолжээ. VIII сарын эцсээс IX сарын 9 хүртэл Хятадын onshore нөөц ойролцоогоор 24 сая баррелиар буурсан байна. Гэхдээ боловсруулах үйлдвэрүүд өндөр ашгийн маржин ашиглан бензин/дизелийн экспортоо нэмэгдүүлж байгаа бөгөөд IX сард light/middle distillate export 1 сая баррель/өдрөөс давах төлөвтэй.

Дэлхийн Засгийн газрын бондын өгөөж 2008 оны санхүүгийн хямралаас хойших хамгийн өндөр түвшнүүдэд хүрлээ. АНУ-ын 10 жилийн Treasury өгөөж 5%-ийг давж, нефтийн өсөлт инфляцын хүлээлт болон төв банкууд хүүгээ өндөр барих хүлээлтийг нэмэгдүүлэв. Үүнтэй зэрэгцэн доллар ихэнх валютын эсрэг чангарлаа.