Үдийн шуурхай тойм

Өнөөдөр өглөө нийтлэгдсэн мэдээллээр Монголын хөрөнгийн биржийн 9-р сарын 10-ны арилжаанд “Эрдэнэт үйлдвэр” ТӨҮГ 44%-иас дээш молибдены агуулгатай 468 хуурай тонн баяжмалаа анх удаа биржээр борлуулжээ. Эхлэх үнэ $28,317.9/т байсан бол өрсөлдөөнт захиалгаар $33,767.9/т болж, эхлэх үнээс $5,450 буюу ~19.2% өссөн байна. Нийт хэлцлийн дүн $15.8 сая хүрчээ.

Хотын дарга асан Х.Нямбаатар өнөө өглөө 2026 оны төсвийн тодотголыг шүүмжилж, “Сэлбэ 20 минутын хот” төсөлд зориулан босгосон хөрөнгөөс ₮758 тэрбумыг улсын төсөвт шилжүүлэх гэж байна гэж мэдэгдэв. Eguur-ийн тайлбараар нийслэл уг төсөлд зориулж гадаад зах зээлээс $500 саяыг 7.7%-ийн хүүтэй, 33 сарын хугацаатай босгосон. Үүнээс ₮1.329 их наядыг долоон арилжааны банкинд жилийн 12.5–16.1%, $100 саяыг ХХБ-д 8.05%-ийн хадгаламжид байршуулсан бөгөөд одоо хадгаламжид буй мөнгөнөөс ₮758 тэрбумыг улсын төсөв рүү шилжүүлэхээр тодотголд тусгасан гэж мэдээлжээ. Энд маш сонирхолтой санхүүгийн бүтэц байна: гадаад бондын өр → банкны хадгаламж → Сэлбэ төсөл → улсын төсвийн алдагдал гэсэн мөнгөний урсгал үүссэн.

Өнөөдрийн 11 цагийн орчим нийтлэгдсэн мэдээллээр АТГ, ТЕГ, ЦЕГ хамтарсан ажлын хэсэг Х.Нямбаатарын үед эхэлсэн 24 мега төслийн санхүүжилт, гүйцэтгэлд шалгалт хийж байгаа бөгөөд хотын даргын орлогч асан Л.Хосбаярыг Эрүүгийн хуулийн 22.1 буюу эрх мэдэл, албан тушаалын байдлаа урвуулан ашигласан байж болзошгүй үндэслэлээр шалгаж эхэлсэн гэж Eguur мэдээлэв. Одоогоор энэ нь мөрдөн шалгах шатны мэдээлэл, гэм буруутай нь тогтоогдсон гэсэн үг биш. Гэхдээ бизнесийн хувьд маш чухал. Хэрэв шалгалт өргөжвөл: 24 мега төсөл → тендер → EPC → зөвлөх үйлчилгээ → газар → санхүүжилт → туслан гүйцэтгэгч гэсэн бүтэн нийлүүлэлтийн сүлжээ шалгагдаж болзошгүй.

Мөн өглөөний мэдээллийн урсгалд ИНЕГ-ын газрын дарга П.Ганболд өмнө нь ИНҮТ-өөс ₮510 саяын тэтгэмж авч гарсан атлаа ИНЕГ-т удирдах албан тушаалд шилжсэн асуудлаар АТГ шалгаж эхэлсэн тухай мэдээлэл гарлаа. Яагаад бизнесийн мэдээ вэ: иргэний нисэхийн салбар бол төрийн өмч, өндөр тариф, худалдан авалт, газрын эрх, нисэх буудлын үйлчилгээ зэрэг их мөнгө эргэлддэг салбар. Тэтгэмж → дахин томилгооны механизм системийн шинжтэй эсэх нь corporate-засаглал асуудал.

Төрийн албаны зөвлөлийн дарга Л.Цэдэвсүрэнгийн мэдээллээр яам, 20 агентлагт хийсэн хүний нөөцийн аудитаар 2,398 түр орлон гүйцэтгэгчээс 1,481 нь хуульд заасан үндэслэлтэй, үлдсэн ойролцоогоор 900 нь шаардлага хангаагүй байжээ. Мөн өндөр албан тушаалын түвшинд 34 зөрчилтэй тохиолдол тогтоосон гэж мэдээлсэн. Энэ нь шууд компанийн мэдээ биш ч төрийн худалдан авалт, лиценз, зөвшөөрөл, зохицуулалтын institutional эрсдэлтэй холбоотой. Учир нь шийдвэр гаргах албан тушаалтнууд тогтворгүй, түр статустай байх тусам: accountability ↓ → discretionary decision ↑ → policy continuity ↓ эрсдэл үүснэ.